Бейбітшілік бойынша Нобель сыйлығы кімге бұйырды?

Биыл бейбітшілік бойынша Нобель сыйлығы Ядролық қаруға тыйым салу бойынша халықаралық қозғалысқа (ICAN) берілді. 

Егемен Қазақстан
06.10.2017 3451
2

Комитет мүшелері лауреат есімін жариялау рәсімінде қазіргі таңда ядролық қаруды қолдану қаупінің өте жоғары екенін айтты. "Солтүстік Корея секілді кейбір мемлекеттер өздерінің ядролық арсеналдарын жаңғыртып жатыр. Ал кез келген ядролық қаруды қолданудың гуманитарлық салдарына әлем назарын аударғаны үшін, бұл қаруды қолдануға тыйым салу туралы келісімге қол жеткізу үшін бар күш-жігерін жұмсаған аталған ұйымға Нобель сыйлығын табыстау туралы шешім қабылданды", деді Нобель комитетінің төрайымы Берит Рейс-Андерсен.

Ядролық қаруға тыйым салу бойынша халықаралық қозғалыс (ICAN) – ядролық қаруға тыйым салу туралы келісімді жүзеге асыру үшін жұмыс істейтін коалиция. Ұйымның қазіргі таңда 101 мемлекетте 468 серіктесі бар. Бас кеңсесі Женева (Швейцария) қаласында орналасқан.

Бір айта кетерлігі, ICAN 122 мемлекеттің БҰҰ-ның ядролық қаруды жою туралы келісімін қабылдауына әсер еткен. Бірақ оған әлемдегі ең ірі 9 мемлекет, оның ішінде АҚШ пен Ұлыбритания тіркелмепті. Әрине, ядролық қаруды таратпау туралы келісімге сәйкес аталған қарудан бас тартқан мемлекеттер де бар. Бірақ келісімге келгісі келмейтіндер де бар болғандықтан, ICAN бұл мәселеге әлем назарын аударып, осы жылдың басында ядролық қаруды жою үшін жаңа келісімге келу туралы бастама көтерген болатын. Осылайша 2017 жылдың 7 шілдесінде Ядролық қаруға тыйым салу туралы келісім қабылданды. 20 қыркүйекте қол қоюға жіберілген құжат заңды күшіне енуі үшін 50 мемлекеттің қолдауы қажет.

ICAN өзінің фейсбуктегі парақшасында сыйлықты Хиросима, Нагасаки мен басқа да ядролық қарудан зардап шеккендерге көрсетілген құрмет ретінде бағалады. "Кейбір мемлекеттер ядролық қару қауіпсіздікті қамтамасыз етеді деп ойлайды. Бұл қате пікір! Бұл қауіпті пікір! Себебі қарудың кең таралуына итермелеп, әлемді ядролық қарудан азат ету процесін бұзуы мүмкін", деп жазды ұйым.

ICAN қозғалысын құруға 1985 жылы Нобель сыйлығын алған «Ядролық соғыстың алдын алуды әлем дәрігерлері қолдайды» атты қозғалыс бастамашы болған. Басында Хельсинкиде өткен халықаралық құқық бойынша Нобель сыйлығының бүкіләлемдік конгресінде басым бағыт ретінде қабылданған ядролық қарудан бас тартуға арналған халықаралық кампания 2006 жылдың 7 қыркүйегінде тіркелген. Бірақ ресми түрде ашылуы 2007 жылдың 23 сәуірінде Мельбурнде (Австралия) өтті. 30 қыркүйекте Венада таныстырылды. 

Естеріңізге сала кетсек, бұған дейін әдебиет бойынша Нобель сыйлығы Кадзуо Исигуроға берілгені туралы хабарлаған болатынбыз. Ал Райнер Вайсс, Барри Бариш және Кип Торн есімді ғалымдар LIGO детекторы арқылы гравитациялық толқындарды анықтағаны үшін физика бойынша Нобель сыйлығын иеленген еді. Сондай-ақ ерітінділердегі биомолекула құрылымын анықтауға арналған жоғары сапалы криоэлектронды микроскопты дамытушыларға химия саласы бойынша Нобель сыйлығы бұйырды. Бір айта кетерлігі, биыл лауреаттарға берілетін қаржылай сыйлық 12,5 %-ға өсіп, 1,12 млн долларды құрады. Ал осы күнге дейін, яғни, 1901-2017 жылдар аралығында 98 Нобель сыйлығы табысталған. Оның ішінде екі рет сыйлықты үш адам өзара бөліскен. Жалпы лауреаттардың орташа жасы 62 жасты құрайды. Сонымен қатар лауреаттар қатарында 16 әйел бар. Нобель сыйлығынан тек 1 адам - Ле Дюк Тхо бас тартқан. Бір қызығы, Нобель сыйлығы тарихында салтанатты рәсім барысында үш лауреат қамауға алыныпты. 

Гүлнұр Қуанышбекқызы, 

"Егемен Қазақстан" 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу