«АСТАНА ПРОЦЕСІ»: Сирия бұлтын сейілтетін сәуле

Соңғы кезде Ресей ис­теб­лишменті бірқатар маңызды саяси шараларды Мәскеу мен Санкт-Петербургте емес, Қара теңіздің сол­түс­тік-шығысындағы Сочи қаласында өткізетін болып жүр. 2014 жылғы қысқы Олимпия ойындарының өтуіне байланысты бұл курортты қаланың дамуы мен инфрақұрылымын жетілдіруге 500 млрд рубльдей орасан зор қаражат жұмсалған екен. 

Егемен Қазақстан
27.11.2017 3626

Міне, осы қалада соңғы кездері ТМД елдері басшы­ларының саммиті, «Валдай» пікірсайыс клубының отырысы сияқты маңызды саяси шаралар өткен еді. «Астана процесінің» соңғы, жетінші раундында Сирия халықтарының ұлттық конгресі – жалпысириялық форумын өткізуге де Ресей өкілі осы Сочи қаласын ұсын­ған. Ал жақында Сирия дағ­дарысын реттеуге арналған Иран, Түркия, Ресей елдері пре­зи­денттерінің қатысуымен сам­мит те осы қалада өтті.

Аталған саммиттен екі күн бұрын ғана Сирияның прези­денті Башар Асад та Ресей­ге жасаған жұмыс сапарын Сочи­де өткізіп, Владимир Пу­тин­мен осында кездескен. Ресей президентінің «Кремлин ру» сайтында жарияланған ресми ақпараттарға қарағанда, В.Путин Сирия дағдарысын аяқ­тау фазасына шығуға бет алған сияқты.

В.Путин Б.Асадпен болған кездесудегі сөзінде «Астана процесіне» жоғары баға бере келіп, осы келіссөздердің нәти­жесінде деэскалация аймақ­тарын құруға, оппозициямен алғаш рет ашық үнқатысу ор­натуға қол жеткізілгендігін қадап айтты. Сонымен бірге ол Эр-Риядта екі күннен ке­йін оппозициялық топпен өзі­нің өкілі Лаврентьевтің кез­десетінін де құлаққағыс етті. Яғни, алда екі жақтың да ың­ғайын табу тұрғанына емеу­рін білдірді. Ал Башар Асад өзінің сөзінде Ресейді Си­рия­ның тұтастығын сақтап қал­ған ел ретінде жоғары баға­лай­тынын жеткізді. Сөзінің қоры­тындысында В.Путин: «Тер­роризм проблемасы ғаламдық сипатқа ие. Оны толық жеңуге әлі көп уақыт керек. Ал Сирия аумағындағы террористерге қарсы біздің бірлескен күрес­теріміз туралы айтар болсақ, соғыс операциялары іс жүзінде аяқталды», деді. Одан әрі сайтта В.Путиннің Б.Асадты Ресейдің Қорғаныс министрлігі және Бас штабының басшыларымен кездестіріп, «Сирияны құтқаруға еңбек сіңірген адамдар осылар» деп таныстырғаны айтылады.

Ресей мен Сирия басшы­ларының мәлімдемесіне қара­ғанда, соғыс толықтай аяқтал­маса да тоқырауға бет алғандай. Бірақ мұнымен оппозиция келісе ме, террористік деп та­ныл­ған қарулы жасақтардың топ­тары мақұлдай ма, ол жағы әлі де күмәнді сияқты.

Башар Асадпен келіссөздер аяқталған соң Владимир Путин АҚШ президенті Дональд Трамп­пен телефон арқылы сөй­лес­кен. АҚШ президенті бас­па­сөз қызметінің хабарлауынша, әңгіме бір сағаттан артық уақытқа созылған. Жеті жылға ұласып, 400 мың­дай адамның өмірін жал­маған текетірестің жеңіл аяқтал­май­тындығы сөзсіз, бұл соғыс­тан қатысушы және араласушы жақтардың бәрі де өздері­нің мүдделерінің ұтып шық­қа­нын қалайды, әрине. Сирия өкі­метін Ресей мен Иран қол­даса, оппозицияның бір бөлі­гін Түркия сүйейді. Ал Түр­кия НАТО-ның мүшесі болған­дықтан оны АҚШ қолдайды. Сонымен бірге АҚШ «Сирия­ның демократиялық күштері» деп аталатын араб-күрд отрядына жәрдем береді. Соны­мен шым-шытырыққа айнал­ған түйіннің шешімі қандай болмақ?

Қаншама түйіндер өздері­не келіп тірелетін екі алып мемлекет те бұл мәселені бірден шеше алмасы белгілі. Сон­дық­тан АҚШ президентінің бас­па­сөз қызметі жақауратып, екі көшбасшының мәселені БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2254 қарарының шеңберін­де шешілетіндігіне келіске­нін мәлімдеді. Бірақ АҚШ-тың Мемлекеттік департа­менті Ресеймен арадағы қа­рым-қатынас әлі де күрделі жағдайда қала беретіндігін жариялады. Өйткені «бейбіт адамдардың өлімі мен адам құқықтарының аяққа басылуы» әлі де жалғасуда делін­ген олардың мәлімдемесін­де. Сонымен бірге АҚШ-тың Мемлекеттік департаменті аймақтағы дағдарысты реттеу тек кикілжіңге қатысу­шы барлық тараптардың келісі­мімен ғана шешіледі деп түйген. Осы ведомствоның өкілі Хизер Нойерт өткізген бри­фингте: «Біз фотография­дан В.Путиннің Б.Асадты құ­шақтағанын көрдік, бұл бей­біт тұрғындарға қарсы хи­мия­лық қару қолданған адамды қолдағандықтың дәлелі, сондықтан ол да Сирия­ға көмектескені үшін белгілі мөл­­шерде жауапкершілік тарта­ды», деді дипломат.

Осыдан кейін Сочиде Вла­ди­мир Путин өзінің иран­дық және түркиялық әріптес­тері Хасан Рухани және Ре­жеп Ердоғанмен кездесіп, Си­рия дағдарысының шешілуін одан әрі талқылады. Кез­десу барысында В.Путин Сирия дағдарысын реттеудегі «Астана процесіне» жоға­ры баға беріп, осындай үнқа­тысу алаңына мүмкіндік ту­дыр­­ғаны үшін Қазақстан бас­шы­лығына алғысын біл­дір­ді. «Астана процесі» бір жылға жетпейтін уақыт ішін­де біздің келісімдеріміздің іске асуына жағдай туғызды. Бір үстелдің басына алғаш рет өкімет пен қарулы оппо­зи­цияның өкілдерін отырғызуға қол жеткізілді. Бұл іске ықпал еткен Түркия мен Иран президенттеріне де риза­шы­лығымды білдіремін. Сіздер­дің оң позицияларыңыз болмаса «Астана процесін» өт­кізу қиын еді деді ол өзінің сөзінде. Сонымен бірге ол «Астана процесіндегі» келі­сім­дермен Сирияның маңыз­ды аймақтарында төрт деэс­калация аумағының құрыл­ғанын, атысты тоқтату режі­мі сақталатынын қанағат­пен атап өтіп, «Біз енді дағ­да­рысты реттеудің нақты саяси процесіне өтудің мүмкін­дік­терін ашатын жаңа кезеңге жеттік деп сеніммен айта аламыз», деді.

Х.Рухани мен Р.Ердоған да Астана форматын ұйым­дастырғаны үшін Қазақстан басшылығына және Ресей президентіне алғыстарын айтты. Р.Ердоған өзінің сөзінде «Астана процесіне» кеңірек тоқталып, оның барлық Таяу Шығыс аймағына пайдалы болғанын атап өтті. «Бүкіл әлем Сирия мәселесінде Түркия, Ресей және Иран елдері арасында болған жұмыстардың куәгері болды. Астанада болған кездесулер барлық аймақ­қа пайдалы екенін көрсетті. Қол жеткізілген нәтижелер де айтарлықтай, бірақ біз оған толық қанағаттанбаймыз», деді ол.

Сочидегі келіссөздер аяқталған соң президенттер үшжақты саммиттің қоры­тындысы туралы бірлес­кен мәлімдеме жасады. «Қол жеткізілген келісімдер жаңа ки­кіл­жіңдердің туу, этнос­ара­лық және конфессияаралық тайталастардың шиеленісу тәуекелдерін төмендетеді», деді В.Путин. Сонымен бірге ол Ресей, Иран және Түркия көшбасшылары терроризмге қарсы бірлескен күресте айтарлықтай табысқа қол жеткізілгені мойындалғанын атап өтіп, осы экстремистік топтарға қарсы күресте өзара белсенділікті арттыра түсе­тіндігін қуаттады деді.

Қол жеткізген келісімдер­дің қатарында «Астана про­цесінің» жетінші раундында айтылған Сирия халқының ұлттық диалогының конгресі өткізілетіні болған. Тараптар осы конгреске Сирияның өкі­меті мен барлық оппози­ция­лық күштерді қатысуға шақыр­ды. «Сыртқы істер министрлік­тері мен арнаулы қызмет­терге, қорғаныс ведомстволарына осы маңызды шараға қатысатындардың құрамы мен мерзімін анықтау тапсырылады», деді В.Путин өзінің сөзінде.

­Астанада айтылған ұсы­ныс­тар осылай шешімін тауып, Сирия дағдарысын реттеуге қыз­мет етуде. Сөйтіп «Астана про­цесі» Сирия дағдарысын сейіл­­туге түскен сәуле болып отыр.

Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.05.2018

«Нұр Отан» Атырау мен Павлодарда ІТ-мамандарын дайындатын ІТ-орталықтар ашты

21.05.2018

Бурабай ұлттық паркіне арналған «A day in Burabay» бірегей фотоальбомы жарық көрді

21.05.2018

Алматыда 5 жасар бала менингиттен көз жұмды

21.05.2018

Мекен-жай анықтамасын Telegram-бот арқылы алуға болады

21.05.2018

Нұрлан Ноғаев: Бизнес субъектілеріне мемлекеттің қолдауы аймақтың экспорттық әлеуетін арттыруға септігін тигізеді

21.05.2018

Алматылық педагогтар СДУ-да бас қосты

21.05.2018

Қазақстанда тұңғыш рет көз іші қатерлі ісігіне шалдыққан балаларға СИАХТ отасы жасалады

21.05.2018

Самал Еслямова: Біз бұл кинокартинаны түсіру үшін 7 жылымызды сарп еттік

21.05.2018

Жезқазған қаласының әкімі өз еркімен қызметінен кетті

21.05.2018

Айдос Қыдырма ҚР Премьер-Министрінің баспасөз хатшысы қызметінен кетті

21.05.2018

Астанада ҚР Кәсіподақтар федерациясы дөңгелек үстел өткізді.

21.05.2018

Қарақиялық оқушылар арасында «Жас құтқарушы» сайысы өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда өрт сөндіру  көпсайысынан аймақаралық чемпионат өтті

21.05.2018

Солтүстік Қазақстан шенділері тегін үйлерді туыстарына үлестірген

21.05.2018

Академик Түймебай Әшімбаевтың туғанына 100 жыл толуына орай халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

21.05.2018

Петропавл әкімдігінің әрекеті тұрғындарды таң қалдырды

21.05.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен біріншілік өтті

21.05.2018

Алматыда «Музей түні» өтті

21.05.2018

Әлем чемпионатында қазақстандық муайтай шеберлері 7 медаль иеленді

21.05.2018

Қостанайда орманда от жаққандарға айыппұл салынады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қамбар Ахмет,

Каспий мен Қара теңіздерді жалғау кімге тиімді?

Мамырдың екінші онкүндігінде ақпарат һәм саясат алаңында қызу тал­қыланған тақырыптың бірі – Қазақ­стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Каспий мен Қара теңіздің арасын жал­ғайтын «Еуразия» каналын салу жөніндегі пікірі болды. 

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Кешегінің жұрнағы, бүгінгінің көнесі 

Әдебиетке әркімнің-ақ таласы бар заман өтіп кеткенін мойындау қалай болған күнде ауыр. Нарық зама­нының елең-алаңында қолына қалам ұста­ған жігіттердің арасынан адамдар кітап­қа оралады әлі дегенді сеніммен айт­қандарына қарағанда әдебиеттің өмірдегі артықшылығына үміттері күшті болған-ау, шамасы. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қолдан жасалған қасірет

Жылда мамырдың соңындағы Аза тұту күні жақындаған сайын мен қазақпын деген әрбір адамның жүрегі қарс айрылмауы, 30-шы жылдардағы саяси қуғын-сүргіннің, ғаламат ашаршылықтың құрбандарын еске алып күңіренбеуі мүмкін емес дер едік. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Оразаның нығметі

«Зор сүйінші айтайын, Мұсылман болып туғанға. Ислам дінін қуғанға...» деп Майлықожа бабамыз жырлағандай, исламды дінім, Мұхаммедті пайғамбарым деп таныған мүміндер үшін қасиетті рамазан айы туды. Аллаға бойұсынушы қауым бұл айды «Айлардың сұлтаны» деп ерекше әспет­тесе, үлкен сахаба Абдулла Аббас «күн­­дердің қайырлысы – жұма, айлардың қайыр­лысы – рамазан» деген екен.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу