Шынайы шеберге шығармашылық ізденіс тән

Жуырда Н.Погодин атындағы орыс драма театрының труппасы Беларусь Республикасында өткен халықаралық «Белая Вежа» фестиваліне қатысып, әртістердің сахналық шеберлігі жағынан еуропалықтардан еш кем еместігін танытты. Біз театрдың директоры Спартак РАМАЗАНОВҚА жолығып, осы сапармен қоса қазақ драматургтерімен арада орныққан шығармашылық байланыс жайлы да айтып беруін өтінген едік.

Егемен Қазақстан
20.09.2017 5748
2

– Әлемдік бәсі жоғары халық­аралық байқауға қатысуға Астана, Қостанай, Көкшетау қалаларының театрлары да өтініш білдірген бо­латын. Олардың арасынан таң­дау біздің ұжымға түсіп, арнайы ша­қырту алғанымызға өте қуа­ныш­тымыз. 

– Шетелдік көрермендер назарына драматург Олжас Жан­ай­даровтың «Жұт» драма­сының ұсынылуы кездейсоқ емес шығар?

– Әрине. Елбасының «Бола­шаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласындағы «Патриотизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе сүйіспеншіліктен басталады» деген терең мағыналы сөздер кім-кімге болсын үлкен ой салары анық. Туған жерге, оның мәдениетіне айрықша іңкәр­лікпен атсалыса отырып, ұлан-ғайыр аумаққа иелік еткен бабаларымыздың ерен ерлік­тері мен бастан өткерген тар жол, тайғақ кешу жолдарын жас ұрпақ зердесіне құя білсек, шы­найы патриоттар буынын тәр­биелеуге қосқан үлесіміз болар еді. Бұл жұмыста шығармашылық қауым­дарға да зор сенім артылып отыр. Қазақ «ақтабан шұбы­рынды, алқакөл сұламаның» небір ауыр өткелдерін кешсе де, рухы сынбаған халық. Осы себепті аты өшкір заманның ақтаңдақ белгісіндей қара әріптермен тари­хымызға өшпестей жазылып қалған 30-жылдардағы аштық ойранын әлем жұртының да білгені, сезінгені дұрыс деген оймен «Жұт» драмасы таңдап алынды. Оны алдымен жергілікті көрермендер тамашалап, жылы қабылдады. 

– Адамды тұңғиық ойға ба­тыратын, қасіретті траге­дия­лық жағдайды көз алдына елестететін ауыр тақы­рыпты, қа­зақ дала­сындағы ашар­шы­лық­ты сахналауда қандай тәжі­рибелерге жүгіндіңіздер?

– Погодин атындағы орыс драма театрының тарихы 1886-1987 жылдардан басталады. Биыл 131-ші маусымның ашылатынын ескерсек, қаншама өнер ұрпағы алмасқанын шамалай беруге болады. Бүгінде Қазақстанның халық әртісі Людмила Турпаян-Ванюковадан, республиканың еңбек сіңірген әртістері Надежда Косыгинадан, Виктор Шалаевтан жастардың алатын тәлім-тәрбиесі мен өнегесі көп. Жыл өткен сайын ұжым талапты да талантты актерлермен толығып келеді. Олардың білмекке құштарлығы, жан-жақты ізденгіштігі қойылым барысында анық байқалды. Мәселен, бас­ты кейіпкер Ахметті сомдаған Роман Лахтин бірқыдыру уақы­тын мұрағаттарда өткізіп, аш­тықтан шыбындай қырылған шарасыз жандардың суреттерін кезіктірген. Сол кездегі оның сезімін айтып жеткізу қиын. Көз­дері жаутаңдаған бауыр еті перзенттеріне бір жапырақ нан таппай саусақтарын кесіп, пісіріп беруі иланымды. Сәуленің рөлін бейнелеген Екатерина Литвинова аштықты көзімен көргендей күй кешеді. Қоюшы-режиссер Ти­мур Кәрімжанов өткенімізді бүгін­гімен салыстыра отырып, тартыс­ты, ширыққан көріністерге, тосын шешімдерге барған.

– Шетелдік сапар қалай аяқ­талды? Қанша айтқанмен, жат жердің өз ұстанымдары мен көзқа­растары бар ғой.

 – Сөз арасында гастрольдік сапарға баруымызға жан-жақты қолдау көрсеткен облыс әкімі Құмар Ақсақаловқа, мәдениет және құжаттамалар басқармасына алғысымызды айта кеткен жөн. 

Бір аптаға созылған фести­вальға Чехия, Ресей, Венгрия, Финляндия секілді 14 мемлекеттен азуын айға білеген өнер ұжымдарының қатысуы, 29 спектакльдің қойылып, 11 тілде «сөй­леуі» бәсеке-тартыстың оңай болмағанын аңғартса керек. Біз Қазақстанның намысын жалғыз қорғағандықтан үл­кен жауапкершілік жүктел­генін сезіндік. Еуропалық аудито­рияның ерекшелігіне, көрермен тал­ғамының өзгешелігіне қара­мастан, бір отбасы арқылы қазақ халқының ауыр жағдайын шынайы суреттейтін драма қазылар алқасынан да, көрермендер тарапынан да зор бағасын алды. Ар­найы дипломмен марапатталып, елге ерекше әсермен оралдық. 

– Спартак Өмірзақұлы, ұжым­­­ның қазақ драматург­тері­мен әріп­тестік қарым-қаты­насы қанша­лықты дәрежеде орныққан?

– Театр шығармашылық қызметінде қазақ, орыс, шетел мәдениеттерінің өзара ықпал­дастығын, рухани, адамгершілік, әлеуметтік, эстетикалық тақы­рыптардың қамтылуын қашанда басты бағдар етеді. Соғыс жыл­дары 2500-дей спектакль көр­сетіліпті. Осылардың ішінде ең көп қойылғаны – Мұхтар Әуезовтің «Намыс гвардиясы». Төлеген Тоқ­таровтың образын тартымды бейнелеген Павел Рогальскийдің есімі Қазақ КСР халық әртісін тұңғыш алғандардың санатында мақтанышпен аталады. Сахнаға әр шыққан сайын көрермендер оны ду қол шапалақпен қарсы алып отырған. Мұқаң мен Леонид Соболев бірігіп жазған «Абай» трагедиясы, Сәбит Мұқановтың «Шоқан Уәлиханов» тарихи дра­­масы театр репертуарында айрықша бағаланған. Сәбеңнің «Сәкен Сейфуллин», Нұрлан Оразалиннің «Шырақ жанған түн» туындылары керемет келісім тапқан. Ғабит Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» драмасы бойынша қойылған спектакль театрлардың Х республикалық фестивалінде Гран-приді жеңіп алды. Қазақтың ақиық ақыны жайлы «Мағжанның соты» Орталық Азия елдерінің ІІ театр фестивалінде «Тарихи тұлғаны айшықты сомдау» аталымында жүлдеге ие болды. «Ұлпан» шығармасы желісімен қойылған пьеса да көрермендер ілтипатына ие болды. Театрдың 129-шы маусымының шымылдығы белгілі жазушы Рақымжан Отарбаевтың «Сұлтан Бейбарыс» туындысымен ашылып, Қазақ хандығының 550 жылдығына арналды. Басты рөлді Евгений Патешкин сәтті ойнап, Атырау қаласында өткен халықаралық конкурста жүлдегер болды. 

Алдағы уақытта да драма­тургиялық шығармалардың тақы­рып ауқымдылығы да, уақыт өзектілігі де баса назарда болады.

Әңгімелескен Өмір ЕСҚАЛИ,
«Егемен Қазақстан»
 
Солтүстік Қазақстан облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.11.2018

Маңғыстауда «Адал ұрпақ» ерікті мектеп клубтарының облыстық слеті өтті

19.11.2018

Маңғыстауда өткен тарихи турнир өз мәресіне жетті

19.11.2018

Энергия үнемдеу бойынша Қазақстан 32-ші орында

19.11.2018

Көкшетауда жылу ақысы арзандайды

19.11.2018

Теміртауда Президенттік пән олимпиадасы өтті

19.11.2018

Бітіруші түлектер мансап орталықтары арқылы жұмысқа орналасады

19.11.2018

Павлодар облысында кәсіпкер әйелдер 113 жоба жүзеге асырған

19.11.2018

Солтүстік Қазақстан облысының әкімі күнгейліктерді теріскейге шақырды

19.11.2018

Петропавлда жаңа шіркеу ашылды

19.11.2018

Қостанайда жол қозғалысы ережесінің бір күнде 375 рет бұзылғаны анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда 1 миллион тоннаға жуық майлы дақыл жиналды

19.11.2018

«Ко­рей хал­қының дәс­түрлі маскалары» көр­ме­сі ашы­лды

19.11.2018

Қасқырдан құтқарып қалды

19.11.2018

Алматыда инклюзивті білім берудің үздік оқытушылары анықталды

19.11.2018

Солтүстік Қазақстанда спорт кешеніне Батыр Баянның есімі берілді

19.11.2018

Батыс Қазақстанда жаңа портал жұмысын бастады

19.11.2018

Жолдау бәсекеге қабілеттілікті арттырады

19.11.2018

Қыс мезгіліне дайындықтың жай-жапсары қозғалды

19.11.2018

Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылды

19.11.2018

Жолдау-2018: Тұрмыс сапасына басымдық беріледі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу