Қолыңнан келсе, қонышыңнан бас...

Елімізде Өскемен және Қостанай қаларында автомобильдер құрас­ты­рылатыны баршаға белгілі. Кәдімгі жеңіл автокөліктер. Ресми мәліметтерге сенсек, олардың саны да аз емес. Демек, осынау отандық өнімді саудаға шығару үшін өткізу рыногы қажет.

- -
Егемен Қазақстан
09.11.2017 320
2

Айналдырған 17 миллион ғана халқы бар және оның да айтарлықтай бөлігі өздеріне қажетті автомашиналарын алып үлгерген ел тұрғындары қазақстандық автокөліктерді сатып алуда қаншалықты қауқар көрсете алмақ? Шетелдерге экспортқа өткі­зейік десек тағы проблема бар. Жа­қын да қуатты көршілеріміз – Қытай мен Ресей өз автомашиналарын өткі­зетін рынок іздеп әлек. Тіпті авто­өндірісі анау айтқандай дамып кете қоймаған Өзбекстанның да өз көлік­тері жеткілікті. Әйтеуір біздің ма­шиналарымызды сатып ала қояйық деп алақандарын ысқылап отырған олар жоқ. Сонда не істеу керек?

Әрине мұндай сауалды автомобиль құрастыру ісін қолға алардан біраз бұрын қойып, оған жауапты да сол кезде іздестіру керек еді. Қазір енді кеш. Сондықтан «болары болып, бояуы сіңген іске» өкініш білдірейін деп жатқан ниет жоқ бізде. Біздің айтпағымыз мәселенің басқа қыры.

Таяуда Қазақстанның автомо­биль саласы кәсіпорындарының одағы мем­лекеттік қызметшілер үшін қыз­мет бабын­дағы автомобильдерді мемле­кет­тік сатып алу жүйесін жетілдіру жө­нін­де Қаржы министрлігіне ұсыныс біл­дірді. Ол нендей ұсыныстар дейсіз ғой. Ай­тайық. Олардың пайымдауларын­ша, бірін­шіден, мемлекеттік қызметшілердің әр категориясы үшін қызмет бабын­дағы автомобильдердің типтік стандарт­тарын енгізу қажет. Екіншіден, мем­лекеттік мекемелердің шетелдік жеңіл автомобильдерді сатып алулары­на мораторий енгізу керек. Үшіншіден, «Мем­лекеттік сатып алулар туралы» заңда бұрын қарастырылған отандық авто­өндірушілерге арналған преферен­цияларды қайта қалпына келтірген жөн.

«ҚазАвтоПромның» бұлайша шыр-пыр болуы тегіннен тегін емес екен. Сөйтсек, үстіміздегі жылдың 9 айында шетелдік автомобильдерді мемлекеттік сатып алу көрсеткіші қауырт өсіп кеткен. Мәселен, 2016 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында ол көрсеткіш 67 бір­лікті құраса, 2017 жылдың тиісті кезең­інде 508-ге жетіп 7,5 есеге артып түс­кен. Осынша машинаны сатып алу үшін, әрине қыруар қаржы қажет. Сон­дықтан да мемлекеттік мекемелер мен ұлттық компаниялар күні бұрын қам жасап, жыл басынан бастап импорт­тық машиналарды сатып алу үшін өз бюджеттерінде 6,7 миллиард теңгені алдын ала қарастырып қойған көрінеді. 

Сонымен бірге бір модельдегі авто­көліктерді кей кезде екі есе қым­бат бағаға сатып алған жағдайлар да кездесіп отырған. Ақшаң болса қалтаңда, талтаңдасаң талтаңда деген рас. Бар айырмашылығы бұларды талтаңдатып отырған өз қалталарындағы емес, мемлекет «қалтасындағы» ақша. Айталық Toyota Land Cruiser  және Toyota Land Cruiser Prado жол талғамайтын автокөліктерді сатып алу үшін ғана мемлекеттік мекемелер жыл басына бері бюджеттен 841 миллион теңгеден астам қаржы жұмсаған! Осы автомашиналардың төрттен бірін құрайтын модельдердің әрқайсысы 23 миллион теңгеден асатын қаржыға түсуі де бүгінде әркімнің ойына не келсе соны істеуге көшкенін көрсетеді. Осындайда азып-тозып тұрған ауылдар мен оларға апаратын шұрық-шұрық жолдар көз алдыңа елестейді. Егер жаңағы 23 миллионды бір ауылға берсе, ол жерде «коммунизм» орнатуға болар еді. Бірақ кім бере қойсын?..

Ал енді осындай қымбат машиналарды тақымға басып тайраңдап жүргендер кімдер дейсіздер ғой? Олар өзіміздің облыстық және аудандық әкімдіктерде қызмет істейтін шенеуніктер. Нақа ақымақ емеспіз, түсінеміз. Қазір бұрынғы кеңестік кездегідей емес, қол бос, жұмыс қайда деп сұрап, талап етіп жатқан және ешкім жоқ. Сондықтан ара-тұра аңға шығып тұру керек. Қыдыратын жерлер тағы бар. Жол болса-болмаса да нашар, берік отырмасаң бауырыңмен жер сызып қаласың. Осыдан кейін шенеуніктер мемлекет қаржысына қымбат «авто» алмай қайтсын?! 

Дегенмен дейміз-ау... Сонда әу, бәтірекесі, қазынаның онсыз да асып-тасып жатпаған азғантай ақшасына қымбат автокөліктер сатып ала беруді қойсаңдаршы. Ең болмаса, мына елімізде құрастырылып жатқан автомобильдерді сатып алсаңдаршы, өзіміз алмасақ ол машиналарды кім алады дейтін бір пенденің мүлде табылмағаны ма шынымен? «Әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ» деп осындайдан айтқан болар сірә, бұрынғы ата-бабаларымыз. 

Қолынан келгендерге қонышынан бастырып қойған заман-ай дейсің кейбір шікірейген шенеуніктердің жоғарыдағыдай шектен шыққан әрекеттерін көрген кезде. Арзанқол машинамен жүріп-ақ ел үшін қыруар істі тындырған кеңестік кездің мемлекеттік қызметшілері періште екен ғой, шіркін...

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев: Білім беру жүйесі реформалардың шырмауынан шыға алар емес

19.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

19.10.2018

Оралда студенттерге қызмет көрсету орталығы ашылды

19.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет қаржысын үнемдеуге шақырды

19.10.2018

Еуразия ынтымақтастығының маңызы зор

19.10.2018

Амангелді Кеңшілікұлының «Қазақты сүю» атты шығармашылық кеші өтті

19.10.2018

«Әзірет Сұлтан» қорық-музейінің 40 жылдығы аясында тарихи кітаптардың тұсауы кесілді

19.10.2018

Қасым-Жомарт Тоқаев Қарағандыда жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Америкалық еріктілер оқушыларға ағылшын тілін үйретіп жүр

19.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропалық комиссия төрағасы Жан-Клод Юнкермен кездесті

19.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитіне қатысты

19.10.2018

Мүмкіндігі шектеулі жандарға мүгедектер арбасын сыйлайды

19.10.2018

Президент «Азия-Еуропа» форумының ХІІ саммитінде кездесулер өткізді

19.10.2018

Владимир Путин: Өзбекстан Ресейдің сенімді серіктесі

19.10.2018

Сенатор Рысқали Әбдікеров Қарағанды облысында жұмыс сапарымен болды

19.10.2018

Атырауда мамандандырылған ХҚКО құрылысы аяқталуы жақын

19.10.2018

Мемлекет және қоғам қайраткері Темірбек Жүргеновтің туғанына - 120 жыл

19.10.2018

Павлодар-Семей тасжолында көліктер өртеніп, бір адам мерт болды

19.10.2018

TWESCO дүниежүзілік мәдениет форумына қатысты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(1)

Ануар Бибулатов (16.01.2018 16:50:24)

Өте орынды пікір. Халық қызметкерлері халыкпен бирдей болса, елдін жагдайын тусинеди. Говорят, что богат не тот, кто много зарабатывает, а тот, кто мало тратит. Умение правильно распоряжаться деньгами – одно из главных качеств поистине богатых людей.

Пікір қосу