Мысырдағы террорлық оқиға: ИГИЛ қайта күшіне енді ме?

Өткен жұмада Египеттің Бир әл-Абд қаласындағы әл-Рауда мешітінде жұма намазы кезінде 25-30 адамнан тұратын қаруланған топ ғибадат жасаушы бейбіт тұрғындарға оқ жаудырып, салдарынан 305 адам көз жұмып, 128 адам жарақат алған. Мешітке пулеметпен қаруланған қылмыскерлер бес бірдей жол таңдамайтын көлікпен келіп, мешіттің алдын және өзге кірістерін бақылауға алған. Шабуылдан аман қалған адамдардың айтуынша, терроршылар оқ боратпас бұрын қатты жарылыс болған. Одан кейін беттерін тұмшалаған, сақалы мен шаштары ұзын қаруланған топ мешіттегі адамдарға оқты қарша боратқан. Ресми деректерге сәйкес, кем дегенде бір қылмыскер мешітке ИГИЛ туын желбіретіп кірген.  

Егемен Қазақстан
28.11.2017 8171
2 Cурет: Slate.com

Биліктің реакциясы

Жұма күні кешке телеарналардан Египет президенті Әбдел Фаттаһ әс-Сиси террорлық шабуылды қатаң айыптайтын ресми мәлімдеме жасады. Ол қандықол қылмыскерлер  «жазасыз қалмайды» және оларға әуе шабуылы мен «жойқын күш» арқылы жауап береміз деп атап өтті. Сонымен қатар, президент әс-Сиси қайғылы оқиға байланысты елдегі «қаралы күн» үш тәулікке созылатын жариялады.

Египет әскерінің ресми өкілі Тамер Рифайдың өткен сенбідегі мәлімдемесіне сәйкес, мысырлық әскерилер күдікті терроршылар мінген бірнеше жол таңдамайтын көліктерге әуеден соққы беріп, олардың түгелдей көзін жойған. «Египеттің әуе күші терроршыларды ізіне түсе отырып, қанды шабуылды ұйымдастырушылар мінген бірнеше көлікті анықтады және оларды жермен жексен етті. Көлік ішіндегі терроршылардың бірін қалдырмай олардың көздерін жойды», деп көрсетілген ресми өкіл Рифайдың таратқан мәлімдемесінде.

«Синай» антитеррорлық кампаниясы

Америкалық Fox News-тің айтуынша, 2013 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде билікке генерал Әбдел Фаттаһ әс-Сиси келгелі бері Синай түбегінде қантөгіс пен қарсылық акциялары арта түскен. Мохаммад Сабри атты мысырлық журналистке сілтеме жасай отырып, Fox News биліктің терроризмге қарсы күресті бірнеше жылдар бойы дұрыс жүргізбеген деп жазады.  Елдегі терроршылармен белсенді күресті желеу етіп, мысырлық әскердің жергілікті тұрғындардың құқықтарын шектеп, оларға қатыгездік танытып келген. Сонымен қатар, әс-Сиси мырзаның терроризмге қарсы күресте барлаушылық қызметтің қолдауына сүйене алмауы және бәдәуин мен түбектегі өзге де тайпалардың биліктің қатыгез іс-қимылдарынан көңілдерінің қалуы себепті ел әскерінің жақын арада табысты болуы екіталай. Осылайша, ИГИЛ-дің Синай түбегінде шабуыл ұйымдастыруы жергілікті халықтың зәресін ұшырып қана қоймай, олардың биліктің осы уақытқа дейін жихадшыларға қарсы күресінің тиімділігі туралы күдіктерін арттыра түсуі әбден мүмкін. Fox News-тің журналисті Жудитс Миллердің пікірін The Guardian басылымы редакторының орынбасары Симон Тисдалл да қостайды.

«ИГИЛ-дің ісі» ме?

Әзірше ешбір террористік ұйым шабуылды өз мойнына алған жоқ. Жақында президент әс-Сиси Ирак пен Сириядан қашып шыққан ИГИЛ жауынгерлерінің Египеттен пана іздеуі мүмкін екендігін айтып, алаңдаушылық білдірген. Кейбір сарапшылар аталған шабуылды ИГИЛ ұйымдастыру әбден мүмкін екендігін айтуда. Мәселен, Таяу Шығыс саясаты бойынша Тахрир инстиутының зерттеушісі Тимоти Калдас CNN-ге берген сұхбатында ИГИЛ-дің шабуылды ұйымдастыруда екі мақсатты көздеуі мүмкін екендігін атап өткен. Біріншіден, ИГИЛ сопыларды кәпір деп есептейтіндіктен, олардың мешіттерін шабуылдауды «заңдылық» санайды. Екіншіден, ИГИЛ аймақтағы Сауарках тайпасының египет билігімен бірге террористік ұйымның ұяшығы саналатын Уәллиат Синай тобына қарсы күрескендігі үшін кек алуды көздеуі мүмкін.

Ал Al Jazeera ақпарат агенттігімен бөліскен пікірінде Калдас мырза қайғылы оқиғаның ИГИЛ-дің бұған дейін жасаған шабуылдарына өте ұқсас екендігін атап өткен. «Егер ИГИЛ-дің Египеттегі христиан қауымына қарсы жасаған соңғы жылдардағы қанды шабуылдарын алып қарасақ, ұйымның бейбіт тұрғындарды нысанаға алуға ұмтылатынын көреміз», дейді зерттеуші Калдас. Сондай-ақ Independent басылымының хабарлауынша, Синай түбегі бойынша сарапшы Моханнад Сабри де шабуылды ИГИЛ ұйымдастырды деген пікірді ұстанады. Оның ойынша, «Әрбір белгі Синайдағы ИГИЛ-дің қолтаңбасынан хабар береді. Өйткені ИГИЛ соңғы бірнеше жыл бойы Синайдағы сопылар қауымына қастандық жасап, олардың ықпалды рухани ұстаздарын өлтірген».

Халықаралық қауымдастықтың реакциясы

Жұма күні АҚШ президенті Дональд Трамп Твиттерде террорлық оқиғаны «жан түршігерлік» және «қорқақтың ісі» деп айыптап, «әлем терроризмге төзімдік көрсете алмайды және біз оны әскери күшпен қарсы тұру керекпіз», деп жазды. Сондай-ақ Ұлыбританияның премьер-министрі Тереза Мэй Египет президенті әс-Сиси мырзамен телефон арқылы сөйлесіп, оған Ұлыбританияның «қанды шабуылдан кейін Мысырға қол ұшын созу үшін бар мүмкіндікті пайдалануға дайын» екенін жеткізген. Ресей президенті Владимир Путиннің көңіл айту хатында «Адамдарды ғибадат жасау кезінде өлтіру–қатыгездік пен арсыздықтың шектен шыққан түрі», делінген.

Қайғылы оқиғаға байланысты Қазақстан президенті Н. Назарбаев та көңіл айту жеделхатын жолдап, онда «қазіргі заманғы қауіп-қатерлерге қарсы күресте Қазақстан Мысырмен ынтымақтастықты жалғастыруға әрқашан дайын», деп жазылған. Ал ҚР Сыртқы істер министрлігі Мысырдағы террористік әрекетке байланысты мәлімдемесінде оқиғаны қатаң айыптап, БҰҰ аясында Ғаламдық контртеррористік коалиция құруды және Халықаралық терроризм жөніндегі жалпыға ортақ конвенцияны жедел түрде қабылдауға шақырған.

Шалқар НҰРСЕЙІТ

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу