Қайшылыққа толы Каталония

Жексенбі күні өткен референдумда Каталония халқының 90 пайызы тәуелсіз ел болуды қолдап шықты. Испания билігі референдум өткізудің заңға қайшы екенін мәлімдеп, дауыс беруге келгендерді күшпен таратуға талпынды.

 

Егемен Қазақстан
03.10.2017 2257

The Guardian басылымның мә­лі­метінше, референдумға электо­рат­тың 42,3 пайызы қатысқан. Соның 90 пайызы, яғни 2,26 миллион каталониялық азаттық алуды жақтап дауыс беріпті. Жалпы, аймақта 5,3 миллион электорат бар. Каталония билігі құқық қорғау қыз­меткерлерінің референдумға арала­суы кесірінен 770 мың дауыстың жо­ғалып кеткенін айтып отыр.

Оқиғаның ізін ала Испания пре­мьер-министрі Мариано Рахой елде еш­қандай референдум өтпегенін мәлімдеп, Каталония билігінің әрекетін бас көтеруге балады. «Бүгін Ката­ло­ния­да тәуелсіздік жөнінде ешқандай референдум өткен жоқ. Заң өз күшінде қала береді», – деді ол. Өз кезегінде Каталония автономиялық аймағының прези­денті Карлес Пучдемон телеарна арқылы халыққа үндеу тастап, Каталония егемен ел болу құқығын жеңіп алғанын және референдум нәтижесі аймақтың парламентіне берілетінін хабарлады.

Каталония басшысы К. Пуч­де­мон­­ның айтуынша, осы қадам арқылы халық егемен ел атануға үлкен қадам жасады. Испания үкі­меті аймақтың мұндай әрекетімен келіспейтінін сөз жүзінде де, іс жү­зінде де дәлелдеді. Референдум өт­кізу жөнінде сыбыс шық­қалы ел­дегі конституциялық сот оның заңсыз екенін хабарлаған-ды. Құқық қорғау органдары Бар­селонада дауыс беруге арналған қа­­ғаз­­дарды тәркіледі. Испания ішкі іс­тер мини­стрлігі таратқан ақ­па­ратқа сүйен­сек, аймақтағы 336 дау­ыс беру учас­кесі жабылыпты.

Жексенбіде полиция қыз­мет­­кер­­лері референдумға жинал­ған­дар­­ды күшпен тара­туға талпынды. Каталония ден­саулық сақтау де­­пар­таментінің ақ­паратына сай, по­ли­ция мен бейбіт шерушілердің қақ­тығысы нәтижесінде 761 азамат және 2 құқық қорғау қызметкері түрлі деңгейде жарақат алған.

Референдумға орай Испания ЛаЛигасындағы «Барселона» мен «Лас-Пальмас» футбол командалары кезекті турдағы ойыны көрер­мен­сіз өтті. Каталониялық клубтың президенті Жозеп Бартомеу мұны елдегі жағдайға қатысты Испания билігінің әрекетіне қарсылық ретінде түсіндіреді. Екі команда арасындағы ойынның уақыты маусым басталмай тұрып-ақ белгіленіп қойылған-тұғын. Межелі мерзім жақындағанда «блауграна» тарапы матчты кейінге шегере тұруға Испания футбол федерациясына өтініш жасаған. Алайда «Барселонаның» өтініші аяқсыз қалып, кездесу белгіленген уақытта өтетіні мәлім болған. Бұған наразы «Барселона» клубының бас­шылығы матчты көрерменсіз өт­кізуге шешім қабылдапты. Фут­бол­ға қатысты қы­зық мұнымен бітпеді. «Лас-Паль­мас» ойыншылары жасыл алаң­ға Испания туы бейнеленген жей­демен шықты. Өз кезегінде «Барселона» Каталония байрағымен түс­тес жейдені киюді жөн көріпті.

Клубтың қорғаушысы Жерар Пике твиттердегі парақшасында Испания құқық қорғаушыларының әрекетіне наразылығын ашық біл­дірді. Пікірін әлеуметтік желі­ге бұрқырата жазатын Пике Каталония азаттығын басты қол­дау­­шылардың бірі. Жерардан бө­лек аймақтан шыққан белді фут­болшылар да туған жеріндегі жағ­дайға байланысты өз пікір­лерін білдірді. «Манчестер Сити» клу­бының бапкері Хосеп Гвар­ди­ола референдумды заңға сай деп есептейтінін жеткізді.

Human Rights Watch ұйымы Испания би­лігін өз азаматтарын құр­меттеп, күш қолданбауға ша­қыр­ды. The Guardian басылымы Ұлыбритания Лейбористер пар­тия­сының өкілі Эмили Торнберри құ­­қық қорғау қызметкерлерінің әре­кетін айыптады. Ал партияның басшысы Джереми Корбин Ұлыбритания пре­мьер-министрі Тереза Мэйді дағ­дарыстан шығудың саяси жолын та­буға шақырды.

Бельгияның премьер-министрі Шарль Мишель де Каталониядағы күш қолдануға өз наразылығын мәлімдеді. «Қатыгездік ешқашан ақталмайды», деп жазды Ш.Мишель твиттердегі парақшасына. Словения премьер-министрі Мирослав Церар Испаниядағы жағдайға алаң­дай­ты­нын мәлімдеп, мәселені саяси кел­іс­сөздер ғана шешетінін хабарлады.

Шотландия ұлттық партия­сы­ның көшбасшысы Никола Стерджен халықтың бей­біт түрде дауыс беруге құқығы бар деп есептейтінін жеткізді. «Тәуелсіздікке қатысты көз­қарас­тың әртүрлі болуына қара­мас­тан, бүгін куә болған оқи­ға­ны айып­тауымыз қажет. Сондай-ақ бі­реу жапа шекпей тұрып Ис­пания­ны мәселені бейбіт шешуге ша­қы­рамыз», деді ол. The Guardian га­зетінің пайымдауынша, Стерджен ха­нымның мұндай пікірінің өз се­бебі бар. Естеріңізде болса, 2014 жы­лы Шотландия тәуелсіздік алу жө­нінде референдум өткізген еді. Еуропалық одақ парламентінің мүшесі Ги Верхофстадт Испанияның ішкі мә­селесіне араласуды жөн көр­мегенімен, Каталониядағы күш қол­дануды айыптайтыны мәлім­деді.

Еуропадағы кейбір мемлекет­тер­дің ресми билігі әзірге Ис­па­ния­дағы жағдайға қатысты пі­кір білдіруге асығар емес. BBC арна­сы­ның пайымдауынша, мұның үш себебі бар. Әуелі, Еуроодақ ел­дері Каталонияның тәуелсіздігін қол­даса, өз еліндегі сеператистік қоз­ғалысқа дем береді. Екіншіден, тұрақ­тылық мәселесі бар. «Күр­дтер мен Қырымның бөлініп шы­ғу­ын қолдамаған мемлекеттер Ката­лонияны қалай қолдайды?», – деп жазады BBC. Арна үшінші себеп ретінде Еуроодақтың сепера­тис­тік қозғалысты әу бастан қол­да­май­тынын атап айтқан.

Ендігі жағдай қалай өрбиді? Каталония билігі алдағы 48 сағат ішінде тәуелсіздік жариялайтынын айтады. Мадрид референдумды заңсыз деп есептегендіктен, оның нәтижесімен келіспейтіні анық. Әйтсе де премьер-мини­стр Мариано Рахой келіссөздер жө­ніндегі әңгімеге емеурін білдірді.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.08.2018

Марат Иғалиев Ақмола облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

17.08.2018

«Қайрат» Еуропа лигасындағы жорығын аяқтады

17.08.2018

Білім және ғылым министрлігі жаңа оқу жылын бірқатар жаңалықтармен бастағалы отыр

17.08.2018

Қызылжар өңірінде бруцеллез дерті көбейіп келеді

17.08.2018

Ақтөбеде «7 – 20 – 25» бағдарламасына 100-ге тарта адам өтініш тапсырған

17.08.2018

Ресми бөлім (17.08.2018)

16.08.2018

Азиада-2018: су добынан Қазақстан қыздар командасы қытайлықтардан ұтылды

16.08.2018

Футболдан УЕФА суперкубогының финалы Ыстамбұлда өтеді

16.08.2018

Партия өкілдері «Ақтау теңіз портының» жұмысымен танысты

16.08.2018

Нұрлан Ноғаев: «Мектеп сауда орны емес»

16.08.2018

Мәулен Әшімбаев Астанада партиялық жобалардың жүзеге асырылу барысын тексерді

16.08.2018

Астанада «Таңғажайып Қытай» атты фотокөрме ашылды (ФОТО)

16.08.2018

АҚШ-тың әйгілі кәсіпқой боксшысы Рой Джонс Рудныйда рэп оқыды

16.08.2018

«II Абай оқулары» жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтеді

16.08.2018

4 қыркүйекте Пәкістанда президенттік сайлау өтеді

16.08.2018

Нұрғали ОРАЗ. «Соавтордың» соры

16.08.2018

Түркістан облысында «Бұ­л – біздің таулар!» фес­­тивалі өтті

16.08.2018

Илья Ильиннің бала күнінен естелік

16.08.2018

«Қызыл сызықтан» асқандар қадағалана ма?

16.08.2018

Футболдан Қазақстан құрамасы ФИФА рейтингінде бір сатыға жоғарылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу