Трамптың Азия елдеріне сапары. АҚШ аймақтағы ықпалын күшейте ала ма?

АҚШ президенті Дональд Трамп­тың сапары 12 күнді қамтиды деген мәлімет бар. Ретімен айтар болсақ, ол қарашаның алғашқы онкүндігінде Жа­понияда, сондай-ақ Оңтүстік Корея мен Қытайда болды. Енді сапарын Вьетнам және Филиппин мемлекеттерінде жалғастыруда. 

Егемен Қазақстан
13.11.2017 2420
2

АҚШ президентінің Азия-Тынық мұхиты өңіріне сапары барысында әлемдік қоғамдастыққа ортақ өткір мәселелер қарастырылады деп күтілген болатын. Оның ішінде Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасы мен ядролық сынақтары да бар. Осы жылдың сәуір айын­да Қытай төрағасы Си Цзиньпин өзінің АҚШ-қа барған сапарында Д.Трампты Қытайға сапармен келуге шақырған болатын. Сарапшылар Д.Трамп­тың Азия мемлекеттеріне осы сапа­ры АҚШ-тың одақтастары және серік­тес­терімен байланысты реттеп, АҚШ-тың аймақтағы көшбасшылыққа ұмты­лысын нығайта түседі дегенді айтады.

Құрама Штаттар басшысы алдымен Жапонияға ат басын тіреді. АҚШ президенті мен Жапония премьер-министрі Синдзо Абэмен кезде­суден кейінгі ақпараттар бойынша, Трамп АҚШ-та өндірілген әс­кери мақсаттағы қару-жарақтарды сатып алу ниетін білдірген. Бұл қару-жа­рақ­тар Солтүстік Кореяның биылғы жылы Жапон аралдарының үстімен ұшып өткен зымырандарын атып түсіруге қауқарлы екен. Президент пен премьер-министрдің өткізген бас­пасөз мәслихатында аталғандай, Жа­пония­ның АҚШ-тың әскери техникаларын сатып алуы екі жаққа да тиімді. Себебі бұл Жапонияның қауіпсіздігін қорғауды қамтамсыз етеді.

Ал Жапония премьер-министрі америкалық қаруларды сатып алуды арттырудың жолын қарастыра­тын­дарын, қолданыста тұрған қазіргі қорғаныс жүйелерін жақсартуға мүдделі екендерін айта келіп, озық үлгідегі ауыр әскери техникаларды сатып алу жоспарларының бар екенін атап өтті. Сонымен қатар ол Жапонияның әскери әлеуетін цифрлы әрі сапалық тұрғыдан нығайтуға күш салатынын да жеткізді. Америкалық және жапониялық делегация екі елдің сауда-экономикалық ын­ты­мақтастығын тереңдетуге де мән берген.

Осы тұста Солтүстік Кореяның ядро­­лық қаруына байланысты АҚШ өкілінің де пікірін келтірейік. «КХДР-дың проблемасын шешу аяқталып қал­ды. Солтүстік Корея бүкіл әлемге қауіп төндіріп отыр. Барлық елдер осы қатерге қарсы тұруы қажет. Пре­зи­дент осыған шақы­рып отыр», деп мәлімдеді АҚШ прези­денті­нің қауіп­сіздік жөніндегі кеңесшісі Гер­берт Мак­мастер журналистерге. Сондай-ақ, Дональд Трамптың Азияға сапарының мақ­саты Корей түбін­дегі халықаралық қауіп­сіздікті нығайту екенін де атап өткен.

Қарашаның ортасында өтетін АТЭЫ саммитінде Ресей президенті Владимир Путин мен АҚШ президенті Дональд Трамп кездеседі деген ақпарат тарады. Ресей басшысының баспасөз хатшысы Дмитрий Песковтың айтуынша, президенттер аса өткір мәселелер жөнінде пікір алмасады. Оның ішінде Корей түбегіндегі проблема да бар. Д.Трамптың сөзіне тоқтала келіп, ол АҚШ басшысының КХДР-мен жағ­дайды жақсартуға ықыласты екені бай­қалатынын атады. Мына мәселеге де тоқтала кетсек дейміз. Қытайлық туроператорлар Солтүстік Корея астанасы Пхеньянға туристер апаруды уа­қытша тоқтатқан. Мұндай шектеуге АҚШ президенті Д. Трамптың Қытайға сапармен келуі себеп болса керек.

Туризм Солтүстік Корея үшін аз ғана табыс көзінің бірі саналды. Бұл мемлекетке келетін туристердің 80 пайыздан астамын қытайлықтар құрайды. КХДР-ға халықаралық санкция салынғаннан бері олардың көмір, теңіз өнімдерін, тоқыма бұйымдарын экспорттауы едәуір азайған. Бұған дейін болжағандай, Д.Трамп Қытайға сапары барысында Қытай билігін Ким Чен Ын режіміне қысымды күшейтуге шақырған сияқ­ты. Кейбір дереккөздер бойынша, Қытай төрағасы Си Цзиньпиннің АҚШ президентімен кездесуіндегі басты мәселенің бірі – Пхеньянның ядролық бағдарламасы болған.

Осының алдында Д.Трамп Солтүс­тік Корея билігі келіссөзге отырып, ядролық қару жасаудан бас тартуы тиіс деп мәлімдеген болатын. Оның үстіне ол дүние жүзінің елдерін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі қабылдаған қарарды орындауға және Солтүстік Кореямен сауда-экономикалық қатынастар жасау­ды тоқтатуға шақырған еді. «Барлық мемлекеттер БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің құжатын орындауы тиіс, Солтүстік Кореямен сауда және бизнес жүргізуді толық тоқтатуы қажет», деген еді Д.Трамп Оңтүстік Корея президенті Мун Чжэ Инмен кездесуден кейінгі бір­лескен баспасөз мәслихатында. Со­нымен бірге ол «елдер әскери қи­мыл­дан басқа бар­­лық құралды пайдалана отырып, Сол­түстік Корея проб­лемасының ше­ші­луіне жұмыс істеуі ке­рек», – деп атап өтті.

АҚШ президентінің бұл мәлімдеме­леріне Ким Чен Ын бастаған Солтүстік Корея билігі құлақ асатындай сыңай танытпады. Бұл сапарға Солтүстік Кореянын ең жоғары басшысының бірі Ким Жоң Ун да ерекше назар аударып отыр. Өйткені Д.Трамп алдымен Жапонияға барды, одан кейін Оңтүс­тік Кореяға, кейін Қытай еліне барды. Аталған осы үш мемлекет те Қытайдың ірі сауда серіктестері. Бұған қоса бұл елдер Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасына қарсылық танытып келеді. Екіншіден, АҚШ президентінің сапары оның Азия мемлекеттеріне жасаған сапарының сәтті немесе сәтсіз болуымен тікелей бай­ланысты. Осы сапарда, тіпті ол Солтүс­тік Кореяға қарсы қысымды арт­тырып, күш қолдануды ұсынуы да мүм­кін. Ал Азияның елдері осындай ұсы­нысты қолдай ма, жоқ, қолдамай ма? Бүгінде ешкімнің ядролық соғыс өртін көргісі келіп отырған жоқ. Оның зардабы қандай екендігін Қазақстан халқы жақсы біледі.

Ал сәрсенбі күні Қытайға мемлекет­тік сапармен келген АҚШ президенті Дональд Трамп ҚХР төрағасы Си Цзинь­пинмен кездесті. Мемлекет бас­шы­ларының кездесуі Бейжіңдегі «Жабық қала» сарайының «Гугун» музей кеше­нінде өткен. Қытайдың орта­лық теле­­ди­дарының хабарлауын­ша, кездесуге президенттердің зайып­тары да қатыс­қан. Кейін белгілі болғанындай, тарап­тар екі елдің сауда-экономикалық ынты­мақ­тасты­ғын дамытумен қатар, Корей түбегіндегі проблема­ларды реттеуге де ерекше назар аударған.

«Біз шұғыл іс-әрекет жасауымыз қа­жет. Қытай өзгелерге қарағанда, бұл про­блема бойынша шұғыл және тиімді іс-әрекет етеді деп үміттенемін», деп мә­лімдеген Д.Трамп С.Цзиньпинмен кездесуде. АҚШ президенті, сондай-ақ Қытай басшысын аталған проблемамен мықтап айналысуға шақырған. Бұған қоса ол Ресей президенті Владимир Пу­тин­нен де осы мәселенің шешілуіне кө­мектесуді өтінген.

Жалпы, АҚШ президентінің «өктем сөйлеуі» алғашқы күндердегідей емес, бәсеңдеп қалған сияқты. Мәселен, ол Оңтүстік Корея парламентінде сөйлеген сөзінде КХДР басшысы Ким Чен Ынге АҚШ-тың «төзімділігімен ойнамауға» кеңес бере келіп, Пхеньян иеленгісі келіп отырған ядролық қару Солтүстік Корея­ның қауіпсіздігін нығайта алмайтынын, ол елдің өзіне үлкен қауіп төндіретінін мәлімдеген болатын. «Бізді сынай бермеңдер», дегенді де қосып қойған еді. Дегенмен, президент егер Пхеньян баллистикалық зымыран жасау және оны сынауын тоқтатып, ядролық кешендерін тексеруге келіссе, онда Солтүстік Кореяның болашағы жарқын болатынына уәде берген-ді.

Соңғы ақпараттарға қарағанда, сенбі күні Вьетнамның Данонг қала­сында АҚШ президенті Д.Трамп пен Ресей президенті В.Путин кездескен. Кездесуде тараптар Сирия бойынша бірлескен мәлімдемені мақұлдаған. Онда президенттер Сирияның тәуелсіздігіне және аумақтың тұтастығына ниетті екендіктерін білдіріп, жанжалды БҰҰ-ның қолдауымен Женева процесі аясында саяси жолмен реттеу қажеттігі аталған.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Станимир Стоилов: Бір ойынды жеңдік деп желпінбейміз

16.10.2018

Кольдо Альварес: Қазақстан бізден бір бас жоғары екен

16.10.2018

Машина жасау саласында меморандумға қол қойылды

16.10.2018

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ресми сапармен Финляндия Республикасына келді

16.10.2018

Қарағандылық оқушылар халықаралық чемпионатта жеңіске жетті

16.10.2018

С.Стоилов: Қазақстанда ұлттық құрамаға лайық шабуылшы жоқ (видео)

16.10.2018

Маңызды қадамдар атап көрсетілді

16.10.2018

Семейде «Екі жұлдыз» байқауы өтті

16.10.2018

Тарбағатайда 4 мың басқа арналған бордақылау алаңы ашылады

16.10.2018

Әскери борышын өтеген сарбаздар туған жерлеріне оралуда

16.10.2018

Қазақстан және Литва жан-жақты ынтымақтастықты кеңейтуге ниетті

16.10.2018

Cенаторлар университеттегі цифрлық хабты аралады

16.10.2018

Қайрат Әбдірахманов дипломатиялық қызмет жүйесін жетілдіру туралы айтты

16.10.2018

Туризм саласының маманы жоқ

16.10.2018

Сенаторлар Ақ Жайық өңіріне келді

16.10.2018

Қаңтар–қыркүйек айларында ЖІӨ өсімі 4,1% жетті — ҰЭМ

16.10.2018

Тоғыз айдың қорытындысы бойынша өнеркәсіптік өндіріс көлемі 4,8%-ға ұлғайды — ҚР ИДМ

16.10.2018

Жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау: 444 нысан сатылды

16.10.2018

Қармақшы - елдік пен ерлік мекені

16.10.2018

Маңғыстауда теміржол вокзалында мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің жәрмеңкесі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу