Қазақстанның латын әліпбиіне көшуінің Түркі әлеміне әсері

Елбасы Н.Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында латын қарпіне көшу жөнінде жариялаған болатын. Президенттің бұл қадамын түркі әлемі жылы қарсы алды. Соның нәтижесі шығар, таяуда Түркияның Daily Sabah басылымында «Қазақстанның латын әліпбиіне көшуінің Түркі әлеміне әсері» атты мақала жарық көрді. Соны ықшамдап оқырман назарына ұсынып отырмыз.

 

Егемен Қазақстан
06.09.2017 4763

Мақала авторы әуелі Қазақ­стан жөнінде жан-жақты ақ­парат бере келе, латын әліп­биіне көшу мәселесі қалай туын­­­­­да­ға­нына тоқ­та­лады. Оның пікірінше, жаңа қаріпке көшу Қазақ­станның саяси бағытының бір құралы.

«Орталық Азия мем­лекет­терінде орыс тілі ортақ қатынас құралы ретінде қалыптасса да, жаңа мыңжылдықта олардың бі­разы латын әліпбиіне ауыса­ бас­­тады. Назарбаевтың он жыл­­дай бұрын жаңа әліпбиге кө­шу жөнінде айтқан пікірі Қазақ­станда қызу талқыға түсті. Қазақ­тардың көшбасшысы саяси, эко­номикалық және мәдени жағ­дайлар бір араға тоғысқанда мұн­­­дай қадамға баратыны жө­нінде мәлімдеген-ді. Сәуірде Н.Назарбаев әліпбиді ауыстыру жө­ніндегі ұсынысын «Егемен Қа­зақстан» газетінде жариялады», – дейді Daily Sabah.

Басылымның жазғанына сү­йен­сек, жаңа әліпбиге көшу қа­зақи жаңа болмыстың мәдени және әлеуметтік қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. 
«Назарбаев 2025 жылға қарай латын әліпбиін бүкіл ресми құ­жаттарда, кітаптарда, басылым беттерінде, медиа және басқа салаларда қолдануға пәрмен етті. Қазақстан билігі осы жылдың соңына таман 42 әріптік кирилл әліпбиін латынға ауысты­ру реформасына кіріседі. Ел билігі 1940 жылы кирилл қар­піне көшу қазақ ұлтының болмысына сына қақты деп есептейді. Сондықтан, қолданыстағы әліп­­биден бас тарту қазақи жа­ңа бол­мыстың мәдени және әлеу­меттік қажеттіліктеріне сай келеді»,  деп хабарлайды мақала авторы.

Daily Sabah Елбасы Н.Назарбаев­тың латын қарпіне көшу жөніндегі шешімін Мұста­фа Кемал Ататүріктің әрекетімен салыстырады. «Түріктердің атасы» Түркия Республикасы құрылғанда елдегі әліпбиді ла­тынға көшіру жөнінде қарар қабылдағаны тарихтан мәлім. Одан әрі мақалада латын әліп­биінің түркі халықтарына әсері жөнінде өрбіген. Daily Sabah Н.Назарбаевты түркі әлеміндегі дана көсем ретінде сипаттай келе, оны «Көшпелілердің ұр­пақтарын» біріктіруге күш сал­ғанын айтады. 

«Назарбаев «Түркі тілді мемлекеттер саммиті» секілді түркі елдерінің бірнеше кездесуіне бастама жасады. Бастапқыда сам­мит қалаған нәтижеге қол жеткіз­бесе де, 2009 жылы Түркі кеңесі­нің құрылуына ұйытқы болды. Қазақстан, Әзербайжан, Қырғыз­стан және Түркия бас­тамасы­мен құрылған Кеңес түр­кі халық­тарының символына айналды. Саяси және эко­номикалық ұйымның орнына, Түркі кеңесіне мүше елдер арасында мәдени, білім және байланысты нығайтуға күш салынады», – деп мәлімдейді Daily Sabah. 

Басылымның пікірінше, Қа­зақ­станның латын әліпбиіне көшу жөніндегі шешімі Түркі кеңесінің қызметіне сай келеді. 

«Қазақстанның Орталық Азия­­дағы маңызын, түркі тіл­де­­рін ресми және бейресми түр­де латын қарпіне ауыстыру «Түркі жаһандануы» деп ата­­латын үдерісті бастайды. Бұл термин түркі халықтарына ортақ тіл қалыптастырып, түр­лі әліпби кедергісін жоюға кө­мектеседі. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

26.05.2018

Оңтүстік және Солтүстік Корея көшбасшылары екінші рет кездесті

26.05.2018

Астанада «Қолөнер – рухани жаңғырудың жарқын жолы» атты шеберлік сыныбы өтті

26.05.2018

Қазақстанның барлық балалары ТОКАМАК ғылыми орталығымен танысулары қажет - Даниал Ахметов

26.05.2018

150-ден астам студент Ақтөбе облысы әкімінің шәкіртақысын иеленді

26.05.2018

Астананың 120 гектардай жері саябақ пен гүлзарға айналады

26.05.2018

«Тоғызқұмалақ» мобильді қосымшасының авторы арнайы марапатқа ие болды

26.05.2018

Балалар үйлерінің тәрбиеленушілері Оңтүстік Қазақстанға экскурсиямен барды

26.05.2018

Павлодарда Оқушылар сарайында IT-сыныптар ашылды

26.05.2018

Батыс Қазақстанның Ақжайық ауданында жерлестер форумы өтті

25.05.2018

Азия ойындарында жүлдегер атанды

25.05.2018

Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Азаматтық мәселелері жөніндегі комиссияның кезекті отырысы өтті

25.05.2018

Алакөлге 15 маусымнан бастап пойыз жүреді

25.05.2018

Қармақшы ауданында жаңа мектеп пен балабақша ашылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысындағы технологиялық жаңғыртумен танысты

25.05.2018

Атырау облысында бес мыңнан астам мектеп бітіруші үшін соңғы қоңырау соғылды

25.05.2018

Премьер-Министр Рудный студенттерімен кездесті

25.05.2018

БАӘ инвесторлары Атырау облысында жобаларды іске асыруға қызығушылық танытты

25.05.2018

Соңғы қоңырау сыңғыры

25.05.2018

Қызылорда облысында қосалқы станцияның құрылысы аяқталды

25.05.2018

«Сыр дарыны» медалімен марапатталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу