Тәуелсіздік шыңы

Биылғы жаз белгілі «КазТрансГаз» АҚ және «Интергаз Центральная Азия» АҚ ком­панияларының, әуесқой альпи­нис­терінің ес­інде ұзақ сақталып қал­­ды. Олар аса қиын сапарды артқа тастап, «Қарлы тау» шыңын алды. Компания қызметкерлері мұндай ма­­ңызды да жауапты сапарға ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығы құрметіне аттанған еді. Теңіз деңгейінен 5450 метр биіктіктегі осы асқар шыңға әуесқой альпинистер ұлт­тық Туды және «КазТрансГаз» АҚ-тың жалауын желбіретті. Асқар шыңды алуға аттанған әуес­қой альпинистердің қатарында Данияр Төлешов («КазТрансГаз» АҚ-тың газ кен орын­дарын игеру жөніндегі департаменті директо­ры­ның орынбасары), Сан­жар Шабдукаримов («Каз­Транс­­­Газ» АҚ-тың инвес­тициялық жобалар де­партаментінің ди­рек­то­ры), Темір Түсіпбеков («Каз­ТрансГаз» АҚ-тың серіктес кәсіпорны «Интергаз Центральная Азия» АҚ-тың тех­ни­калық саясат департаментінің директоры), Рафик Кельтенов («Интергаз Цен­тральная Азия» АҚ-тың кәсіподақ коми­тетінің төрағасы), Олег Окшин («Интергаз Центральная Азия» АҚ) бар болатын. «Қарқара» базалық лагерінде (те­ңіз деңгейі­нен 2200 метр биіктікте) шыңды игеруші топ­ты жа­ғымды жағдай күтіп тұрды. Олар­­ды осы жерде атақты альпинисші Қазбек Уәлиев күтіп алды. Сонымен бірге «Қарқара» базалық лагерінде шыңды бағындырушы топты Санкт-Пе­тер­бург­тен келген туристер және «X-treme» Фактор жобасын түсіруші «Еуразия» телеарна­сы­ның ки­но­түсіруші тобы қарсы алды. Тәжірибелі нұс­қау­шы альпинистің бас­шылығымен олардың бар­лы­ғы «Қар­лы­тау» шыңын бағындыруға қа­тысты. Осы жерде компания қызметкерлерінің ас­қар шыңды алуға ерекше дайындықпен кел­­гендігін атап өту керек. Олардың киімдері де биікке шығу үшін лайықталған бо­ла­тын. Асқар шыңды алу бағытындағы сапарда топ алдымен тәжірибе ретінде «Бас Қарқара» шыңына шық­ты. Ауа ра­йы­ның аса ыстық болуына бай­ла­нысты топтың бұл тәжірибе сапары да оңай болған жоқ. Алайда олар алғашқы сыннан сү­рін­бей өтті. Келесі күні топ тәжірибелі жетекші Қаз­бек Уәлиевтың басшылығымен МИ-8 тік­ұша­ғына отырып, 7 мың метрлік Хан Тәңірі шыңының сол­­түстік қабырғасындағы мұз­дақ­қа қонды. Мұз­­дақтың үстіне қонған тік­ұшақтан түскен альпинистер арнайы лагерьде дайындықтан өтіп, басты шыңды алу сапа­рына дайындалды. Тә­жі­ри­белі нұсқаушы олар­ға шыңға шығу бары­сын­да кездесетін қауіпті тұстарды көрсетіп, биік шыңда кездесетін дене қысымы туралы ескертті. Топ­тың кейбір мүшелері үшін бейімделу кезеңі ауыр болды. Көпшілігінің басы айналып, қан қысымы көтерілді. Соған қарамастан топ мұздақтың қиын да күрделі аумақтарын жеңіп, шыңды бағындыруға ешбір шығын­сыз жетті. – Мұндай биіктікте ауа құрғақ әрі қысым жоғары болады екен. Осындай жағдайда қат­ты қимылдаған кезде ауызбен демалуға тура келеді. Соның салдарынан ауыз кеуіп, өкпе жылдам қабынады екен. Әсіресе, адамды шөл қысады. Біз мұздақтан өтіп, биіктікті алар кезеңде қар аралас жаңбыр жауды. Сон­дықтан түннің бір бөлігін шатырдың іш­ін­де өткіздік, жаңбырдан паналауға тура кел­ді. Түн ішінде біз бағын­ды­руды мақсат еткен шыңнан бірнеше қар көшкіні құла­ға­нын да естідік. Бірақ біз қиындыққа қара­мас­тан, алға қойған мақсат – «Қарлытау» шыңын бағындыру үшін ештеңеден тайын­ғанымыз жоқ, дейді әуесқой альпинисші Данияр Төлешов. Келесі күні әуесқойшылар тобы те­­ңіз деңгейінен 4 800 метр биіктіктегі ал­ғаш­қы асуды бағындырды. Ресейден кел­­ген туристік топтың бірнеше мүшесі бұл шыңды ба­ғындыра алма­ды. Олар­­дың қан қысымы ар­тып, басы айнал­ған­дықтан төмендегі ша­тыр­да тынығып, негізгі топты қайтар жолда күтіп алудан басқа амалдары қалмады. Тек «КазТранс­Газ» АҚ-тың негізгі әуесқой альпинисшілер коман­дасы ғана алған беттерінен таймай, Тәуелсіздік шыңын бағын­дыр­ды. – Сағат тілі 13:00-ден асып кетті. Белгіленген кесте бойынша біз бұл уақытта шың биігінде болуымыз керек еді. Сондықтан біз жігерімізді жанып, қайткенде де асқар шыңға еліміз­дің көк байрағын тігу үшін қолдан кел­геннің бәрін жасадық. Ақы­ры біз алға қойған мақ­са­тымызға жетіп, «Қар­лытау» шыңының ұшар басына еліміз­дің Көк байрағы мен компа­ния­ның жалауын қададық. Бұл біздің республика Тәуелсіз­дігі­нің 20 жылдығына арнаған сыйы­мыз ­еді, – дейді әуесқой альпинисшілер тобы­ның белсенді мүшесі Данияр Төлешов. Шыңнан түсу де әуесқой альпинисшілер үшін жеңіл болған жоқ. Топ төмендегі лагерьге көз байланып, қас қарайғанда жетті. Екінші лагерде олар қоналқы жасап, келесі күні ғана «X-treme» Фактор жобасын жа­сау­шы телефильм түсіруші­лер­мен бірге «Қар­қа­ра» лагеріне дейін тікұшақ­пен жетті. Осы жерде оларды компания басшы­лары қарсы алып, «Қарлытау» шыңын ба­ғын­ды­р­ған­да­ры туралы сертификаттар мен баға­лы сый­лық­тар табыс етті. Міне, осы биік шыңды ба­ғын­дыру жолындағы қиын да күрделі сапар «КазТрансГаз» компаниясы қызметкер­ле­рінің алға қой­ған мақсатқа жету жолында­ғы жігерлі қи­мыл­да­рын паш етіп, компания қызметкерлері үшін са­ла­­­­матты өмір сал­ты­ның қымбат екендігін дәлелдеді. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ.