Мүлтіксіз әріптестік мүмкіндігі

Бүгінгі таңда экономика мен қоғамдық өмірдің жекелеген салаларында істі ілгері жылжытудың табысты формаларының бірі мемлекет-жекеменшік әріптестігі (МЖӘ) болып табылады. Мемлекеттің қолында жер және билік бар. Салық мәселесінде қолайлы жеңілдіктер жасай алады. Ал жекеменшіктің қолында қаржы бар. Әрі шаруашылық жүргізуде мемлекетке қарағанда, әлдеқайда жылдам және икемді. Міне, осы екі мүмкіндіктің басын қосу арқылы тау қопаруға болады. 

Егемен Қазақстан
16.11.2017 9615

Әлемнің көптеген ел­дер­інде мемлекет пен жеке­меншік әріптестігі табыс­ты жүріп жатыр. Көптеген дамыған елдерде бұл іс ұзақ жылдардан бері өріс алып келе жатса, біздің елде қолға алынғанына көп бола қойған жоқ. Тәжірибеміз аздау. Бірақ соған қарамастан, елі­мізде де жекелеген жағымды мысалдарды көп­теп келтіруге болады. Мәсе­лен, мектеп жасына дейінгі жеткіншектерді балабақ­шамен қамтуда бұл істің берген пайдасы көп болды. Қазір мемлекет пен жекеменшіктің тізе қосып бірігуімен ұйымдас­ты­рылған мектепке дейінгі мекемелерді әр қаладан көптеп кездестіруге болады.

Бюджеттің қаржысын үнемдеу, кәсіпкерлікті жетілдіру үшін маңызы зор әлеуметтік жобаларға жеке бизнесті тарту қажеттігін Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сөй­леген сөздерінде, өңірлерге сапар­лары кезіндегі жүздесулерінде үне­мі айтып келеді. «Жекеменшік ин­вес­тицияларды тарту жөнінен мем­лекет-жекеменшік әріптестігі тетігі орасан зор әлеуетке ие болып отыр. Біз Қазақстанда бұл тетікті іске қостық, бірақ ол озық әлемдік практикаға сәйкес жетілдіруді талап етеді», деген болатын Мемлекет бас­шысы 2010 жылы «Жаңа он­жыл­дық, жаңа экономикалық өрлеу, Қа­зақстанның жаңа мүм­кін­дігі» атты Қазақстан халқы­на Жол­дауында. 

Елбасы Жолдауын жүзеге асы­ру мақсатында 2011 жылы Қазақ­стан Рес­­пуб­­ликасында мем­ле­кет-же­ке­мен­шік әріп­тестігін да­мыту жөнін­дегі бағдарлама қа­был­данып, осы істің қанат жаюына негіз қаланды. 

Сондай-ақ осы мәселені реттеу те­тіктері Азаматтық кодекс, «Же­ке­­ше­лендіру туралы», «Акцио­нер­лік қоғам­дар туралы» және «Мем­лекеттік сатып алулар туралы» заңдарда көрі­ніс тапты. Қазақ­стандағы мем­лекет-жеке­мен­шік әріп­тестігін реттей­тін негізгі заңдардың бірі ретінде «Кон­цес­сиялар туралы» заң да қабыл­данды.

«Концессия» термині қолда­ныл­ған алғашқы келісімшарт бой­ынша Қа­зақстанның газ тасы­малдау жүйе­сіндегі «Интергаз Орталық Азия» АҚ, сондай-ақ Шүлбі, Өскемен жә­не Бұқтырма қа­лалық электр стан­са­лары кон­ц­ес­сияға берілді. Кейін­нен көлік инфрақұрылымы мен энер­­­гетика салаларындағы «Шар – Өс­кемен» темір жол желісі және «Сол­­түстік Қа­зақ­стан – Ақтөбе облысы» электр тара­ту желілері құры­лыс­тары концес­сиялық негізде салынды. 

Ал енді мемлекет-жекеменшік әріп­тестігінің қазіргі жағдайына кел­сек, бүгінгі күні жалпы сома­сы 139,5 млрд теңгенің 166 келі­сім­шарты жасалыпты. Тек би­ыл­дың өзінде 70 млрд теңгенің 88 шартына қол қойылыпты. 

Осындай келісімшарттар бо­йынша Өскемен, Семей, Шым­кент қалаларында, Қостанай об­лысындағы Заречное және Затобол кент­терінде, Оңтүстік Қазақстан облысындағы Манкент, Қарасу және Ақбиік ауыл­дарында және басқа да өңірлерде 45 білім беру, 27 денсаулық сақтау, 17 мә­де­ниет және спорт нысан­дары са­лын­бақ. Сондай-ақ Петро­па­вл қаласында теннис орта­лы­ғын, Ақтөбе қаласында мұз са­рай­ын, денешынықтыру-сау­ық­тыру кешендерін, Алматы об­лы­сында 7 сервистік дайын­дау ор­т­а­лығын, Ақтөбе, Теміртау, Қарағанды, Жезқазған және Балқаш қалаларындағы 5 офталь­мо­логиялық мекеме, Ақтау, Ақтөбе, Лисаков және Павлодар қала­ларында 4 тұр­мыстық нысан, Қарағанды, Қызыл­орда және Шымкент қалаларында 3 емхана, Атырау және Екібастұз қа­ла­­ларында көшелерді жарық­тан­ды­рудың 2 жобасын, Астана қала­­сын­да 1 бейнебақылау жүйе­сін, Ақ­төбе қаласында 1 жедел ме­ди­ци­­налық көмек стансасын жә­не Ал­маты қа­ласында 1 қоғам­дық көлікті дис­петчерлеу меке­ме­сін салу көзделуде.

Бұл деректердің сыртында, мемлекеттік органдардың есеп­теріне сәйкес, жалпы сомасы 1,8 трлн теңгені құрайтын 547 жоба әртүрлі дайындық сатыларында қарастырылу үстінде. Респуб­ли­ка­лық деңгейде шамамен 1 трлн теңгенің 18 жобасы, ал жергілікті деңгейде 800 млрд теңгенің 529 өңір­лік жобасы пысықталуда.

Сөйтіп «көш жүре түзеледі» де­гендей, елімізде мемлекет-же­кеменшік әріптестігі жыл өткен сайын қалыпқа түсіп, дамып келеді. Оның жаңа түр­лері де пайда болуда. Әри­не әріптестіктің бұл түрі заман­ға сай дамып, әлеу­меттік-эко­но­микалық өмірді кеңінен қам­­туы үшін мемлекеттік органдар тарапынан тынымсыз ізденістер, тың тәсілдер мен жаңа­лық­тарға жол ашып, кез­дескен кедергілерді жойып отыру қажет. Осы бағытта атқарылып жатқан жұмыстар да жоқ емес. Мәселен, биылғы тамыз айында Үкімет Парламент қарау­ына мемлекет-жекеменшік әріп­­т­естігі тетіктерін одан әрі жетіл­діру мен жеңілдету жө­ніндегі заң жобасын ұсынды. Пар­ламент Мәжілісі аталған заң жобасын ма­құлдады және қазіргі таңда ол Парламент Сенатының қарауына жіберілген. 

Заң жобасы бірқатар әзірлеу кезеңдерін алып тастау арқылы рә­сімдерді оңтайландырып, жоба­лар­ды бекітуге бағытталған. Бұл МЖӘ жобаларының бекіту және сараптамалар мерзімдерін қа­­­зіргі жеті айдан үш айға дей­ін қысқартуға мүмкіндік бе­реді. Бұ­­дан өзге, заң жобасын­да тұтыну ке­­­піл­дігін үш және одан да көбірек жы­л­ға беру қа­­­растырылған. Ол ин­­вес­­тор­­­­­­ларға көп жылдық ка­пи­­­­тал жұмсалымын жоспарлай алу­­­­­­ла­рына мүмкіндік береді.

Келісімшарттарды әзірлеу бой­ын­ша бұрын әзірленген 10 үл­­гілік жобаға жаңадан төрт қо­сым­ша үлгі әзірленді. Олар авто­мобиль жолдарына сервистік қыз­мет көрсету, медициналық жаб­дықтар лизингі, емхананы сенімгерлікпен басқару, мектептерге сервистік қызмет көр­сету мәселелерін қамтиды. Ен­ді өңірлер бұл құжаттарды үлгі ре­тін­де пайдалана алады. Ал бұл өз кезегінде конкурстық құ­жат­тама мен шарттарды әзір­леу мер­зімін оң­тай­ландыруға мүм­кіндік береді.

Мұның сыртында бағдарла­малық МЖӘ енгізу жұмыстары басталды. Қазір салалық мемле­кеттік органдар мемлекеттік бағ­­дар­ламалар арқылы өздері­нің стан­дартталған МЖӘ жобаларын ерекше жоспарлау рәсімдерін салалық ерекше­лік­терді ескере отырып жүзеге асыра алады. Аталған тетік жал­пыға белгіленген тәртіп болып табылатындықтан, ендігі кезекте оларды сараптамадан өт­кізудің қа­­жеті жоқ. Бұл жоспарлау­ды қыс­­қа мерзімде белгілеуге мүм­кін­­дік береді.

Биыл мамыр айында инвес­тор­­ларға арналған МЖӘ жо­ба­ларының бірыңғай базасы іс­ке қосылды, ол республика бойынша сәтті іске асы­рыл­­ған жобалардың тәжіри­бе­­сін тираждауға мүмкіндік бе­реді. Осы жылы қол қойылған ке­лі­сім­шарттар бойынша елеу­лі іл­герілеу байқалуда. Со­ны­мен қа­тар МЖӘ нарығын одан әрі жан­дандыру және «Бағ­дар­ла­малық МЖӘ-ні» іске асыру үшін жобаларды сынақтан өт­кізудің қанатқақты салаларын әзір­леу жұмыстары жүргізіліп жатыр.

Жуырда Үкіметте мемлекет-же­ке­меншік әріптес­тігін дамыту мә­­селесі тағы да пысық­та­лып, ар­­­тынша журналистермен бас­па­сөз мәслихаты өткізілді.Жур­­­­­­­­­налистер сұрақтарына жау­ап берген Ұлттық экономи­ка ми­ни­­с­­тр­лігіне қарасты «Қазақ­стан­дық мемлекет-жекеменшік әрі­п­тес­­­­тігі орталығы» АҚ бас­қар­ма тө­­ра­ғасының орынба­сары Талғат Ма­таев мемлекетке де, кәсіп­кер­лер­­ге де тиім­ді болып отыр­ған іс­ті одан әрі ілгерілету үшін оның заң ая­сын­дағы те­тік­терін әлі де же­­­тіл­діре түсу қа­жет­тігін атап көр­­­­сетті. «Мысалы, ме­ди­цина са­­ла­сында Ақтөбе облы­сын­да ірі офтальмологиялық орта­лық пен жедел жәрдем стансасы са­лынады. Әр жобаның құны 4-5 млрд теңге көлемінде. Бұл – отан­дық кәсіпкерлердің мем­ле­­­кетке деген көмегі. Ал мем­ле­­кет кә­сіпкерлерге көмек ре­тін­­де қаржыны бірден бөлмей, жыл сайын олардың шығынын ке­лі­­сім­шартта көрсетіл­ген мер­зім ішін­де инвестиция ретін­де қай­та­рады. Заңда қайтару мер­зі­мі 3 жыл­дан 30 жылға дейін деп көр­се­тілген. Жобаға бай­ла­ныс­ты оны жү­зеге асыру мер­зімі де әртүрлі. Келісімшартта көрсе­тіл­­ген уақыт ішінде мемлекет сол қа­р­жыны қайтарады әрі инфляция жағдайы да ескеріледі» дейді, Т.Матаев. 

Қазақстандық мемлекет-же­ке­­­мен­шік әріптестігіне шет­ел­дік ин­вес­торларды тарту мәселесі де назардан тыс қал­маған. Бүгінде чехиялық ком­пания Ақтөбе қала­сында Мұз сарайын салып жатса, түр­киялық кәсіпкерлер Шым­кентте және Ақтөбе облысында же­дел жәрдем стансасының қабыр­ға­сын қалауға кірісіпті.

Міне, осылайша мемлекет-же­ке­меншік әріптестігі жыл өт­кен сайын екпін алып, дамып ке­леді. Еліміздің әлеуметтік-эко­но­­мика­лық жағдайын жақ­сар­туға бұл істің беретін пайдасы мол болады деген сенімдеміз. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.07.2018

Елорда тұрғындары кітап алмасты

22.07.2018

«Цифрлық Қазақстан»: Үкімет басшысы отандық АТ-компаниялармен мемлекеттік бағдарламаны іске асыру мәселесін талқылады

22.07.2018

Шолпан-Атада Орталық Азия сыртқы істер министрлерінің кездесуі өтті

22.07.2018

Тары өндірісі тасада қалмасын десек...

22.07.2018

«Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңға арналған баспасөз мәслихаты өтті

22.07.2018

Білім гранттарының 70 пайызы «ІТ» мамандықтарына бөлінеді

22.07.2018

Қызылордада 18 ауылшаруашылық кооперетиві құрылды

22.07.2018

Шемонаиха тұрғындарына баспана кілті тапсырылды

22.07.2018

Бүгін ауа райы құбылмалы болады

21.07.2018

Денистің дара жолы

21.07.2018

ЖСҚ-ны әзірлеу ісі сылбыр

21.07.2018

Атыраулықтар Денис Тенмен қоштасты

21.07.2018

Тараз қаласына Денис Тенді еске алуға арналған баннер орнатылды

21.07.2018

Денис Тенді еске алу шаралары Өскемен мен Семейде өтті

21.07.2018

АҚШ-тың атақты хореографтары Астанада шеберлік сыныптарын өткізеді

21.07.2018

Қостанай облысында жыл басынан бері қылмыс азайған

21.07.2018

Астанада Денис Тенмен қоштасу рәсімі өтті

21.07.2018

Алматылықтар Денис Тенді ақтық сапарға шығарып салды

21.07.2018

Қостанай облысында жаз басталғалы 12 адам суға кетті

21.07.2018

Астаналықтар Smart Astana мобильді қосымшасы арқылы жұмыс таба алады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу