Қайшылыққа толы Каталония

Жексенбі күні өткен референдумда Каталония халқының 90 пайызы тәуелсіз ел болуды қолдап шықты. Испания билігі референдум өткізудің заңға қайшы екенін мәлімдеп, дауыс беруге келгендерді күшпен таратуға талпынды.

 

Егемен Қазақстан
03.10.2017 2329
2

The Guardian басылымның мә­лі­метінше, референдумға электо­рат­тың 42,3 пайызы қатысқан. Соның 90 пайызы, яғни 2,26 миллион каталониялық азаттық алуды жақтап дауыс беріпті. Жалпы, аймақта 5,3 миллион электорат бар. Каталония билігі құқық қорғау қыз­меткерлерінің референдумға арала­суы кесірінен 770 мың дауыстың жо­ғалып кеткенін айтып отыр.

Оқиғаның ізін ала Испания пре­мьер-министрі Мариано Рахой елде еш­қандай референдум өтпегенін мәлімдеп, Каталония билігінің әрекетін бас көтеруге балады. «Бүгін Ката­ло­ния­да тәуелсіздік жөнінде ешқандай референдум өткен жоқ. Заң өз күшінде қала береді», – деді ол. Өз кезегінде Каталония автономиялық аймағының прези­денті Карлес Пучдемон телеарна арқылы халыққа үндеу тастап, Каталония егемен ел болу құқығын жеңіп алғанын және референдум нәтижесі аймақтың парламентіне берілетінін хабарлады.

Каталония басшысы К. Пуч­де­мон­­ның айтуынша, осы қадам арқылы халық егемен ел атануға үлкен қадам жасады. Испания үкі­меті аймақтың мұндай әрекетімен келіспейтінін сөз жүзінде де, іс жү­зінде де дәлелдеді. Референдум өт­кізу жөнінде сыбыс шық­қалы ел­дегі конституциялық сот оның заңсыз екенін хабарлаған-ды. Құқық қорғау органдары Бар­селонада дауыс беруге арналған қа­­ғаз­­дарды тәркіледі. Испания ішкі іс­тер мини­стрлігі таратқан ақ­па­ратқа сүйен­сек, аймақтағы 336 дау­ыс беру учас­кесі жабылыпты.

Жексенбіде полиция қыз­мет­­кер­­лері референдумға жинал­ған­дар­­ды күшпен тара­туға талпынды. Каталония ден­саулық сақтау де­­пар­таментінің ақ­паратына сай, по­ли­ция мен бейбіт шерушілердің қақ­тығысы нәтижесінде 761 азамат және 2 құқық қорғау қызметкері түрлі деңгейде жарақат алған.

Референдумға орай Испания ЛаЛигасындағы «Барселона» мен «Лас-Пальмас» футбол командалары кезекті турдағы ойыны көрер­мен­сіз өтті. Каталониялық клубтың президенті Жозеп Бартомеу мұны елдегі жағдайға қатысты Испания билігінің әрекетіне қарсылық ретінде түсіндіреді. Екі команда арасындағы ойынның уақыты маусым басталмай тұрып-ақ белгіленіп қойылған-тұғын. Межелі мерзім жақындағанда «блауграна» тарапы матчты кейінге шегере тұруға Испания футбол федерациясына өтініш жасаған. Алайда «Барселонаның» өтініші аяқсыз қалып, кездесу белгіленген уақытта өтетіні мәлім болған. Бұған наразы «Барселона» клубының бас­шылығы матчты көрерменсіз өт­кізуге шешім қабылдапты. Фут­бол­ға қатысты қы­зық мұнымен бітпеді. «Лас-Паль­мас» ойыншылары жасыл алаң­ға Испания туы бейнеленген жей­демен шықты. Өз кезегінде «Барселона» Каталония байрағымен түс­тес жейдені киюді жөн көріпті.

Клубтың қорғаушысы Жерар Пике твиттердегі парақшасында Испания құқық қорғаушыларының әрекетіне наразылығын ашық біл­дірді. Пікірін әлеуметтік желі­ге бұрқырата жазатын Пике Каталония азаттығын басты қол­дау­­шылардың бірі. Жерардан бө­лек аймақтан шыққан белді фут­болшылар да туған жеріндегі жағ­дайға байланысты өз пікір­лерін білдірді. «Манчестер Сити» клу­бының бапкері Хосеп Гвар­ди­ола референдумды заңға сай деп есептейтінін жеткізді.

Human Rights Watch ұйымы Испания би­лігін өз азаматтарын құр­меттеп, күш қолданбауға ша­қыр­ды. The Guardian басылымы Ұлыбритания Лейбористер пар­тия­сының өкілі Эмили Торнберри құ­­қық қорғау қызметкерлерінің әре­кетін айыптады. Ал партияның басшысы Джереми Корбин Ұлыбритания пре­мьер-министрі Тереза Мэйді дағ­дарыстан шығудың саяси жолын та­буға шақырды.

Бельгияның премьер-министрі Шарль Мишель де Каталониядағы күш қолдануға өз наразылығын мәлімдеді. «Қатыгездік ешқашан ақталмайды», деп жазды Ш.Мишель твиттердегі парақшасына. Словения премьер-министрі Мирослав Церар Испаниядағы жағдайға алаң­дай­ты­нын мәлімдеп, мәселені саяси кел­іс­сөздер ғана шешетінін хабарлады.

Шотландия ұлттық партия­сы­ның көшбасшысы Никола Стерджен халықтың бей­біт түрде дауыс беруге құқығы бар деп есептейтінін жеткізді. «Тәуелсіздікке қатысты көз­қарас­тың әртүрлі болуына қара­мас­тан, бүгін куә болған оқи­ға­ны айып­тауымыз қажет. Сондай-ақ бі­реу жапа шекпей тұрып Ис­пания­ны мәселені бейбіт шешуге ша­қы­рамыз», деді ол. The Guardian га­зетінің пайымдауынша, Стерджен ха­нымның мұндай пікірінің өз се­бебі бар. Естеріңізде болса, 2014 жы­лы Шотландия тәуелсіздік алу жө­нінде референдум өткізген еді. Еуропалық одақ парламентінің мүшесі Ги Верхофстадт Испанияның ішкі мә­селесіне араласуды жөн көр­мегенімен, Каталониядағы күш қол­дануды айыптайтыны мәлім­деді.

Еуропадағы кейбір мемлекет­тер­дің ресми билігі әзірге Ис­па­ния­дағы жағдайға қатысты пі­кір білдіруге асығар емес. BBC арна­сы­ның пайымдауынша, мұның үш себебі бар. Әуелі, Еуроодақ ел­дері Каталонияның тәуелсіздігін қол­даса, өз еліндегі сеператистік қоз­ғалысқа дем береді. Екіншіден, тұрақ­тылық мәселесі бар. «Күр­дтер мен Қырымның бөлініп шы­ғу­ын қолдамаған мемлекеттер Ката­лонияны қалай қолдайды?», – деп жазады BBC. Арна үшінші себеп ретінде Еуроодақтың сепера­тис­тік қозғалысты әу бастан қол­да­май­тынын атап айтқан.

Ендігі жағдай қалай өрбиді? Каталония билігі алдағы 48 сағат ішінде тәуелсіздік жариялайтынын айтады. Мадрид референдумды заңсыз деп есептегендіктен, оның нәтижесімен келіспейтіні анық. Әйтсе де премьер-мини­стр Мариано Рахой келіссөздер жө­ніндегі әңгімеге емеурін білдірді.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

17.10.2018

Алматы облысында 100 учаскелік полиция пункті ашылды

17.10.2018

Бүркіттің балапандары еркіндікке жіберілді

17.10.2018

«Барыс» «Автомобилисті» ұтты

17.10.2018

Кукушкин «Кремль кубогында» Донскойға есе жіберді

17.10.2018

Аргентинада үш боксшымыз финалға шықты

17.10.2018

Атырауда 2500 пәтер орталық жылу жүйесіне қосылады

17.10.2018

Маңғыстауда күйші қыз-келіншектер байқауы басталады

17.10.2018

Жұмекен жырларын жатқа оқыды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу