Трамптың Азия елдеріне сапары. АҚШ аймақтағы ықпалын күшейте ала ма?

АҚШ президенті Дональд Трамп­тың сапары 12 күнді қамтиды деген мәлімет бар. Ретімен айтар болсақ, ол қарашаның алғашқы онкүндігінде Жа­понияда, сондай-ақ Оңтүстік Корея мен Қытайда болды. Енді сапарын Вьетнам және Филиппин мемлекеттерінде жалғастыруда. 

Егемен Қазақстан
13.11.2017 2352

АҚШ президентінің Азия-Тынық мұхиты өңіріне сапары барысында әлемдік қоғамдастыққа ортақ өткір мәселелер қарастырылады деп күтілген болатын. Оның ішінде Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасы мен ядролық сынақтары да бар. Осы жылдың сәуір айын­да Қытай төрағасы Си Цзиньпин өзінің АҚШ-қа барған сапарында Д.Трампты Қытайға сапармен келуге шақырған болатын. Сарапшылар Д.Трамп­тың Азия мемлекеттеріне осы сапа­ры АҚШ-тың одақтастары және серік­тес­терімен байланысты реттеп, АҚШ-тың аймақтағы көшбасшылыққа ұмты­лысын нығайта түседі дегенді айтады.

Құрама Штаттар басшысы алдымен Жапонияға ат басын тіреді. АҚШ президенті мен Жапония премьер-министрі Синдзо Абэмен кезде­суден кейінгі ақпараттар бойынша, Трамп АҚШ-та өндірілген әс­кери мақсаттағы қару-жарақтарды сатып алу ниетін білдірген. Бұл қару-жа­рақ­тар Солтүстік Кореяның биылғы жылы Жапон аралдарының үстімен ұшып өткен зымырандарын атып түсіруге қауқарлы екен. Президент пен премьер-министрдің өткізген бас­пасөз мәслихатында аталғандай, Жа­пония­ның АҚШ-тың әскери техникаларын сатып алуы екі жаққа да тиімді. Себебі бұл Жапонияның қауіпсіздігін қорғауды қамтамсыз етеді.

Ал Жапония премьер-министрі америкалық қаруларды сатып алуды арттырудың жолын қарастыра­тын­дарын, қолданыста тұрған қазіргі қорғаныс жүйелерін жақсартуға мүдделі екендерін айта келіп, озық үлгідегі ауыр әскери техникаларды сатып алу жоспарларының бар екенін атап өтті. Сонымен қатар ол Жапонияның әскери әлеуетін цифрлы әрі сапалық тұрғыдан нығайтуға күш салатынын да жеткізді. Америкалық және жапониялық делегация екі елдің сауда-экономикалық ын­ты­мақтастығын тереңдетуге де мән берген.

Осы тұста Солтүстік Кореяның ядро­­лық қаруына байланысты АҚШ өкілінің де пікірін келтірейік. «КХДР-дың проблемасын шешу аяқталып қал­ды. Солтүстік Корея бүкіл әлемге қауіп төндіріп отыр. Барлық елдер осы қатерге қарсы тұруы қажет. Пре­зи­дент осыған шақы­рып отыр», деп мәлімдеді АҚШ прези­денті­нің қауіп­сіздік жөніндегі кеңесшісі Гер­берт Мак­мастер журналистерге. Сондай-ақ, Дональд Трамптың Азияға сапарының мақ­саты Корей түбін­дегі халықаралық қауіп­сіздікті нығайту екенін де атап өткен.

Қарашаның ортасында өтетін АТЭЫ саммитінде Ресей президенті Владимир Путин мен АҚШ президенті Дональд Трамп кездеседі деген ақпарат тарады. Ресей басшысының баспасөз хатшысы Дмитрий Песковтың айтуынша, президенттер аса өткір мәселелер жөнінде пікір алмасады. Оның ішінде Корей түбегіндегі проблема да бар. Д.Трамптың сөзіне тоқтала келіп, ол АҚШ басшысының КХДР-мен жағ­дайды жақсартуға ықыласты екені бай­қалатынын атады. Мына мәселеге де тоқтала кетсек дейміз. Қытайлық туроператорлар Солтүстік Корея астанасы Пхеньянға туристер апаруды уа­қытша тоқтатқан. Мұндай шектеуге АҚШ президенті Д. Трамптың Қытайға сапармен келуі себеп болса керек.

Туризм Солтүстік Корея үшін аз ғана табыс көзінің бірі саналды. Бұл мемлекетке келетін туристердің 80 пайыздан астамын қытайлықтар құрайды. КХДР-ға халықаралық санкция салынғаннан бері олардың көмір, теңіз өнімдерін, тоқыма бұйымдарын экспорттауы едәуір азайған. Бұған дейін болжағандай, Д.Трамп Қытайға сапары барысында Қытай билігін Ким Чен Ын режіміне қысымды күшейтуге шақырған сияқ­ты. Кейбір дереккөздер бойынша, Қытай төрағасы Си Цзиньпиннің АҚШ президентімен кездесуіндегі басты мәселенің бірі – Пхеньянның ядролық бағдарламасы болған.

Осының алдында Д.Трамп Солтүс­тік Корея билігі келіссөзге отырып, ядролық қару жасаудан бас тартуы тиіс деп мәлімдеген болатын. Оның үстіне ол дүние жүзінің елдерін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі қабылдаған қарарды орындауға және Солтүстік Кореямен сауда-экономикалық қатынастар жасау­ды тоқтатуға шақырған еді. «Барлық мемлекеттер БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің құжатын орындауы тиіс, Солтүстік Кореямен сауда және бизнес жүргізуді толық тоқтатуы қажет», деген еді Д.Трамп Оңтүстік Корея президенті Мун Чжэ Инмен кездесуден кейінгі бір­лескен баспасөз мәслихатында. Со­нымен бірге ол «елдер әскери қи­мыл­дан басқа бар­­лық құралды пайдалана отырып, Сол­түстік Корея проб­лемасының ше­ші­луіне жұмыс істеуі ке­рек», – деп атап өтті.

АҚШ президентінің бұл мәлімдеме­леріне Ким Чен Ын бастаған Солтүстік Корея билігі құлақ асатындай сыңай танытпады. Бұл сапарға Солтүстік Кореянын ең жоғары басшысының бірі Ким Жоң Ун да ерекше назар аударып отыр. Өйткені Д.Трамп алдымен Жапонияға барды, одан кейін Оңтүс­тік Кореяға, кейін Қытай еліне барды. Аталған осы үш мемлекет те Қытайдың ірі сауда серіктестері. Бұған қоса бұл елдер Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасына қарсылық танытып келеді. Екіншіден, АҚШ президентінің сапары оның Азия мемлекеттеріне жасаған сапарының сәтті немесе сәтсіз болуымен тікелей бай­ланысты. Осы сапарда, тіпті ол Солтүс­тік Кореяға қарсы қысымды арт­тырып, күш қолдануды ұсынуы да мүм­кін. Ал Азияның елдері осындай ұсы­нысты қолдай ма, жоқ, қолдамай ма? Бүгінде ешкімнің ядролық соғыс өртін көргісі келіп отырған жоқ. Оның зардабы қандай екендігін Қазақстан халқы жақсы біледі.

Ал сәрсенбі күні Қытайға мемлекет­тік сапармен келген АҚШ президенті Дональд Трамп ҚХР төрағасы Си Цзинь­пинмен кездесті. Мемлекет бас­шы­ларының кездесуі Бейжіңдегі «Жабық қала» сарайының «Гугун» музей кеше­нінде өткен. Қытайдың орта­лық теле­­ди­дарының хабарлауын­ша, кездесуге президенттердің зайып­тары да қатыс­қан. Кейін белгілі болғанындай, тарап­тар екі елдің сауда-экономикалық ынты­мақ­тасты­ғын дамытумен қатар, Корей түбегіндегі проблема­ларды реттеуге де ерекше назар аударған.

«Біз шұғыл іс-әрекет жасауымыз қа­жет. Қытай өзгелерге қарағанда, бұл про­блема бойынша шұғыл және тиімді іс-әрекет етеді деп үміттенемін», деп мә­лімдеген Д.Трамп С.Цзиньпинмен кездесуде. АҚШ президенті, сондай-ақ Қытай басшысын аталған проблемамен мықтап айналысуға шақырған. Бұған қоса ол Ресей президенті Владимир Пу­тин­нен де осы мәселенің шешілуіне кө­мектесуді өтінген.

Жалпы, АҚШ президентінің «өктем сөйлеуі» алғашқы күндердегідей емес, бәсеңдеп қалған сияқты. Мәселен, ол Оңтүстік Корея парламентінде сөйлеген сөзінде КХДР басшысы Ким Чен Ынге АҚШ-тың «төзімділігімен ойнамауға» кеңес бере келіп, Пхеньян иеленгісі келіп отырған ядролық қару Солтүстік Корея­ның қауіпсіздігін нығайта алмайтынын, ол елдің өзіне үлкен қауіп төндіретінін мәлімдеген болатын. «Бізді сынай бермеңдер», дегенді де қосып қойған еді. Дегенмен, президент егер Пхеньян баллистикалық зымыран жасау және оны сынауын тоқтатып, ядролық кешендерін тексеруге келіссе, онда Солтүстік Кореяның болашағы жарқын болатынына уәде берген-ді.

Соңғы ақпараттарға қарағанда, сенбі күні Вьетнамның Данонг қала­сында АҚШ президенті Д.Трамп пен Ресей президенті В.Путин кездескен. Кездесуде тараптар Сирия бойынша бірлескен мәлімдемені мақұлдаған. Онда президенттер Сирияның тәуелсіздігіне және аумақтың тұтастығына ниетті екендіктерін білдіріп, жанжалды БҰҰ-ның қолдауымен Женева процесі аясында саяси жолмен реттеу қажеттігі аталған.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.08.2018

Джакартада Жазғы Азия ойындарының ашылу салтанаты өтті

18.08.2018

БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан қайтыс болды

18.08.2018

Мемлекеттік хатшының қатысуымен Бұқар жыраудың 350 жылдық мерейтойы өтті

18.08.2018

Пара алған әкімдердің қылмысы әшкере болды

18.08.2018

Елордада «Ұлы дала рухы» республикалық фестивалінің солтүстік аймақтық іріктеу жарыстары өтіп жатыр

18.08.2018

Астанада түркі тіл білімінің өзекті мәселелері талқылануда

18.08.2018

Бүгін ауыл жасөспірімдерінің республикалық II жазғы спорт ойындары басталады

18.08.2018

Допинг дауынан кейін «Канело» ресми түрде қайта рингке оралды

18.08.2018

Ыбырай Алтынсариннің отбасы қолданған жәдігерлер жұрт назарына ұсынылды (ВИДЕО)

18.08.2018

Астанада мемлекеттік қызметкерлер арасында спорттық сайыс өтіп жатыр

18.08.2018

Қаламгер Сұлтан Қалиұлы дүниеден озды

18.08.2018

Бүгін Азия ойындарының салтанатты ашылуы өтеді

18.08.2018

Мыңнан аса астаналық веложарысқа қатысуда

18.08.2018

ҚМДБ еліміз қалалары бойынша айт намазының уақытын жариялады

18.08.2018

Демалыс күндері елімізде ауа райы құбылмалы болады

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу