Қолыңнан келсе, қонышыңнан бас...

Елімізде Өскемен және Қостанай қаларында автомобильдер құрас­ты­рылатыны баршаға белгілі. Кәдімгі жеңіл автокөліктер. Ресми мәліметтерге сенсек, олардың саны да аз емес. Демек, осынау отандық өнімді саудаға шығару үшін өткізу рыногы қажет.

Егемен Қазақстан
09.11.2017 285

Айналдырған 17 миллион ғана халқы бар және оның да айтарлықтай бөлігі өздеріне қажетті автомашиналарын алып үлгерген ел тұрғындары қазақстандық автокөліктерді сатып алуда қаншалықты қауқар көрсете алмақ? Шетелдерге экспортқа өткі­зейік десек тағы проблема бар. Жа­қын да қуатты көршілеріміз – Қытай мен Ресей өз автомашиналарын өткі­зетін рынок іздеп әлек. Тіпті авто­өндірісі анау айтқандай дамып кете қоймаған Өзбекстанның да өз көлік­тері жеткілікті. Әйтеуір біздің ма­шиналарымызды сатып ала қояйық деп алақандарын ысқылап отырған олар жоқ. Сонда не істеу керек?

Әрине мұндай сауалды автомобиль құрастыру ісін қолға алардан біраз бұрын қойып, оған жауапты да сол кезде іздестіру керек еді. Қазір енді кеш. Сондықтан «болары болып, бояуы сіңген іске» өкініш білдірейін деп жатқан ниет жоқ бізде. Біздің айтпағымыз мәселенің басқа қыры.

Таяуда Қазақстанның автомо­биль саласы кәсіпорындарының одағы мем­лекеттік қызметшілер үшін қыз­мет бабын­дағы автомобильдерді мемле­кет­тік сатып алу жүйесін жетілдіру жө­нін­де Қаржы министрлігіне ұсыныс біл­дірді. Ол нендей ұсыныстар дейсіз ғой. Ай­тайық. Олардың пайымдауларын­ша, бірін­шіден, мемлекеттік қызметшілердің әр категориясы үшін қызмет бабын­дағы автомобильдердің типтік стандарт­тарын енгізу қажет. Екіншіден, мем­лекеттік мекемелердің шетелдік жеңіл автомобильдерді сатып алулары­на мораторий енгізу керек. Үшіншіден, «Мем­лекеттік сатып алулар туралы» заңда бұрын қарастырылған отандық авто­өндірушілерге арналған преферен­цияларды қайта қалпына келтірген жөн.

«ҚазАвтоПромның» бұлайша шыр-пыр болуы тегіннен тегін емес екен. Сөйтсек, үстіміздегі жылдың 9 айында шетелдік автомобильдерді мемлекеттік сатып алу көрсеткіші қауырт өсіп кеткен. Мәселен, 2016 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында ол көрсеткіш 67 бір­лікті құраса, 2017 жылдың тиісті кезең­інде 508-ге жетіп 7,5 есеге артып түс­кен. Осынша машинаны сатып алу үшін, әрине қыруар қаржы қажет. Сон­дықтан да мемлекеттік мекемелер мен ұлттық компаниялар күні бұрын қам жасап, жыл басынан бастап импорт­тық машиналарды сатып алу үшін өз бюджеттерінде 6,7 миллиард теңгені алдын ала қарастырып қойған көрінеді. 

Сонымен бірге бір модельдегі авто­көліктерді кей кезде екі есе қым­бат бағаға сатып алған жағдайлар да кездесіп отырған. Ақшаң болса қалтаңда, талтаңдасаң талтаңда деген рас. Бар айырмашылығы бұларды талтаңдатып отырған өз қалталарындағы емес, мемлекет «қалтасындағы» ақша. Айталық Toyota Land Cruiser  және Toyota Land Cruiser Prado жол талғамайтын автокөліктерді сатып алу үшін ғана мемлекеттік мекемелер жыл басына бері бюджеттен 841 миллион теңгеден астам қаржы жұмсаған! Осы автомашиналардың төрттен бірін құрайтын модельдердің әрқайсысы 23 миллион теңгеден асатын қаржыға түсуі де бүгінде әркімнің ойына не келсе соны істеуге көшкенін көрсетеді. Осындайда азып-тозып тұрған ауылдар мен оларға апаратын шұрық-шұрық жолдар көз алдыңа елестейді. Егер жаңағы 23 миллионды бір ауылға берсе, ол жерде «коммунизм» орнатуға болар еді. Бірақ кім бере қойсын?..

Ал енді осындай қымбат машиналарды тақымға басып тайраңдап жүргендер кімдер дейсіздер ғой? Олар өзіміздің облыстық және аудандық әкімдіктерде қызмет істейтін шенеуніктер. Нақа ақымақ емеспіз, түсінеміз. Қазір бұрынғы кеңестік кездегідей емес, қол бос, жұмыс қайда деп сұрап, талап етіп жатқан және ешкім жоқ. Сондықтан ара-тұра аңға шығып тұру керек. Қыдыратын жерлер тағы бар. Жол болса-болмаса да нашар, берік отырмасаң бауырыңмен жер сызып қаласың. Осыдан кейін шенеуніктер мемлекет қаржысына қымбат «авто» алмай қайтсын?! 

Дегенмен дейміз-ау... Сонда әу, бәтірекесі, қазынаның онсыз да асып-тасып жатпаған азғантай ақшасына қымбат автокөліктер сатып ала беруді қойсаңдаршы. Ең болмаса, мына елімізде құрастырылып жатқан автомобильдерді сатып алсаңдаршы, өзіміз алмасақ ол машиналарды кім алады дейтін бір пенденің мүлде табылмағаны ма шынымен? «Әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ» деп осындайдан айтқан болар сірә, бұрынғы ата-бабаларымыз. 

Қолынан келгендерге қонышынан бастырып қойған заман-ай дейсің кейбір шікірейген шенеуніктердің жоғарыдағыдай шектен шыққан әрекеттерін көрген кезде. Арзанқол машинамен жүріп-ақ ел үшін қыруар істі тындырған кеңестік кездің мемлекеттік қызметшілері періште екен ғой, шіркін...

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

Үкімет басшысы онкологиялық жабдық шығаратын компанияның басшысымен кездесті

16.01.2018

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі тағайындалды

16.01.2018

Ауыл шаруашылығы вице-министрлері тағайындалды

16.01.2018

Дональд Трамп бүгінгі жұмыс кестесін жариялады

16.01.2018

Ғалияның қолында бұйда пышақ...

16.01.2018

ОҚО-да «Қарашаңырақ – Қарасора, құтты мекен Сайрамсу» атты кітаптың тұсаукесері өтті

16.01.2018

Әз-Жәнібек ханның дулығасы Нью-Йорктегі музейде сақталған

16.01.2018

ОҚО-да 90 мың адам жұмыспен қамтылмақ

16.01.2018

Атырау қаласында жатақханасы бар жаңа спорт кешені ашылды

16.01.2018

Ақын, жазушы Серік Қапшықбайұлы қайтыс болды

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу