Кімді тұлға тұтамыз?

Баяғының жастарына «Мен өмір­ден өзімді іздеп жүрмін» деп сөйлеу тән болатын... Жақында Америкада оқып жүрген қазақ­стандық жас өреннің пікірін тыңдап көруге тура келді.

Егемен Қазақстан
20.10.2017 196

«Сізбен қай тілде сөйлесейін?» деп сұраған су қондырғыларын қоюмен айналысатын әлгі өркеннің мәйін мәдениетіне сүйсініп, ерекше ілтипатпен әңгімелестім. «Қазақ­станның келешегі бұлыңғыр, өйткені жастар өзінің ана тіліне шорқақ», деп текке байбалам сала берген дұрыс емес, мынадай білімді, көзі ашық, үш тілді емін-еркін меңгерген жалындаған жастар тұрғанда. Құдайым-ау, жасып, несіне жігерімізді құм ете береміз осы?», деген сәулелі ойдың санада жылғадай жылт ете қалмасы бар ма?

– Айналайын-ау, қазақ болғандық­тан қазақша сөйлеспегенде, енді өзіңмен ағылшынша, немісше сөйлеседі деп пе ең? – деймін.

 – Кейде жастардың ана тілінде сөй­лемеуін бір түйір қазақша білмейтін үйіндегі ата-анасына жаба салу – қате. Менің де әке-шешем бір-бірімен орысша әңгімелеседі. Бірақ тіл үйрену әр адамның өзіне, жеке басының қалауына байланыс-ты дер едім. Мысалы, Америкада оқып жатқан қасымдағы қазақ жастарының бәрі өздерінің ана тілдерін жақсы біледі, сүйеді. Өзім Алматыда орыс мектебін оқып бітірсем де, қазақшаны кейін өз бетіммен оңай үйрендім, – деп үн қатқан жас өркеннің тілі сәл-пәл бұралғанына қарамастан қазақша сөйлеуге талпынған әрекеті көңілдегі күңгірт күдікті сейілтіп, мерейлендірді. Алайда бүгінгі көпшіліктің талқысына салайын деп отырған әңгімеміз тіл туралы емес, тұлға деген ұғымды қазіргі жастардың қалай қабылдап, түсінетіндігі хақында. Әңгіменің арнасын тілден неліктен тұлғаға кілт бұруымыздың себебіне тоқталсақ, бұл өзі шексіз, шетсіз ұза-а-ақ әңгіме. Шетелдік су қондырғысын орнататын компанияға жалданып уақытша жұмыс істеп жүрген оның сөздеріне құлақ түре келгендегі топшылаған тұжырымымыз – бүгінгі заман жастарының кескін-келбеті, дүниетанымы мен рухани құндылықтары мүлде бөлек, олар үшін «ата-анам оқытады, тоқытады, көл-көсір ақша жұмсап, кернейлетіп, сырнайлатып үйленгенде мейрамханада тойымызды өткізіп береді...» деген ұғымдар тым жат. Мұхиттың арғы бетіндегі айтулы білім ордасына төлейтін ақшасын өзі маңдай терімен тауып, ата-анасына алақан жаймай, заманауи өмірге бет бұрған мұндай өрімдей өреннің іс-әрекетінен айналып кетесіз, әрине. Бағып-қаққан ата-анасына рахмет! Алматыдағы «алтын ұя» – аяулы мектебінде дұрыс тәлім-тәрбие берген мұғалімдеріне мың алғыс. Әр қазақтың баласы қиындықтан қашпайтын, жамандыққа баспайтын мынадай адал, әділ болса ғой, шіркін! Дедік. Қазіргі заманның үнімен ғажап үйлескен, ертеңінен ел-жұрты үлкен үміт еткен жас құрақтың ой-пікіріне құлақ түре келіп, қазақтың тағы бір қасиетті ұғымының бастапқы мағынасының өзгеріске ұшырап, басқаша сипат алып бара жатқанына алаңдамасқа амалымыз қалмады. Біздің заманымызда кез келген кісі тұлға атала бермейтін. Зиялы аға-апаларымызды, аты мәшһүр белгілі кісілерді тұлға дейтінбіз. Ал бүгінде кім көп, тұлға көп. Алмас есімді мына азамат та өзін қазірден бастап тұлға санайды екен. Бізді қоғам өмірге осылай даярлап оқытты дейді. «Қазір өз орнын өмірден іздеп табу деген ұғымнан гөрі бүгінгінің жастарында өздерін жеке тұлға ретінде қалыптастыру, яғни жасап алу белсенділігі басым» дейді. «Қарағым-ау, қалың елі – қазағы үшін аянбай тер төккен міне, мынадай кісілерді біз қадірлеп тұлға тұтамыз» деп Абайдан бастап аузымызға түскен ақын-жазушы, қайраткерлердің бәрін атап шықтық. Келешектің өкілі селт етпеді.

«Жеке тұлға өзінің сана-сезімін, дүниетанымын, рухани ойлау қабілетін білім мен еңбектің арқасында ұдайы байы­тып, жан-жақты дамытып отыруы керек. Өйткені әр адамның индивид қалпынан тұлға тұғырына көтерілуіне қоғамдағы қалыптасқан ахуал, отбасындағы алған тәлім-тәрбиесі, оқыған мектебі, ата-тегі, тамыры... т. б. көптеген қасиеттері қатты әсер етеді. Алайда тұлға бойындағы кез келген ерекшелік оның адамгершілік қасиеттерімен өлшенуі тиіс» деп судыратып кітап оқып тұрғандай желдірте салды. Қарап тұрсаңыз, оның мына айтқанының бәрі дұрыс сияқты.

 Бір жағынан алып қарағанда, адам өзінің келешекте кім болатынын, өмірлік мақсат-мұратын ерте бастан ойлап, тұлға болуды армандаса, несі айып екен? Дейсіз. Сөйте тұрғанмен, біз де «бес күндік қысқа ғұмырда адам болып қалмақта қазіргі ең маңызды мәселе – өзіңді іздеп табу-ау» деген бастапқы түсініктің түймесін кеудемізге қадаған күйі қала бермекпіз. Өзін таппаған жан бір істі бастайды да, аяғына жетпей тастай салады. Әр шөптің басына қонған көбелек сияқты байыз таппай, баянсыз тіршілік кешеді. Қала берді жастық шақтың ажарына кәсіп таңдауда қателеспей, өз орнымды өмірден тапсам екен деген аңсарлы айдын ғана жараспай ма, тәйірі? Кісіні қолдан тұлға жасауды оқытатын білім ошағы болса, қолы жеткеннің бәрі соны бітіріп, тұлғаның дип­ломына ие бола бермей ме? Сондықтан тұлға деген атауды ағайын, орнымен қолдансақ деген тілек.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

Ақын, жазушы Серік Қапшықбайұлы қайтыс болды

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

16.01.2018

Үкіметте Елбасының Жолдауын іске асыру бойынша Жалпыұлттық шаралар жоспарының жобасы мақұлданды

16.01.2018

Қостанайда үздік спортшыларға материалдық қолдау көрсетіледі

16.01.2018

Қостанай облысы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

16.01.2018

Қазақстанның көмірсутек өндірісі рекордтық көрсеткішке жетті - The Mice Times of Asia

16.01.2018

Атырауда Елбасының Жолдауын талқылауға арналған облыс активінің мәжілісі өтті

16.01.2018

Қостанайда полицейлер 25 жолаушыны үсіп кетуден құтқарды

16.01.2018

Қарсыз қаңтар

16.01.2018

Reuters: 16 қаңтар күні Трамп Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен кездеседі

16.01.2018

Батыс Қазақстанда оқушылар сүйектен, ағаштан кәдесый жасайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу