Балаңыз қай тілде оқиды?

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында жас буынның бо-йына қажет болмыс туралы бүкпесіз айтты. Мемлекет басшысының қазақстандықтардан көргісі келетін ең бірінші қасиет, ол – ұлттық сана. Білім де, бәсекеге қабілеттілік те, сананың ашықтығы да ең алдымен ұлттық кодтың сапалы негізі болуы тиіс. Осы орайда келешектің кепілі – оқушыларымыздың қай тілде оқып жүргеніне назар аударған едік. Өйткені әлемнің үздік 100 оқулығы қазақ тіліне аударылып, латын әліпбиіне көшу һәм білім саласындағы реформалар қызу жүзеге асырылып жатқан бетбұрысты кезеңде орыс және қазақ сыныбының таразы басындағы салмағы туралы мәселе қоғамда жиі қозғалып жүргені мәлім. 

Егемен Қазақстан
13.09.2017 4815

2016-2017 жылғы оқу жылында елорда мектептерінде 76 257 бала – қазақ тілінде, 53 603 бала – орыс тілінде, ал 682 бала ағылшын тілінде оқыған екен. Астана қаласы білім басқармасының мәліметінше, елордада барлығы 95 мектеп болса, оның ішінде 32 қазақ мектебі, 17 орыс мектебі, 41 аралас мектеп жұмыс істейді. Сондай-ақ, 2 мектептің бас-тауыш сыныптары аралас, 3 мектеп 9-сыныпқа дейін орысша оқытады. Бұл – ойлантарлық көрсеткіш. Жасыратыны жоқ, соңғы жылдары баласын орыс тілінде оқытуды қолайлы көретін ата-аналар қатары артып отыр. Аталған үрдіс Астанадағы №84 мектеп-лицейінен де байқалады. Осы мекеме директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары Зәуреш Нұрғалиеваның айтуынша, биыл білім ордасында 762 бала қазақ сыныбын, 548 бала орыс сыныбын бітірді. Жаңа оқу жылында 1214 бала мектепке қабылданды. Бастауыш сыныптар бойынша 28 қазақ сыныбында 768 бала оқыса, 14 орыс сыныбында 446 бала білім алуда. Алаңдатарлығы, орыс сыныбында оқитындардың дені қазақ балалары екен.

– Біздің мектептегі орыс тілі сыныптарының 90 пайызы – өз қаракөздеріміз. Бұл – қазақ ата-аналарының таңдауы. Айталық, қазақ сыныбында 38 өзге ұлт өкілі оқыса, орыс сыныбында 336 қазақ баласы білім алуда. Себебі, халық сұранысқа орай таңдау жасайды. Кез келген дүние қоғамдағы қажеттілікке байланысты, – деп түсіндірді бұл жайтты Зәуреш Нұрғалиева. – Негізгі нәрсе – ата-аналардың ішкі сенімсіздігі. Әйтпесе, оқу әдістемесі ортақ. Барша мұғалімге ақпараттың қолжетімділігі бірдей. 

Оқу ісі жөніндегі орынбасар мектептегі кадр тапшылығы мәселесіне де тоқталып өтті. 

– Әсіресе, бастауыш сынып пен орыс тілі, физика, химия пәндерінің мұғалімдері жеткіліксіз. Орыс сыныптарына маман өте тапшы. Қосымша мамандар дайындай алмай жатырмыз, – дейді ол. 

Әлбетте, баланың отбасы мен орта тәрбиесіне байланысты тіл білмеуі де күрмеуі қиын мәселе. Ата-аналар осы себеппен де бастапқыда қазақ сыныбына барған баласын уақыт өте келе орыс сыныбына ауыстырып жатады. Өйткені, сабақ үлгерімі нашар. Біз мектептің алдында 1-сыныпта оқитын балаларын күтіп тұрған ата-аналарды әңгімеге тартқан едік. Олардың басым көпшілігі қазақ мектептеріне қатысты негізгі екі мәселені алға тартты. Яғни, педагогика мамандарының кәсіби дайындығын арттыру және кадр даярлауды экономикалық қажеттілікке сәйкестендіру – білімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілікті күшейтпек. Мәселен, өзін Роза деп таныстырған ата-ананың бірі 8-сыныпта оқитын баласын осы мектеп-лицейге ауыстырғысы келеді екен. Таяуда Мәскеуден көшіп келген ол: «Қазақ сыныбындағы балалар көп нәрсені түсінбейтін секілді. Мұның бір себебі, қазақ тілінде сабақ беретін мұғалімдердің педагогикалық әдістемесі әлсіздеу келеді. Баланың үлгерімі әу бастан нашар болса, оны әрі қарай алып кетуі мүмкін емес. Осы тұрғыда қазақ мұғалімдеріне жанашырлықпен жұмыс істеу жетіспейді», деген уәж айтты. 

Ашық пікірлескен ата-аналар әлеуметтік жеке мәселе­лерін сыныпқа «ертіп келетін» мұғалімдердің бар екенін де жоққа шығармайды. Оларда балаға көңіл бөлуге құлық болмайды. Мұғалімдердің еңбекақысы – аз, несиесі – көп. Әсіресе, отбасылық әлеуметтік мәселелердің әдеттен тыс көп болуы оқыту үдерісіне әсер етпей қоймайды. Бұл ата-аналардың біржақты шешім қабылдауына кедергі келтіреді де, көп жағдайда ұлттық сезімді әлеуметтік сараптау әрі сапалы білім беру мәселесі жеңіп кетеді. Қазақ балаларының орыс сыныптарында білім алуының бір ұшығы осында жатқан сияқты. Әрине, «Тәрбие – тал бесіктен» дегендей, теріскей өңірлерде тәлім-тәрбие алған ата-аналардың басым бөлігі балаларын «өздеріне түсінікті тілде» оқытатыны шындық. Ата-аналардың тағы бір парасы қазақ тіліндегі оқу бағдарламасының түсініксіз болуы, толымды ақпараттың болмауы және ғылыми еңбектердің аударылмауы, практикалық оқу-әдістемелік кешені мен құралдардың көңілден шықпауы да таңдауға әсер ететіндігін айтады.

Әрине, бұл жерде әңгіме қазақ сыныбына қарсылық емес, орыс сыныбында оқитындардың үлес салмағының көбеюі және оның себеп-салдары болып отырғанын баса айтқымыз келеді. Әйтпесе, «қазақы ортада өскен бала мейірімді келеді әрі ұлттық салт-дәстүрді біліп өседі», деген Нарғыз Шаймағамбетова есімді ата-ананың тілегі көптің тілегі болса, қанеки!..

Қорыта келгенде айтарымыз, орта білім беру – терең білім мен кәсіби дағдылар негізінде еркін бағдарлай білу, адамгершілік тұрғысынан жауапты шешім қабылдау қабілетін қалыптастыруды көздейді. Осы тұрғыда бүгінгі білім алушы буынның ұлттық тұлғасын қалыптастыру бойынша педагогтарды қыруар еңбек күтіп тұр. Мағжан Жұмабаевтың ұлттық тәрбие құралы іспетті «Педагогика» атты еңбегінде: «Қазақтың тағдыры да, келешек ел болуы да мектебінің қандай негізде құрылуына барып тіреледі» деп жазылған. Алаш қайраткерінің алты қатпарлы сөзі алдыңғы буын өкілдерінің жолбасшысы болса екен дейсіз, осындайда...


Ая ӨМІРТАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

Үкімет басшысы онкологиялық жабдық шығаратын компанияның басшысымен кездесті

16.01.2018

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі тағайындалды

16.01.2018

Ауыл шаруашылығы вице-министрлері тағайындалды

16.01.2018

Дональд Трамп бүгінгі жұмыс кестесін жариялады

16.01.2018

Ғалияның қолында бұйда пышақ...

16.01.2018

ОҚО-да «Қарашаңырақ – Қарасора, құтты мекен Сайрамсу» атты кітаптың тұсаукесері өтті

16.01.2018

Әз-Жәнібек ханның дулығасы Нью-Йорктегі музейде сақталған

16.01.2018

ОҚО-да 90 мың адам жұмыспен қамтылмақ

16.01.2018

Атырау қаласында жатақханасы бар жаңа спорт кешені ашылды

16.01.2018

Ақын, жазушы Серік Қапшықбайұлы қайтыс болды

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу