Күні кеше елордада Елбасының еуразиялық интеграция жөніндегі идеясына 25 жыл толуына және Еуразиялық экономикалық одақ жөніндегі келісімге қол қойылуының 5 жылдығына орай Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің кезекті отырысы өтіп, онда Ресей Президенті Владимир Путин Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа «Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің Құрметті төрағасы» атағын беруді ұсынды. Ұсыныс қатысушылар тарапынан бірауыздан қолдау тапты. Бұл жерде Нұрсұлтан Назарбаевтың еуразиялық интеграция жөніндегі идеясы мен Еуразиялық экономикалық одақтың құрылуына қосқан тарихи үлесі барынша ескерілді.
Жалпы, Н.Назарбаев осыдан 25 жыл бұрын, дәлірегі 1994 жылы 29 наурызда М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде қатысушы елдердің көпжақты әрі тең құқылы әріптестігі негізінде еуразиялық интеграцияны жүзеге асыру бағытындағы идеясын жария еткен-ді. Содан бері өткен 25 жылдың ішінде аталған идея негіз болған қыруар жұмыс атқарылды. Нақтылай айтқанда, Н.Назарбаевтың тынымсыз еңбегі мен ерік-жігерінің нәтижесінде заманауи еуразиялық интеграция түзілді, ЕурАзЭҚ, Кеден одағы, Біртұтас экономикалық кеңістік және Еуразиялық экономикалық одақ құрылды. Мұның барлығы еуразиялық интеграцияның стратегиялық негізі екені сөзсіз.
Нұрсұлтан Назарбаевтың еуразиялық интеграция жөніндегі идеясы өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға, экономикалық даму саласындағы түйткілді мәселелерді анықтап, оны шешу жолдарын іздеуге тың серпін берді.
Еуразиялық интеграция жобасын жүзеге асыруда оңтайлы шешімдер, сауатты қадамдар жасалды. Соның бір дәлелі ретінде Қазақстан, Беларусь, Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан президенттерінің 2000 жылғы 10 қазанда елордада қол қоюымен құрылған Еуразиялық экономикалық қоғамдастықты (ЕурАзЭҚ) айтуға болады. Құрылым 2001 жылғы 30 мамырда күшіне енді.
Кеден одағын құру, келісілген экономикалық саясат жүргізу, экономиканың нақты секторлары бойынша іс-қимыл, энергетикалық нарықты қалыптастыру және оны дамыту, көлік одағын қалыптастыру және Қоғамдастықтың транзиттік әлеуетін арттыру мен басқа да маңызды мәселелер ЕурАзЭҚ-тың басым бағыттары болып белгіленді.
ЕурАзЭҚ аясында шектеулерді қолданбайтын еркін сауда аймағын құрудың арқасында 2008 жылы Қоғамдастық елдерінің арасындағы өзара тауар айналымы 2000 жылмен салыстырғанда 4,2 есе өсті (29 миллиард доллардан 123 миллиард долларға дейін). Бұл Кеден одағын құрудың алғышартын қалыптастырды.
Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістік (БЭК) құру ісі де еуразиялық интеграцияның маңызды шарасы болды. Кеден одағы 2007 жылдың 6 қазанында Душанбеде өткен ЕурАзЭҚ-тың мемлекетаралық кеңесі отырысында құрылды. Оны құру жөніндегі шешім Қазақстан, Беларусь және Ресей басшыларының қатысуымен қабылданды. Сонымен қатар Кеден одағын қалыптастыру жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді.
2009 жылғы 19 желтоқсанда Алматы қаласында өткен бейресми саммит барысында Қазақстан, Беларусь және Ресей президенттері Біртұтас экономикалық кеңістік қалыптастыру жөніндегі 2010-2011 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын бекіткені де еуразиялық интеграцияға тың серпін берді. БЭК кәсіпкерлерге тауарларын еркін сатуға, қызмет көрсету, электр жеткізу, көлік және байланыс салалары бойынша өзара әріптестік орнатуға мүмкіндік беретін бірыңғай нарық саналады. БЭК – экономиканы, салық, қаржы және кеден саясатын реттеудің тиімді бірыңғай тетігі бар кеңістік.
Еуразиялық интеграция идеясының басты жемісі ретінде Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) құрылуын айтуға болады. ЕАЭО құру туралы келісімге 2014 жылдың 29 мамырында елордада Қазақстан, Беларусь және Ресей президенттері қол қойғаны белгілі. Аталған келісімді қатысушы мемлекеттер ратификациялап, соның нәтижесінде ЕАЭО 2015 жылдың 1 қаңтарынан бері жұмыс істеп тұр. ЕАЭО шеңберінде тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капиталдың және жұмыс күшінің еркін қозғалысы, экономика салаларында үйлестірілген, келісілген немесе бірыңғай саясат жүргізіледі.
Көптеген сарапшы Еуразиялық экономикалық одақтың құрылуын Еуразия кеңістігіндегі интеграциялық үдерістерді дамытудағы елеулі оқиға ретінде бағалайды. Осылайша еуразиялық интеграция жобасын жүзеге асырудың заманауи құралдары өмірге келді.
Бүгінде ЕАЭО жұмысына өздерінің қызығушылығын білдіріп отырған елдердің қатары да көбейіп келеді. Мұның барлығы өз кезегінде еуразиялық интеграция идеясының өміршеңдігін көрсетеді.
Енді, міне, барлық қатысушы тараптар ілкімді ой мен ілгері ниеттен туған еуразиялық интеграция идеясының авторы Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбегін ашық мойындайды әрі жоғары бағалайды. Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасына «Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің Құрметті төрағасы» атағының берілуі лайықты еңбекке көрсетілген шынайы құрмет екені анық.