Балаңыз қай тілде оқиды?

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында жас буынның бо-йына қажет болмыс туралы бүкпесіз айтты. Мемлекет басшысының қазақстандықтардан көргісі келетін ең бірінші қасиет, ол – ұлттық сана. Білім де, бәсекеге қабілеттілік те, сананың ашықтығы да ең алдымен ұлттық кодтың сапалы негізі болуы тиіс. Осы орайда келешектің кепілі – оқушыларымыздың қай тілде оқып жүргеніне назар аударған едік. Өйткені әлемнің үздік 100 оқулығы қазақ тіліне аударылып, латын әліпбиіне көшу һәм білім саласындағы реформалар қызу жүзеге асырылып жатқан бетбұрысты кезеңде орыс және қазақ сыныбының таразы басындағы салмағы туралы мәселе қоғамда жиі қозғалып жүргені мәлім. 

Егемен Қазақстан
13.09.2017 5069

2016-2017 жылғы оқу жылында елорда мектептерінде 76 257 бала – қазақ тілінде, 53 603 бала – орыс тілінде, ал 682 бала ағылшын тілінде оқыған екен. Астана қаласы білім басқармасының мәліметінше, елордада барлығы 95 мектеп болса, оның ішінде 32 қазақ мектебі, 17 орыс мектебі, 41 аралас мектеп жұмыс істейді. Сондай-ақ, 2 мектептің бас-тауыш сыныптары аралас, 3 мектеп 9-сыныпқа дейін орысша оқытады. Бұл – ойлантарлық көрсеткіш. Жасыратыны жоқ, соңғы жылдары баласын орыс тілінде оқытуды қолайлы көретін ата-аналар қатары артып отыр. Аталған үрдіс Астанадағы №84 мектеп-лицейінен де байқалады. Осы мекеме директорының оқу ісі жөніндегі орынбасары Зәуреш Нұрғалиеваның айтуынша, биыл білім ордасында 762 бала қазақ сыныбын, 548 бала орыс сыныбын бітірді. Жаңа оқу жылында 1214 бала мектепке қабылданды. Бастауыш сыныптар бойынша 28 қазақ сыныбында 768 бала оқыса, 14 орыс сыныбында 446 бала білім алуда. Алаңдатарлығы, орыс сыныбында оқитындардың дені қазақ балалары екен.

– Біздің мектептегі орыс тілі сыныптарының 90 пайызы – өз қаракөздеріміз. Бұл – қазақ ата-аналарының таңдауы. Айталық, қазақ сыныбында 38 өзге ұлт өкілі оқыса, орыс сыныбында 336 қазақ баласы білім алуда. Себебі, халық сұранысқа орай таңдау жасайды. Кез келген дүние қоғамдағы қажеттілікке байланысты, – деп түсіндірді бұл жайтты Зәуреш Нұрғалиева. – Негізгі нәрсе – ата-аналардың ішкі сенімсіздігі. Әйтпесе, оқу әдістемесі ортақ. Барша мұғалімге ақпараттың қолжетімділігі бірдей. 

Оқу ісі жөніндегі орынбасар мектептегі кадр тапшылығы мәселесіне де тоқталып өтті. 

– Әсіресе, бастауыш сынып пен орыс тілі, физика, химия пәндерінің мұғалімдері жеткіліксіз. Орыс сыныптарына маман өте тапшы. Қосымша мамандар дайындай алмай жатырмыз, – дейді ол. 

Әлбетте, баланың отбасы мен орта тәрбиесіне байланысты тіл білмеуі де күрмеуі қиын мәселе. Ата-аналар осы себеппен де бастапқыда қазақ сыныбына барған баласын уақыт өте келе орыс сыныбына ауыстырып жатады. Өйткені, сабақ үлгерімі нашар. Біз мектептің алдында 1-сыныпта оқитын балаларын күтіп тұрған ата-аналарды әңгімеге тартқан едік. Олардың басым көпшілігі қазақ мектептеріне қатысты негізгі екі мәселені алға тартты. Яғни, педагогика мамандарының кәсіби дайындығын арттыру және кадр даярлауды экономикалық қажеттілікке сәйкестендіру – білімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілікті күшейтпек. Мәселен, өзін Роза деп таныстырған ата-ананың бірі 8-сыныпта оқитын баласын осы мектеп-лицейге ауыстырғысы келеді екен. Таяуда Мәскеуден көшіп келген ол: «Қазақ сыныбындағы балалар көп нәрсені түсінбейтін секілді. Мұның бір себебі, қазақ тілінде сабақ беретін мұғалімдердің педагогикалық әдістемесі әлсіздеу келеді. Баланың үлгерімі әу бастан нашар болса, оны әрі қарай алып кетуі мүмкін емес. Осы тұрғыда қазақ мұғалімдеріне жанашырлықпен жұмыс істеу жетіспейді», деген уәж айтты. 

Ашық пікірлескен ата-аналар әлеуметтік жеке мәселе­лерін сыныпқа «ертіп келетін» мұғалімдердің бар екенін де жоққа шығармайды. Оларда балаға көңіл бөлуге құлық болмайды. Мұғалімдердің еңбекақысы – аз, несиесі – көп. Әсіресе, отбасылық әлеуметтік мәселелердің әдеттен тыс көп болуы оқыту үдерісіне әсер етпей қоймайды. Бұл ата-аналардың біржақты шешім қабылдауына кедергі келтіреді де, көп жағдайда ұлттық сезімді әлеуметтік сараптау әрі сапалы білім беру мәселесі жеңіп кетеді. Қазақ балаларының орыс сыныптарында білім алуының бір ұшығы осында жатқан сияқты. Әрине, «Тәрбие – тал бесіктен» дегендей, теріскей өңірлерде тәлім-тәрбие алған ата-аналардың басым бөлігі балаларын «өздеріне түсінікті тілде» оқытатыны шындық. Ата-аналардың тағы бір парасы қазақ тіліндегі оқу бағдарламасының түсініксіз болуы, толымды ақпараттың болмауы және ғылыми еңбектердің аударылмауы, практикалық оқу-әдістемелік кешені мен құралдардың көңілден шықпауы да таңдауға әсер ететіндігін айтады.

Әрине, бұл жерде әңгіме қазақ сыныбына қарсылық емес, орыс сыныбында оқитындардың үлес салмағының көбеюі және оның себеп-салдары болып отырғанын баса айтқымыз келеді. Әйтпесе, «қазақы ортада өскен бала мейірімді келеді әрі ұлттық салт-дәстүрді біліп өседі», деген Нарғыз Шаймағамбетова есімді ата-ананың тілегі көптің тілегі болса, қанеки!..

Қорыта келгенде айтарымыз, орта білім беру – терең білім мен кәсіби дағдылар негізінде еркін бағдарлай білу, адамгершілік тұрғысынан жауапты шешім қабылдау қабілетін қалыптастыруды көздейді. Осы тұрғыда бүгінгі білім алушы буынның ұлттық тұлғасын қалыптастыру бойынша педагогтарды қыруар еңбек күтіп тұр. Мағжан Жұмабаевтың ұлттық тәрбие құралы іспетті «Педагогика» атты еңбегінде: «Қазақтың тағдыры да, келешек ел болуы да мектебінің қандай негізде құрылуына барып тіреледі» деп жазылған. Алаш қайраткерінің алты қатпарлы сөзі алдыңғы буын өкілдерінің жолбасшысы болса екен дейсіз, осындайда...


Ая ӨМІРТАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.07.2018

МҰЗ ҮСТІНДЕГІ ШОҚ ЖҰЛДЫЗ...(ДЕНИС ТЕНГЕ АРНАЛАДЫ)

20.07.2018

Қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды

20.07.2018

Үкімет басшысы Бәсекеге қабілеттілік жөніндегі сараптама кеңесінің отырысын өткізді

20.07.2018

Шымбұлақта ІІІ Халықаралық тау және спорт фестивалі басталды

20.07.2018

Әлемдегі ең ауқатты командалар қайсы?

20.07.2018

Мектеп түлектері ауылдастарына ойын алаңын сыйға тартты

20.07.2018

Токио Олимпиадасының бағдарламасы бекітілді

20.07.2018

Астанада «Ұлы Дала рухы» фестивалі аясында іріктеу сындары жалғасады

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің қазасын қатты күйзеліспен қабылдаған

20.07.2018

Семейде  «Күміс сиқыры» атты  көрме ашылды

20.07.2018

Бердібек Сапарбаев мәжіліс депутаттарымен кездесті

20.07.2018

Астанада қазақ күресінен Азия чемпионаты өтеді

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің өліміне байланысты қылмысты бақылауда ұстауды тапсырды

20.07.2018

Шымкентте «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағын дамыту мәселелері талқыланды

20.07.2018

Денис Теннің өліміне қатысты екінші күдікті іздестіріліп жатыр

20.07.2018

Гомерден қалған мұра

20.07.2018

Көкшетауда көшпелі көрменің тұсаукесері өтті

20.07.2018

«Астана» – келесі кезеңде

20.07.2018

Астанада ертеңнен бастап жолақы 180 теңге болады

20.07.2018

Суға түскенде сақтық керек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу