Қазақстанның бейбітшіл бастамасы

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстанның мем­лекет­тілігін қалыптастырудағы, оны төрткүл дүниеге танытудағы еңбегі ерекше. Ол, ең алдымен, елі­­нің сан ғасырлық бодандық қамы­­тынан құтқарудың бастауында тұрса, екінші жағынан, Қазақ­стан­ның мәртебесін еуразиялық және халықаралық деңгейде биік саты­ға көтерді. Басқалай айт­қан­да, Нұрсұлтан Назарбаев өзі­нің бей­біт­шіл бастамаларын әлем­дік деңгейде орнықтыруға ұмты­лып келеді. Ол халықаралық сая­сат­тағы белсенді қимылын Семей ядро­лық полигонын жабудан, әлем­дегі төртінші ядролық арсе­нал­­дан өз еркімен бас тартудан бас­тады деп толыққанды айту­ға болады. Әрі қарай оның қайрат­кер­лігі бейбітшілік пен жаһандық қауіп­сіздікті нығайтуға ұласты. Ядролық қарудан бас тартуы, АӨСШК құру жөніндегі бас­тамасы тәуелсіз Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымының жаңа мүшесі ретінде жаһандық қауіп­сіздікке қосқан алғашқы үлесі-тұ­ғын. Осындай саяси қадамдар ядро­лық қауіпсіздікті нығайтуға, Азия елдері, әлем мемлекеттері ара­сындағы өзара сенімділікті арттыруға септігін тигізді. Аталған оқиға­лар жеке бір мемлекеттің күллі әлем­ге қауіпсіздік пен бейбітшілікті орнықтырудағы жауапкершілігінің мысалы бола алады. Қазақстан, осылайша, жаһанға Жалпыға ор­тақ ядросыз әлем декларациясын жетілдіруді ұсынды. Бүгінде ол мемлекет жаһандық ядролық қарусызданудың белсенді қатысу­шысы болып табылады. Осындай үрдістің нәтижесінде Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуімен қатар, Орталық Азия мен Таяу Шығыстағы рөлі биіктей түсіп, жаһандық ядролық қаруға қарсы қозғалыс жетекшілерінің біріне айналды. Жалпы, ресми Астананың бейбітшіл бастамалары төңірегінде жан-жақты айтуға болады. Мәселен, 2012 жылғы 6 маусымда Бейжіңде болған Шанхай ынтымақтастық ұйымы саммитінде Қазақстан елдер арасындағы жанжалдарды шеше алатын тетіктерді тоғыстырумен шұғылданды. Әлемдегі ең ірі уран өндірушісі бола тұрып, бірнеше жыл бұрын Қа­зақ­­стан МАГАТЭ бақылауымен Төмен байытылған Яд­ро­лық отын банкін құруға кірісті. Жалпы айтқанда, Қазақстанның 1991 жылы 29 тамызда жасаған ядро­лық қарусыздануға бағыттал­ған шарасы шынында да ақылды, батыл қадам болды және ол осы ұста­ны­мын ширек ғасыр бойы жал­ғас­тырып келеді. Алдағы уақыт­та да жалғастыра беретіні сөзсіз.  Эрманно ВИЗИНТАЙНЕР, италиялық «Vox Populi» ғылыми-зерттеу орталығының президенті, түрколог