Бiрiншi оқылымда мақұлданған «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне мемлекеттiк бiлiм беру жинақтау жүйесi мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» заң жобасын таныстырған Мәжіліс депутаты Нұртай Сабильянов бүгінгі таңда еліміздегі мемлекеттiк жинақтау салымдарының саны 15 620-ға жетiп отырғанын алға тартты.
«Онда жиналған қаражаттың мөлшерi 10 млрд 700 млн теңгеге жуықтайды. Мұндай салымдарда жинақталған қаражат есебiнен 300 студент арнайы оқу орындарында оқып жатқан болса, 20 студент шетелдiк оқу орындарында бiлiм алуда. Осы орайда, мемлекет төлейтiн сыйақы көлемi балаларға 5 пайыз, ал жетiм балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар немесе көп балалы және аз қамтылған отбасылардың балаларына 7 пайыздық жылдық сыйақы тағайындалады», – деді Н.Сабильянов.
Сонымен қатар, ол 2015-2016 жылдары мемлекеттiк бюджеттен салымдарға 330 млн теңге көлемiнде сыйақы төленгенін және осы мақсаттағы биылғы қаражаттың мөлшерi 566 млн теңгенi құрап отырғанын айтты. «Осылайша, ауқымды жүргізілген шаралардың нәтижесінде салымшылардың сенімі нығайып, саны артып келедi», – дедi ол.
Депутаттың айтуынша, 2013 жылдан берi жұмыс iстеп келе жатқан мемлекеттiк бiлiм беру жинақтау жүйесi әр азаматқа техникалық және кәсiптiк орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғарыдан кейiнгi бiлiм беретiн қазақстандық оқу орындарында, сондай-ақ, шетелдiк оқу орындарында бiлiм алуға ақы төлеу үшiн ақшаны екiншi деңгейдегi банктердегi депозиттерде жоспарлы түрде жинақтау мүмкiндiгi берiлетін көрінеді. Сондықтан да, заң жобасында көзделген түзетулер кейбір түйінді мәселелердi шешуде өз тиімділігін көрсететіндігі сөзсіз.
Оның түсіндіруінше, ең алдымен, салымшыларды басым санатқа (көмекке мұқтаж) жатқызуды растауға уәкiлеттi орган берген мемлекеттiк органдар тiзбесiн кеңейту көзделеді. Бұл басым санатқа жататын жетiм балалар мен ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балалардың, оның iшiнде кәмелет жасына толған, бiрақ 23 жастан аспаған жастардың салымдарына мемлекеттiк сыйақыны алу құқықтарын толық iске асырады. Яғни, мемлекеттiк бiлiм беру, сақтандыру жүйесiне қатысушылардың тiзбесiне Білім және ғылым министрлігінің жанындағы Балалардың құқығын қорғау комитетiн енгiзу ұсынылып отыр.
Екiншiден, бiлiм беру жинақтау салымдарындағы ақшаға, оның iшiнде мемлекеттiк сыйақыға тыйым салуларды және әртүрлi өндiрiп алуларды болдырмау арқылы салымдардың сақталуын қамтамасыз ету міндеттеледі. Одан кейiн, бiлiм беру жинақтау жүйесiне қатысушы банктерге қойылатын облыс орталықтары, Астана мен Алматы қалалаларында банк филиалдарының болу талабын алып тастау арқылы, осы жүйеге қатысушы банктердiң санын көбейту ұсынылады. Міне, мұндай шешімдер халықтың бiлiм беруге қатысты жинақтау салымын ашуға мүмкiндiгiн арттырып, қолайлы жағдай туғызады.
«Негізінде, бiлiм беру жинақтау салымдары бойынша жинақталған қаражатқа мемлекет және екiншi деңгейдегi банктер тарапынан сыйақы берiлетiндiгi өте маңызды. Бүгiнгi күнi мемлекеттiк бiлiм беру жинақтау жүйесiнiң қажеттiлiгi мен оған азаматтар тарапынан сұраныстардың бар екендiгiн сенiммен айтуға болады. Дегенмен, өзгерiп жатқан жағдайларға және әртүрлi саладағы қазақстандық заңнаманың өзгеруiне байланысты осы заң жобасын әзiрлеу қажеттiгi туындады», – дедi Н.Сабильянов.
Депутаттар тарапынан оң бағасын алған келесі құжат «Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Қайта Құру және Даму Банкі арасындағы Қарыз туралы келісімді (Әлеуметтік медициналық сақтандыру жобасы) ратификациялау туралы» заң жобасы болды. Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов таныстырған құжатта көрсетілгендей, аталған банк әлеуметтік медициналық сақтандыру жобасын қаржыландыруға 80 млн АҚШ доллары көлемінде 15 жылға қарыз береді. Ал бұл қаражат елімізде денсаулық сақтау қызметін көрсету жүйесінің қолжетімділігін, сапасын және экономикалық тиімділігін арттыру мен денсаулыққа байланысты күрделі проблемаларды тудыратын қаржылық тәуекелдерді төмендету бағытындағы жоспар, жобаларды жүзеге асыруға жұмсалатын болады.
«Атап айтқанда, әлеуметтік медициналық сақтандырудың ұлттық жүйесін енгізуге қолдау көрсету мен медициналық көмек көрсету жүйесін нығайтуға және жобаларды басқаруға қатысты коммуникациялық стратегия құруға басымдық беріледі», – деді Е.Біртанов.
Жалпы, отырыс аясында депутаттар, сондай-ақ, «Коллекторлық қызмет туралы» заң жобасы мен оған ілеспе заң жобасы бойынша Сенат енгізген өзгерістермен келісті. Сонымен қатар, «Балаларды денсаулығы мен дамуына зардабын тигізетін ақпараттан қорғау туралы» заң жобасы мен оған ілеспе заң жобасына бейінді комитеттерге қорытынды әзірлеу мерзімі тағайындалды.
Нұрлыбек ДОСЫБАЙ,
«Егемен Қазақстан»
