Технологияның ұлы қозғалысы

Қазіргі жаһандық энергетикалық дағ­дарыс бір жағынан мұнай-газ энер­­гетикасының экономикалық ре­сурстарының шектелуімен, екінші жа­ғынан бүгінге дейін ашылған баламалы қуат көздерінің таяу мер­зім­де энергетикалық төңкеріс жа­сай ал­май­тындығымен сипатталады. Сон­дық­тан адамзаттың ертеңгі игілігі жо­лындағы болашақ тиімді энергия кө­зін іздеу қозғалысы бүгіннен бастау алу­да. Осы ұлы қозғалыстың алдыңғы ле­гінде «Болашақтың энергиясы» ұра­нымен Астанада ЭКСПО-2017 х­а­лықаралық мамандандырылған көр­месін өткізіп жатқан Қазақстан ке­леді. Кім не айтса, оны айтсын, ел­ордадағы ЭКСПО-2017 көрмесі жа­һан­д­ық энергетикалық төңкерістің озық технологиялары паш етілген та­рихи алаңға айналды.
Егемен Қазақстан
11.08.2017 55

ЭКСПО-2017 көрме қалашығындағы көп­шілік талқысына ұсынылған авс­триялық Andrits Hydro компаниясы шы­ғарған судың көтерілуі мен қайтуы ке­зеңінде қолданылатын турбинаның ма­ңызы зор. Бұл технологияның ерек­шелігі – су көтерілген кезде арна­йы электр стансасы теңіз шыға­на­ғында орналастырылса, турбиналар теңіз суының 35-100 метр тереңдігіне қойылады. Су астындағы турбиналар теңіз суы көтерілген кезде де, қайтқан кез­де де жұмыс істеп тұрады. Жал­пы, судың көтерілуі мен қай­туы ке­зе­ңін­дегі жаһандық қуат-күші са­ға­тына 150 мың ГВт энергия шы­ға­ра­ды, ал ауа сы­ғымдылығынан 800 есе ты­ғыз судың сы­­ғымдылығы бұл энер­ге­тикалық қуат­­ты одан әрі еселей тү­седі. Авс­три­я­лық Andrits Hydro ком­па­ния­сы­ның осы озық технологиясын Оң­түс­тік Корея іс жүзінде қолдану арқылы те­ңіздегі Сих­вин электр стансасында 254 МВт электр қуа­тын өндіруде. Егер осы технологияны Каспий теңізінде қолданатын болсақ, Ба­тыс Қазақстанды тиімді де арзан энергия­мен қамтамасыз етер едік.

Көрмедегі тағы бір керемет Италия­ның Greenrail компаниясы жасап шығар­ған темір жол шпалы болып табылады. Компания инженерлері дәстүрлі т­е­мір жол шпалдарының орнына «жасыл» тех­нологияға негізделген жаңа шпал ой­лап тапқан. Greenrail компа­ния­сы «жасыл» технологиясының не­гізіне күн энергиясын жинайтын фото­гал­ва­никалық элементтер алынған. Осы технология негізінде жасалған шпалдар төселген 1 километр темір жол торабы 150 кВт энергия өндіреді. Жаңа тех­нологияны ойлап тапқан инже­нер­лердің пікірінше, мұндай ш­пал­дар жол то­рабы бойындағы электр энергия­сы­на деген тапшылықты жоюға ықпал ете­ді. Мыңдаған шақырымға созылатын темір жол тораптары ұлан-ғайыр а­ты­рап­­ты байланыстырып жатқан қазақ­­стан­дық темір жол саласы үшін бұл тех­нологияның пайдасы ұшан-те­ңіз екен­дігі даусыз. Тек ЭКСПО-2017 көр­месіне әке­лінген осы жаһандық озық тех­но­логияларды өндірісте тиімді пайда­лана білу керек. Бұл енді қазақстандық мамандардың қарым-қабілетіне байланысты екендігі де белгілі.

Жақында Мәскеу инженерлері ди­на­микалық ең жоғары өткізгіштік күш арқылы электр энергиясын өндіру тә­сілін ойлап тапты. Ең жоғары өткіз­гіштік күш металл дискілерді зор жыл­дамдықпен айналдырған кезде пайда болады. Қысқаша КОРТЭЖ деп аталатын бұл өнертапқыштық идея электр қуатын алудың тағы бір жаңа тәсілін өмірге әкелді. Елордадағы ЭКСПО-2017 көрмесіне қойылған озық технологиялардың бірқатары дәстүрлі энергия өндіру тәсілдерінің тиімділігін арттыруға арналған. Соның бірі Варшава политехникалық университетінің ғалымдары ойлап тапқан SILO жүйесі болып табылады. Бұл жалпы айтқанда, турбиналарға, конденсаторларға, бу қазандары мен әртүрлі насостарға қойылатын өзін өзі реттейтін компь­ютер­лік бағдарлама болып табылады. Осы технология негізінде SILO жүйе­сінің жасанды интеллектісі жылу элек­тр стансаларының жұмысындағы кем­ші­ліктерді анықтап, оны реттеп отырады. Со­нымен бірге, электр қуатын өндіру көлемін азайтпай-ақ жағылатын көмірді азайтуға мүмкіндік береді.

Қалай болғанда да, соңғы он шақты жыл көлемінде жаңғырмалы энергетика сала­сында үлкен ғылыми жетістіктер ашылды. Электр энергиясын өзіндік құнын арзандату мақсатындағы жаңа қондырғылар мен технологиялар ойлап та­былды. Яғни, көмірсутегі шикізатынан өн­дірілетін қымбат электр энергиясын ар­зан да тиімді энергия көзімен ал­мас­тыратын энергетикалық төңкеріс жо­лындағы ізденісті күрес басталды. Мі­не, осы бір биік мақсат жолындағы із­деністі күреске Астана ЭКСПО-2017 ха­­лықаралық мамандандырылған көр­ме­сінің қосатын үлесі өлшеусіз.

 Иә, экономикалық табыстар дәуіріне бас­тайтын энергетикалық төңкеріс қыр астында тұр. Адамзат үшін әрі мол, әрі арзан энергетика көзін ашатын бұл төңкеріс жаңа технологиялар тү­рін­­де ме, әлде басқа шикізат көздері тү­рінде жүзеге аса ма, оны таяудағы уа­қыт көрсететін болады. Ең бастысы, озық ойлы адамзаттың  энергетикалық төң­­ке­ріс жасамай экономикалық дағ­да­рыс­тан құтыла алмайтындығына көзі жетті.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.10.2017

Әліпби ауыстыру – рухани дамуға септігін тигізеді

23.10.2017

Тұран-Астана университетінің ректоры: Құтты қадамды құптаймыз

23.10.2017

Батыл қадамдарға бару қажет

23.10.2017

Петропавлда латын қарпіне көшу аясында конференция өтті

23.10.2017

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

23.10.2017

Онлайндағы жұңғо жұрты

23.10.2017

Италияның екі облысында автономия үшін сайлау өтті

23.10.2017

Шаруалар астықтарын элеваторларға өткізе алмай жатыр

23.10.2017

Алматы облысында қос алыптың ескерткіштері ашылды

23.10.2017

100 жаңа оқулық: келелі жоба шешімін табуда

23.10.2017

Тұрсынбек Кәкішев – қазақтың қара нары

22.10.2017

«Ордабасы» «Астананы» жеңді

22.10.2017

Владимир Путин Қазақстанмен әріптестіктің биік белесін атап өтті

22.10.2017

Словенияда президент сайлауы өтіп жатыр

22.10.2017

Жапонияда бүгін парламент сайлауы

22.10.2017

Ұлттарды ұйыстырған дәстүрлі байқау

22.10.2017

Жақияновпен жекпе-жектен соң Барнетт ауруханаға түсіп қалды

22.10.2017

Қаламгер Зейнолла Сәніктің шығармашылығына арналған конференция өтті

22.10.2017

Студенттерге арналған «Ұлы дала жастары» жобасы іске қосылды

22.10.2017

Қостанайда полицейлер көкпар тартты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қаржы жүйесіндегі тарихи шешім

Алпауыт ел Америка Құрама Штат­тары­ның экономикасы қазіргі кезде өз жарасын өзі жалап жазатын көк­жал қасқырға ұқсайды. Ол өзінің осы қасиетінің арқасында жазылмастай сыр­қатқа шалдыққан қазіргі қаржы ка­питализмнің ғұмырын барынша ұзартып келеді. Бүгінгі күні бүкіл әлемге билігін жүргізіп отырған ка­пи­тализмнің басты тірегі бастапқы кезде осы формациялық құрылыс­тың отаны әрі таратушысы болға­нымен соңғы жылдары барынша әлеу­меттене бастаған Еуропа емес, нарық­тық жолға түсіп, жедел байып келе жатқанымен Конфуций қағидасы бойынша мемлекетті әке деп қабыл­дап, бүкіл халық үшін одан әкелік қам­қорлық талап ететін дана Қытай емес, корпоративтік рухты ту етіп көтерген еңбекшіл Жапония мен Оңтүстік-Шығыс Азияның елдері емес, нақ осы АҚШ-тың өзі болып отырғандығын біраз жұрт жақсы біледі.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Онлайндағы жұңғо жұрты

Қытай. Жан-жақтан ағылған адамдар мен көлік ағысы толас­тар емес. Бағдаршамның қызыл шамына тоқтаған көлікте отырып, жан-жағыңды бағдарлайсың. Сіз отырған көлікке жапсарласа, бірінен соң бірі жапырлап велосипед мінген жолаушылар сы­наласып тоқтап жатыр. Ал жол жүруге рұқсат берілгенде бей­не құмырс­қалар тəрізді өре жөнелген қос дөңгелекті көлік­ке отыр­ған­дардың шеруін көр­гендейсіз. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Дауыл алдындағы тыныштық болып жүрмесін

Төрткүл дүниені тығырыққа тіреген 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы мен 2009 жылғы «ұлы рецессиядан» енді ғана оңала бастаған әлем экономикасы 2016 жылдан бастап баяу да болса тұрақты даму бағытына бет бұрды.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Шексіз білім

«Білім шексіз бе, әлде білімнің шегі бар ма?» деген сұраққа жа­­уап­ іздеп жүріп, Оксфорд уни­вер­ситетінің профессоры, матема­тик Мар­кус дю Сотойдың «Біз нені біле алмаймыз: білім шегіне сая­хат» («What we cannot know») ат­ты кітабын сатып алдым. Про­фес­сор бұл кітабында нөлден бас­­­тап жетіге дейінгі межені бел­гілейді. Нөлінші межені «Белгілі, бірақ белгісіз» әлде «Белгілі, бірақ бей­мәлім» деген дұрысырақ па?­ Біз біле­тін нәрседен бастап еш­қашан біле алмайтынға, ал одан шек­сіздікке дейінгіні тұспалдайды. Біз нені білмейміз және нені біле ал­маймыз? 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу