«Тәуелсіздік дәуірі». Тәуелсіз елдің ренессанстық тарихы

Кезінде бүгінгі Түркия мем­ле­кетінің іргетасын қалаған Ататүрік тарихи зерттеулерде объек­тив­тілік қағидасын ұстанудың маңыз­дылығын: «Тарихты жазу, тарихты жасаудай маңызды. 

Егемен Қазақстан
17.01.2018 1255
2

Жаз­ған Жасағанға адал болмаса, өзгер­мейтін ақиқат адамды таң­ғал­­ды­ратын сипат алады» деген сөз­дерімен түсіндірген. Ата­түріктің осы аксиомасы Ұлы Дала кеңістігінде Елбасының еңбегімен дәлелденуде.

Қазақ елінің тәуелсіздік алған­нан бергі кезеңі – еліміздің мың­жыл­дықтар тарихының шын мә­нін­дегі қайта өрлеу, яғни «ренес­санстық» дәуірі болды.

Көшпелілер өркениеті мен оты­рық­шылық мәдениеттің тоғы­сын­дағы Ұлы Дала тарихын тәуелсіз санамен, ұлттық ұстанымда саралау тек тәуелсіздік кезеңінде ғана іске асты. Бұл жерде тәуелсіз тарих жасаудағы тұлғалық фактор басым болды.

Мемлекет тарихын көрнекті тұлғалар арқылы зерделеу – қазақ­тың байырғы таным-түсінігінде ертеден қалыптасқан дәстүр. Қазақтың шежірелік зердесінде тарих ұдайы жеке тұлғалардың өмір дерегі арқылы танылып отырады.

Ақиқатында ұлт болып қалып­тасуы­мыздағы ұлы тұлғалардың ай­рық­ша орын алатындығы сан ғасыр­лық тарих парақтарында қатталып жатыр. Бұдан шығатын түйін: «Тарихты тұлғалар жасайды!».

Қазақстанның тарих ғылымы мектебі кеңестік кезеңде қалып­тасты десек те, тарихымызды ұлт­тық көзқараста қайта тұжырымдау, отандық тәуелсіз тарих ғылы­мын қалыптастыру Қазақстанның бірінші жаңғыру кезеңінде, яғни тәуелсіз мемлекетіміздің дүниеге келуі­мен жүзеге асқан үдеріс. Елба­сының тарихқа, саясатқа, мемлекет дамуына, экономикаға байланысты еңбектері ұлттық тарихты зерделеудің жаңа методо­логиялық базасы десек артық айтпаспыз.

Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары жаңадан еңсе тіктеген жас мемлекет үшін сын сағаттар мен сын­дарлы сәттерге, болашақты бол­жап болмайтын, бірақ тарих беттеріне қатталып жатқан тағ­дыр­шешті қадамдарға толы болды. Осындай сәтте мемлекеттің жауап­кер­шілігін мойнына алатын, тәуе­келі жететін тұлғаның қолын­да болуы тиіс екендігін сол кезең­нің шындығы дәлелдеп берді. Мем­ле­кеттің басқару жүйесін рефор­ма­лау, президенттік биліктің өкі­лет­ті­лігін нығайту – Елбасының тари­хи күрделі кезеңде қолға алған нәтижелі шешімі. Мысалы, тәуел­сіздік ая­сында – 1990 жылдан бас­тап 2000 жылға дейінгі аралықта Қа­зақ­­­стан Республикасының Пре­зи­­­денті Н.Назарбаевтың бас­шы­­­­лы­­­ғы­мен елімізде 5000-нан ас­там акті қабылданды, оның ішін­де – 970 заң, 2700 жарлық, 370-тен астам қаулы, 900-ден ас­там өкім бар. Сондай-ақ Елбасы 10 мем­­­лекет­тік бағдарламаға қол қой­­ған. Осы қа­был­­данған ма­ңызды құжат­­тар сол бір күрделі кезең­де мем­ле­­кет­­ті­лі­міздің тұрақ­талуына негіз жасады.

Елбасының тәуелсіздік алған­нан бергі кезеңдегі дүниеге әкел­­ген «Әділеттің ақ жолы», «Тарих толқынында», «Ғасырлар то­ғы­сында», «Қазақстан жолы» ең­бектері шын мәнінде отан­дық тарих ғылымына жаңа методо­логиялық серпін берді. Президент Отанымыздың қазіргі замандағы аса күрделі, сонымен бірге нәти­желі дамуына қатысты тарихты кезінде отандастарымыздан үлкен бағасын алған «Қазақстан жолы» еңбегінде тұжырымдады. Ал бүгінгі қалың оқырманға, оның ішінде ел болашағы жастарға жол тартқан «Тәуелсіздік дәуірі» туындысы – еліміздің бүгінгі дамуын жан-жақты қамтыған, өзек­ті тұжырымдар жасалған Қазақ­­станның қазіргі заман тарихы.

Тәуелсіз Қазақстан жағдайында Елбасы Н.Назарбаев азат елдің азат тарихын жасаушы һәм жазушы тұлға. Мұның айқын дәлелі ретінде жоғарыда аталған мемлекетіміздің қалыптасу кезеңдерінде толғамды тұжырымдары мен орамды ойлары кестеленген іргелі еңбектерін айта кеткеніміз абзал.

Әлемдік тәжірибеде өз елінің тарихына канондық негізде туынды арнаған ұлт көшбасшылары жоқ емес. Мәселен, Джавахарлал Неру, Ли Куан Ю, Уинстон Чер­чилль, Махатхир Мохамад сынды әлемдік саясатта өз елдерін өрге сүйреген қайраткерлер ұлт­тық жетістіктерін тарих парағына таңбалап қалдырды.

Осы тұрғыда Елбасының «Тәуел­­сіздік дәуірі» туындысын парақ­таудан түйген ойларымды негіздей кетсем.

Біріншіден, аталған іргелі ең­бекте мемлекетшілдік ұстаным, елдік сана, ұлттық рух ұтымды үйлесім тапқан. Қазақстанның тәуел­сіздік шежіресіне көз жүгірт­кен әр адамға бұл кітап жол бас­таушы болары сөзсіз.

Екіншіден, гуманитарлық ғылым­дар, оның ішінде отандық тарих ғылымының алдағы мін­деттерін айқындау, методоло­гиялық тұрғыдан жаңару Елбасы еңбегінен басталуы тиіс.

Үшіншіден, мемлекетіміздің саяси бағдары, дипломатия, халық­ара­лық байланыстар және әлемдік қоғам­­дастықтағы Қазақстан беделі сын­ды маңызды мәселелер тари­хи-та­ным­дық тұрғыда ай­шық­талған.

Төртіншіден, Елбасы­ның жоралы жолдаулары мен үн­деулері, мемлекеттік маңызы бар бағ­дар­лама­лар және олардың орындалуы мен нәтижелі көрініс­теріне осы еңбектен куә боламыз.

Бесіншіден, дербес мемлекет­тердің ішінде ел астанасын ауыс­ты­рып, жаңадан астана салу сын­ды батыл қадамға барған елдер сирек. Ал Елбасы бұл күр­меуі қиын күрделі істі сонау 90-жыл­дар­дың басында-ақ қолға алды. Бүгін­де еліміздің жүрегі Астана бар­лық жетістіктеріміздің бастауы­на айналды. Бұл – Мемлекет басшы­сы­ның есімімен тікелей байланысты тарихи шешім. Елбасы еңбегінде осы игілікті істі әсерлі суреттеген.

«Мемлекетіміздің дүниеге келуі. Қазақстанның бірінші жаң­ғы­­руы (1991-1995 жылдар)», «Ұлы бетбұрыс. Қазақстанның екін­ші жаңғыруының басталуы (1996-1999 жылдар)», «Қияға құ­лаш сермеу. Қазақстанның екін­ші жаңғыруы (2000-2010 жылдар)», «Қалыптасқан мемлекет. Қазақстанның үшінші жаңғыруы (2010 жылдар)» сынды төрт тарау­­­дан тұ­ратын еңбекте тәуелсіздік ше­­­жі­ресін айқындаушы деректер мен мәліметтер кеңінен қамтылған.

«Тарихты таразылай отыра, ақылға сала отыра, асыра сая­си­лан­дырудан сақтануымыз керек... Менің терең пайымдауымша, Қазақ­станның ұлттық тари­хы біз­дің қоғамды біріктіру, көрші елдер­мен достық және өзара түсі­ністік қағидаттарына негіз­делуі тиіс». Бұл – Елбасының тағы­лым­ды еңбегінде айтылған тұжы­рым. Демек, Президент еңбегінде негіз­делген маңызды мәселелер отан­дық тарихымыздың дамуына бағыт-бағдар болатыны анық.

Мейір ЕСКЕНДІРОВ,
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінің ректоры

СЕМЕЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.01.2019

«Жетісу» мемлекеттік қызмет мектебінде сабақ басталды

24.01.2019

Қызылордада кәсіпкерге артық салық салынған

24.01.2019

Евгений Егембердиевтің Грозныйдағы турнирдегі қарсыласы анықталды

24.01.2019

Білім гранты - жарқын болашақ кепілі

24.01.2019

Нью-Йорк Таймс: Тұйықсу мұздығы түгесіліп барады

24.01.2019

Абылайхан Қайроллаев: Жастар жылында іргелі міндеттер белгілеп отырмыз

24.01.2019

Бақыт Сұлтанов «Қамқор» әлеуметтік қызмет көрсету орталығында болды

24.01.2019

Надежда Ногайға «допинг қолданды» деген айып тағылды

24.01.2019

Дзюдодан еліміздің әйелдер құрамасы Токиода жаттығып жүр

24.01.2019

Арайлым ЕСІМБЕКҚЫЗЫ: Флеш-моб, форумдарды азайтып, нақты жұмыстарды қолға аламыз

24.01.2019

Швецияда допты хоккейден әлем чемпионаты басталады

24.01.2019

Алматы облысының полицейлері телефон «лаңкесін» анықтады

24.01.2019

Жастарды қолдау – болашақты бағамдау

24.01.2019

Маңғыстауда онкологиялық аурулар салдарынан көз жұмғандар саны азайған

24.01.2019

Атыраудағы мигранттар неге заңды менсінбейді?

24.01.2019

Боинг компаниясы алғашқы әуе таксиін таныстырды

24.01.2019

Маңғыстауда «Protecting Business and investments» жобасы аясында кәсіпкерлерден 29 өтініш түскен

24.01.2019

Алматы облысында Нұрғиса Тілендиев ауылында ІТ сынып ашылды

24.01.2019

Саран қаласында жаңа күн электр стансасы іске қосылды

24.01.2019

Қостанайда ауыр атлетикадан жасөспірімдер арасындағы чемпионат басталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу