Ізгілік қаталдықтан мықты болар...


Өмірде таңқаларлық жағдайлар жиі кездеседі. Мәселен, Орынбор қазақтарының Шығыс бөлігінің билеуші сұлтаны болған Ахмет Жантөрин (Ы.Алтынсариннің Орынборда оқуына жағдай жасап, қаржылай көмек көрсет­кен адам – С.О.) Кенесары Қасы­мовтың бітіспес жауы бола тұра «Кенесары» деп аталатын қазақ­тың халық жырын жолма-жол орыс тіліне аударып, оны П.Распопов ұйқастырып, өлеңге ай­налдырған. Бұл жыр «Образцы киргизской поэзии в песнях эпичес­кого и лирического содержания, пе­рело­женных в русские стихи» де­ген тақырыппен 1885 жылы Ефи­­­мовский-Мировицкийдің ти­­по-литографиясынан жарық көреді.

Егемен Қазақстан
05.01.2018 2002
2

Орыс миссионері, профессор Н.Ильминскиий бұратана ха­лықты орысша оқытып, бірте-бірте өз ана тілін ұмыт­тырып, шоқындыруды ойлас­тырып жүріп, өзі қазақ тілін үйре­нуге құштар болған. Қазақ тілін сүйгені сондай, оны жақсы меңгеріп, грамматикасын жасап, сөздерін құрастырған тұңғыш ғалым. Оның жас Ыбырайға жаса­ған қамқорлығы да бір төбе.

Ыбырайдың әкесі Алтын­сарыны Балғожа бидің ауылын шапқан кезде Кенесары жасағы өлтіріп кеткені тарихтан белгілі. Соған қарамастан Ыбырай да Кенесары мен Наурызбай туралы аңыз әңгіме жазыпты. Бұл туындыны жақында 1901 жылы жарық көрген «Тургайская газетаның» 21 нөмірінен таптық. Аңыз соңында «И.А.» деп қол қойыпты. Бұл – Ы.Алтынсариннің бүркеншік аты. «Оренбургский листок» газетінде шыққан публицистикалық мақа­лаларының соңына да ұлы ұстаз осылай қол қойған.

Рас, 1901 жылы Ыбырай бұл дүниеден өтіп кеткен болатын. Алайда, қайтыс болғаннан кейін де шығармалары жарық көре бермей ме?! «И. А.» басқа біреудің аты мен тегінің алғашқы әріптері шығар деп іздестіріп көріп едік, таба қоймадық. Оның үстіне ол кезде (Ыбырай заманында) орыс тілінде мұндай шығарма жаза алатын адам қазақ даласында жоқтың қасы еді. Кенесары-Наурызбай тарихының тасқа басылуын, ел есінде қалуын ойлаған кемеңгер ұстаз әке өлімін де кешіргендей ғой. Асылы, ізгілік қаталдықтан мықты ма дейсің...

Серікбай ОСПАНҰЛЫ,
ақын, Қостанай мемлекеттік педагогикалық 
институтының профессоры

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Абылай ханның қара жолы - солтүстік пен оңтүстікті байланыстырған ең төте жол

23.09.2018

Павлодарда «Ертіс» футбол клубының атауын латын қарпіне көшіру ұсынылды

23.09.2018

Фильмдер қашан түрлі-түске бояла бастады?

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу