Медицина • 14 Желтоқсан, 2017

Қазақстандағы үлгілі ұлттың бірі

1067 рет
көрсетілді
11 мин
оқу үшін

Биыл корейлердің Қиыр Шығыстан Қазақстанға қоныс аударылғанына 80 жыл толды. Оған қоса Қазақстан мен Оңтүстік Корея арасында дипломатиялық қатынастардың орнағанына ширек ғасыр толуына орай толымды шаралар легі өтті. Осы оқиғалар арасында Корея Республикасының Алматыдағы Бас консулдығының бас консулы Чжон Сынг-мин мырзамен сұхбаттасудың сәті түскен-ді. 

Қазақстандағы үлгілі ұлттың бірі

 – Чжон Сынг-мин мырза, кезінде Қазақстанға күштеп көшірілген корейлер осында тастай батып, судай сіңді. Көбі Қазақстанды туған Ота­ным деп біледі. Осы қан­дас­та­рыңыз екі елдің қа­рым-қаты­насына алтын көпір бо­лып отыр деп айтуға бола ма?

– Меніңше, Қазақстандағы корей­лер – үлгілі ұлттың бірі. Мұндағы қандас­тарымыз қал­жыңдап өздерін «төртінші жүз» деп атайды. Бұл – бекер емес. Бір жағынан олар этностық корейлер болған­дықтан, Корея түбегімен түбі­ бір. Мұндағы корейлер Қазақ­стан­ның заңдарын, тәрті­бін, тілі мен мәдениетін жақсы біледі. Жа­пония мен Қазақстан арасындағы дип­ломатиялық қарым-қатынас 1992 жылы басталғаны белгілі. Содан бері мұн­дағы корейлер саясат, экономика, мәдениет пен білім салаларындағы бай­ланыстың бекемделуіне ерекше ықпал етті. Еуразиялық ынтымақтастық аясында Қа­зақ­стандағы корейлер Корея мен Еуразияның достығы мен әріп­тестігінде ма­ңызды рөл атқарады. 

– Қазір Қазақстанда Корея тауарлары жақсы бағалана­ды. Алдағы уа­қытта екі мем­ле­кет­­тің тауар айналымы арта ма?

– Корея мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 1992 жылы 10 миллион доллар шамасында болатын. Былтыр бұл көрсеткіш 650 миллион АҚШ долларына жетті. Яғни бұл көрсеткіш 65 есе көбейді. 
Биылғы жылдың алғашқы жартысында Кореяның Қазақ­станға экспорты 93,8 пайыз­ды құрап, құны 240 миллион АҚШ долларына жетті. Ал импорт 483 пайызға өсіп, 350 миллион АҚШ долларын құра­ды. Биылғы тауар айналымы өткен жыл­ға қарағанда әлдеқайда жоғары. Екі мемле­кеттің эко­но­­ми­калық байланыстары бі­рін-­бірі толықтырып отыр. Оған­ қоса Қа­зақ­­станның «Жі­бек жолын» жаңғырту сая­са­ты­ның аясында тауар айна­лымы үздіксіз өсіп отыратын бола­ды. 

– Оңтүстік Корея Қазақ­стан­ға қан­дай тауарлар бе­ріп, ал бізден қандай тауар­лар­ алып отыр?

– Корея шикізат өңдеу­де бәсекеге қабілетті ел. Сон­дық­тан Қазақстан Корея­ға өзінің табиғи ресурстарын сатуға мүм­кін­дігі бар. Негізі­нен Қазақстан Корея­ға уран, ферроқорытпа мен түрлі-түсті металдарды экспорттап келеді. Биыл Қазақ­стан Кореядан болат құбырлар, синте­тикалық шайыр (смола) мен жылыту радиаторларын алады. 
 

– Елшілік қоныс тепкен оңтүстік мега­полис ерекше табиғатымен турис­терді тартады деп ойлаймыз. Сіздіңше, Алматының қандай нысандары отан­дас­тарыңызды қы­зық­тырады?

– Іле Алатауына іргелес жатқан Алматы өте көрікті қала. Мен туристерді биігінен мәңгілік қар кетпейтін Шым­бұлаққа ша­қырар едім. Бұл – Орталық Азиядағы ең мық­ты тау шаңғысы бар курорт­тық кешен. Оның биігіне дейін көтерілсеңіз, ар жағы­нан ға­жайып Тянь-Шань қырат­тарын көресіз. Сонымен қатар Алматыдан 1,5 сағаттық жерде орна­ласқан Үш­қоңырды атап өткім келеді. Өткен жылы маусымда Оңтүстік Корея Жоғарғы соты­ның төрағасы Янг Сын-Тэ мырзаны Алма­ты облысындағы Үшқоңыр жайлауына алып барғанмын. Шөбі шүйгін даладағы қой отарлары, тау бөктерлері оған өте ұнады. «Талай көрікті жерлерді араладым, бірақ Үшқоңыр жайлауындай мекенді көрген жоқпын» дегені есімде. 

– Қазақстанға қыдырып келіп жат­­қан жерлестеріңіз жайлы нақты мә­лімет­тер бар ма? Кореяға сапар шеге­тін қазақ­стан­дықтар саны қан­ша?

– Есіңізде болса, 2014 жылы 29 қара­шада екіжақты визасыз режім күшіне ен­ді. Бұл мәміле екі елдің барыс-келісін айтарлықтай жандандырды. Өткен жылы Қазақстаннан Оңтүстік Кореяға 34068 адам барса, Қазақстанға келген корей турис­терінің саны 22276 адамға көбейді. 

– Медициналық туризмнің ауқымы қандай? Мәселен, Оңтүстік Корея медицинасы туралы Қазақстан Президен­ті өте жақсы пікір айтып, осы салада әріп­­тес­тік орнатуға шақырғаны бел­гі­лі. 

Екі елдің Денсаулық сақтау министр­ліктері арасында медицина саласын­дағы ынтымақ­тастығы туралы ме­мо­ран­думға қол қойғаннан кейін, Қазақстан Орталық Азия­­дағы өкілетті және тығыз үйлес­тіруші елге ай­нал­ды. Қазақстанның 84 дәрі­гері­ 2009-2016 жылдары ара­лығында кореялық медицина мекемелерінде тәлім алды. Бұдан бөлек, 11 бас дәрігер 2016 жылы Корея­дан менед­жменттік оқу бағдар­ламаларынан өтті. 

Қазақстаннан арнайы Ко­рея­ға емделуге келетіндер саны жыл сайын өсіп келеді. Мысалы, 2009 жылы 128 адам ке­ліп емделсе, 2015 жылы олардың саны 12500-ге жетті. Қазақстан мемлекеттік ауру­­ха­наларының тиімділігін арттырып, мемлекеттік және жекеменшік әріп­тестікке шетел­дік капиталды тарту ар­қы­­лы медицина мекемелерін көбей­ту­дің арқасында ұлттық денсаулық сақтау саласын жаңғырту ілгері жылжып келеді. Бұл сегментте Корея үкіме­ті де белсенділік танытып, барлық мүмкін­шілікті қарастырып отыр. Алдағы уақытта денсаулық сақтау саласындағы әріптестік арта түседі. Екі елдің үкіметі меди­цина­лық көмек көрсетудің сапасын көтеруге күш салатыны анық.

– Қазір Кореяда Қазақ­стан­ның біраз сту­ден­ті білім алуда. Біздің жастарымыз көбіне қандай жоғары оқу орында­рын таңдайды?

– Бұрын қазақстандық студенттер Сеул­де орналасқан университеттерге түсуге тырысатын. Соңғы кезде олар басқа қалаларда да жақсы оқу орындары мен профессорлар бар екенін білді. Соның нәтижесінде қазақстандық студенттерді Кореяның кез келген қаласынан көруге болады. Бүгінде Кореяда 800-ге тарта Қазақстан студенті тіл, экономика, техника саласында білім алуда. Үкіметіміз шетелдік студенттердің алаң­­сыз оқуына мүдделі. 

– Алматыда Корей мәдени орталығы бар. Оған корей тілін үйренуге баратын жас­­тары­мыз жетерлік. Сол сияқ­ты Оң­түс­тік Кореядан да келіп, қазақ тілін үй­ре­ніп жүрген студенттер кездеседі. Ке­­ле­шекте мұның пайдасы қандай бо­л­мақ?

– Корей студенттері үшін Қазақстан Орталық Азия­дағы шешуші рөлге ие ел. Сон­дық­тан жастарымыз болашақта Қазақ­станмен қарым-қатынас бұдан да тығыз болады деген үмітпен қазақ тілін меңгеруде. Сол сияқты қазақ студенттері де біздің экономикалық дамуы­мыз­ға қызығушылық танытып, екіжақты байланыстар­дың артуына үлес қосамыз деп белсеніп отыр. Қазақ жаста­рының корей тіліне деген қызы­­ғушылығының артуына к-поп пен телесериалдар сеп­тігін тигізеді деп ойлаймын. Әрі қазақ және корей тілдерінің грам­матикалық ұқсастықтары көп. Бұл тілдерді меңгеруді айтарлықтай жеңілдетеді. Қазір мәдениет алмасуының белсенділігіне қарап, келешекте елдеріміздің байланысы бүгінгіден де жоғары болады деп үміттенемін.

– Қазір Қазақстанда жұ­мыс істеп жүрген Оңтүстік Ко­рея ком­па­ниялары көп. Бұ­лар қай салада басымдық таны­тып отыр?     

– Олар барлық салада кездеседі. Ең ірілері саналатын Samsung Electronics, LG Electronics, Shinhan Bank, Lotte Confectionery, Asiana Airlines, Korea National Oil Corporation, Woorim Construction сияқты компаниялардың Орталық Азиядағы бас кеңселері Алма­тыд­а орналасқан. Сондай-ақ кос­метика, медициналық құрал-жабдықтар шығарумен айна­лысатын компаниялар, сауда-саттықты жүргізуге қолдау көрсететін кореялық KOTRA компаниясы барлық саланы қамтиды. Соңғы жылдары Қазақстан заманауи медициналық құрал-жабдықтарды енгізуге күш салып отыр. Сондықтан корей компаниялары осы салаға қызығушылық танытады. Бі­­рақ көп адам Қазақстан мен Корея ауылшаруашылық саласында біріккен үлкен жобаларды қолға алып, жылыжайлар салу, қызанақ сұрыптарын жақсартуда жақсы жұмыс істеп отырғанын біле бермес. 

– Соңғы сауал. Тарихи отаны­нан тыс­қары жердегі корей ұлттық театры және корей тіліндегі ұлттық газет Қа­зақ­­станда ғана бар. Алма­тыдағы корей театры 2016 жылдың тамыз айында Сеул­ге барып өнер көрсетті. Ондағы театр мамандары біздің корейлердің та­лантын қалай бағалады? Өзіңіз Ал­матыда шығатын «Корё Ильбо» газе­тін оқып тұрасыз ба?

– Қазақстандағы мемлекет­тік корей музыкалық комедия театры 1992 жылы Оңтүстік Кореяға гастрольдік сапармен барып, Сеулде өткен әлем­дік ұлт­тық театралдық өнер фестивалінде өте жоғары дең­гейде өнер көрсеткен болатын. Бұл Хан Диннің «Ағаш­ты сілкудің қажеті жоқ» деп аталатын пьесасы еді. Одан кейін 2016 жылғы қыркүйекте Қазақстандағы корей театры Сеул театр фес­тиваліне қонақ ретінде шақырылды. Олардың Кореядағы маңдайалды теа­тр­лармен иық тіресе өнер көрсеткенінің өзі көп нәрсені білдіреді. Қазақстандық корей театры қойған «Актриса» спектаклін қазылар жоғары бағалады. Басты рөлді сомдаған Антонина Пяк көрермендердің үлкен ықыласына ие болды. Шынында Корея түбегінен жырақта жатқан сонау Алматы­да 85 жылдан бері корей театры өз ана тілінде табысты өнер көрсетіп келе жатқанына таңғалмасқа шара жоқ. 

Ал «Корё Ильбо» келесі жылы 95 жыл­­дығын атап өтеді. Бұл газеттің негізі КСРО кезін­де Қиыр Шығыста қаланған. Бастапқы атауы «Сенбон» (Авангард) деп аталды. Корей­лер Қиыр Шығыстан көшіріл­геннен кейін қайтадан «Ленин кичи» деген атаумен жарық көре бастаған. Басылым корей театры сияқты біз үшін корей халқының тілі, этникалық бірлігі мен мәдениеті сақталып қалуына үлкен үлес қосқан құнды мұра.
Мен жұма сайын шығатын «Корё Ильбо» газетінің оқыр­ма­ны­мын. Апта осы газет­ті парақтаудан басталады. Орыс­шасын оқи алмаймын.­ Бі­рақ 16 беттік газеттің 4 бе­ті­ корей тілінде басылады. Соның арқасында Қазақ­стан­дағы корейлердің өт­кені мен бүгінінен және басқа жаңалықтардан хабардар болып отырамын. Дипломатия­лық қызметім аяқталып, еліме оралған соң «Корё Ильбо» газетін сағынатыным сөзсіз.
 

– Әңгімеңізге рахмет.

Әңгімелескен 
Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ