18 Тамыз, 2017

Жайық Бектұровтың Мағжан Жұмабаевқа жасаған қамқорлығы

833 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Ертеректе мемлекет және қоғам қайраткері, ақын Кәкімбек Салықов ағамыздың бір сұхбатын оқығаным бар еді. Онда Алаш қайраткері, ақын Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасын оқымақ түгіл, ол кісінің есімін атауға қорқатын заманда бұл кітапты кімнен алып оқығанын баяндайды.

Жайық Бектұровтың Мағжан Жұмабаевқа жасаған қамқорлығы

Кітаптың иесі жазушы Жайық Бектұров екен. Өзі  айдауда болып келсе де, қорықпай, «халық жауы»  деп аталып  кеткен Алаш қайраткерлерінің еңбектерін жасырып сақтауға тырысқан. Одан кейін Мағжан ағасын ақтауға қосқан үлесі туралы журналист Жарасбай Сүлейменовтің  «Зылиха» деген «Егемен Қазақстан» (2012 жылы) газетінде басылған көлемді мақаласынан оқуға болады. Мағжан Жұмабайұлының зайыбы Зылиха апай күйеуінің жазықсыз ұсталып кеткенін дәлелдеу үшін қол қусырып қарап отырмайды. Осы кезде Мағжан ағасын ақтау әрекетіне Жайық Бектұров та қозғау салады. Зылиха жеңгесіне айтып, сол кезде КСРО үкіметін басқарып отырған Н.С.Хрущевке хат жазғызады. Осы хатқа байланысты Мәскеуден нақты нұсқау алған республикамыздың қауіп­сіздік комитеті Мағжан ісін қайта қарауға мәжбүр бо­лады. Ақыры, Мағжан ке­лесі 1960 жылы ақталады. Мем­лекеттік қауіпсіздік комитеті 1938 жылғы айыптауды жоқ­қа шығарғанымен, ақын бұл жолы толық ақталмайды. Қазан революциясына дейінгі шығармаларының идеялық бағыты туралы қорытынды жасау мақсатында Қазақстан Жазушылар одағы ғалымдары мен тағы басқа мекемелерден құрылған топқа тапсырады. Топты қазақтың белгілі, талантты ақыны басқарады. Бұл топ мынадай қорытынды шығарады: артында қалған жырларына келетін болсақ, тұтас алғанда өзінің идеялық негізінде бур­жуазиялық-ұлттық, демек контрреволюциялық сипатта болған. Осы топқа төрелік жасаған ақын ағамыз өзінің қателігін түсініп, мойындап Мағжанның 1989 жылы шыққан жинағына алғысөз жазыпты. Бұл да қазақтың белгілі ақынының арылуының бір жолы болған шығар. Журналист Жарасбай Сүлейменовтің айтуы бойынша Жайық ағамыздың Мағжанға, артында қалған жесірі Зылихаға жасаған жақсылықтары аз емес екен. 
1989 жылы Мағжан Жұма­баев толық ақталып, Жақаң аға­мыз өзі көп қамқор­лық жаса­ған жеңгесі Зылиха­мен екеуі арман­даған мақсат­тары­на жетіп, Мағжан шы­ғар­ма­ларының жинағын көріп, екеуі де мәңгілікке жол тартты. Жа­йық Бектұров сынды Алаш қайраткерлерінің қам­қоршысы болған тұлғаның тағылымынан кейінгі ұрпақ хабардар болсын, деген ниет біздікі. Өткеннің өнегесін бо­йына түйіп өскендер ұлттық болмысын биік ұстай­тыны анық. 

Еркін ДӘУЕШҰЛЫ,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, жайықтанушы

 Астана

Соңғы жаңалықтар