Еліміздің тұғыры биікте

«Хаффингтон Постта»  Жаһандық қауіпсіздікті талдау институты Энер­ге­тика, табиғи ресурс­тар және геополитика орта­лы­ғының директоры, АҚШ Халықаралық қаты­настар кеңесінің және Стра­тегиялық зерттеулер халықаралық инсти­тутының (Лондон қаласы) мүшесі Ариэль Коэннің «Қа­зақстан Солтүстік Корея­ның ядролық мәселе­сін шешу үшін үлгі болып табылады» деген мақаласы жарияланған болатын. 

Егемен Қазақстан
30.01.2018 1912

«Вашингтон Таймста» «Ауғанстан проблемасын ше­шуд­ің жолын іздеу» мақаласы жария­ланып, онда АҚШ арнаулы мақсаттағы күштері тікұша­ғының бұрынғы ұшқышы Тодд Вуд былай деп атап өтеді: «Ау­ғанстанды қалпына келтіру үде­рісінде маңызды рөл атқа­ра алатын елдердің бірі Қазақ­стан болып табылады. Астана Ауғанстандағы созылмалы дертті халықаралық назар­дың алдыңғы жағына шыға­ру жөнінде міндеттеме алды. Және менің олардың бізге кө­мектесуіне мүмкіндік берейік дегім келеді».

«Daily Caller-де» АҚШ-тың бұ­рынғы елшісі Адам Эрелидің «Қазақстан АҚШ пен Ресейдің жа­қындасуына бітімгер бола ала ма?» деген мақаласы орналас­тырылған.

«The Hill» порталы АҚШ Са­раптама кеңесінің аға ғылыми қызметкері, АҚШ мем­хат­шы­сы көмекшісінің экс-орын­ба­са­ры және Ұлттық қауіп­сіз­дік кеңесіндегі Орталық Азия жө­ніндегі департамент­тің бұрын­ғы директоры Д.Мер­кельдің «Трамп­тың Қазақстан Пре­зиден­тімен кездесуі – ынты­мақтас­тықтың маңызды белгісі» деген мақаласын жариялады.

«The Wall Street Journal-да» сарапшы Джеймс Фриман Трамптың мәлімдемесінен үзінді келтіреді: «Қазақстан жағдайды жақсы жағына қарай өзгерте отырып, табысты іс-қимыл танытады; Қазақстан кейбір елдердің алдында көптеген басымдықтарға ие; ашығын айтқанда, оларда да қиын жағ­дайлар болып тұрады, бірақ Қазақстан Президенті үлкен құрметке ие және ауқымды жұмыстар атқарып келеді».

CNBC-ке берген сұхбатында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік ке­ңе­сіндегі Ресей және Еуразия жө­ніндегі департаменттің бұ­рынғы директоры, Карнеги ­қорының аға ғылыми қызметкері П.Стронски: «Президент Д.Трамп Президент Н.Назар­баевты Ақ үйде оның ядролық қаруды таратпау жөніндегі бастамасын қолдау жолында атқарған ұзақ жылғы зор еңбегін мойындаудың белгісі ретінде қабылдады», деп мәлімдеді. Сондай-ақ «Орталық Азия – бұл Ауғанстанға айнал­ма­лы құрғақ жолды канал. Соны­мен қатар бізге Пәкістанмен проб­­­­­лемалар бар кезде алыс-бе­ріс­­тің басқа бағыттары қажет, сон­­­­дықтан Қазақстан аса маңыз­ды стратегияға айналады», деді ол.

Heritage Foundation қоры жанындағы Дэвис атындағы Ұлттық қауіпсіздік пен сыртқы саясат проблемаларын зерттеу институтының сарапшысы Люк Коффи «The Daily Signal» порталында «Қазақстан, АҚШ үшін көптеген жаһандық сын-қатерлер тоғысатын, ол энер­гетикалық қауіпсіздік, ядро­лық таратпау, өз күшін сезіне бас­таған Қытай, «қайта өрлеу үс­тіндегі Ресей», тұрақ­сыз Ау­ғанстан немесе өсе түсіп отыр­ған экстремизм қате­рі бола ма, өңірдің кіндік орта­лығында орналасқан», деп атап өтеді. «Егер АҚШ өзінің көптеген мүддесі бар Еура­зияда ай­тарлықтай ойыншы бол­ғы­сы келсе, Қазақстанға асқақ қарауына болмайды. АҚШ үшін ең ұтымды тәсіл осы проб­лемаларды еңсере бі­луі – бұл Қазақстанмен тығыз екі­жақты қарым-қатынасты жол­­ға қою. Назарбаевтың са­па­ры, міне, осы себепті маңыз­ды».

Америкалық БАҚ-тар жа­рия­лаған пікірлер мен коммен­тарийлердің ортақ үндестігін «Capitol Intelligence Group» тал­дау тобының сараптама қоры­тын­дысымен түйіндеуге болады. Осы топтың бағалауынша, «АҚШ Президенті Д.Трамп Қазақстан Президентін АҚШ-пен және оның қарсыластары – Ресеймен және Қытаймен ара­дағы жаңа Үлкен ойында «адал брокер» ретінде көрінуге үндеу үшін америкалық бизнесті ұтымды пайдалана білді».

Сіздің АҚШ-қа сапарыңызға қатысты аса оң бағалаулар «For­bes» басылымындағы «Қазақ­стан тәуір атқаруда, бірақ өңірде жағымсыз жағдай­лар пі­сіп-жетіліп келеді» деп атала­тын ма­қалада жинақ­талып қорытылған болатын. Оның авторы М.Кайлан «Назарбаевтың елдегі тәртіп пен тұрақтылықты жиырма жыл­ға жуық уақыт бойы сақ­­тап келе жатқан табысы – бұл шын мәнінде ғажап нәр­се» еке­ніне сенімді. «Н.Назарбаев ас­та­наны елдің геогра­фия­­лық орталығына ауыс­тырып, халық­тың әл-ауқатының айтар­лық­тай өсуіне ықпал етті. Осының бәрі бей-берекеттік пен қантөгіс ық­ти­­малдылығы жоғары екеніне, әсі­­ресе, алаңдатарлық ахуал туын­­датып, қаратүнек басқан көр­­ші елдер ықпалына қарамас­тан мүмкін болды», деп атап өтеді.

М.Кайланның пайымдауынша, «Бұрынғы кеңестік респуб­ликалар өздерін асқақ ұстаған жағдайда Мәскеудің Грузияда, Оңтүстік Осетияда, Абхазияда, Украинада, Қырымда, Донбаста не істегенін, Балтық елдеріне үздіксіз кибершабуылдар жасайтынын бәріміз білеміз. Осыған қа­рамастан, Қазақстан өзін мұ­ның бәрінен НАТО-ның, ЕО-ның немесе сыртқы достарының көме­гінсіз-ақ арашалап қала алып отыр. Сонымен Батыстың Назарбаевтың басқаруына қатыс­ты айтылатын барлық сынына осы уақытқа дейінгі ең үздік жауап өзін екіжүзділіктен арашалауы болып табылады. Осындай жағдайдағы таңғаларлық бейбіт прогресс пен өсіп-өркендеуге қа­нағат етіңдер... Мәскеудің әске­рін енгізіп, аумақтың үлкен бөлі­гін тартып алмағанына риза болыңдар. Қытай да экономи­калық тұрғыдан қатал емес. Назарбаев олардың бәріне тұрақ­тылық пен дәстүрлі бейта­рап­тықты сақтап тұру үшін негіз берді. Ол жақында ғана Сирия бо­йынша өткен басқосулар секілді Астананы халықаралық бейбіт келіссөздердің орталығына айналдырды. Ол Қытайға мұнай және газ құбырларын жүргізді. Ол Қазақстан отынының экспорты үшін Ресей құбырларын пайдаланып, Мәскеуге қосымша табыс беруде. Ол АҚШ-тың мұнай алыптарымен Теңіз кен орнындағы орасан зор қорларды игеру келісіміне қол қою үшін Вашингтонға келіп, сонысымен елден алыс жатқан жерлерге де зәкір тастау арқылы АҚШ-тың да Қазақстанның өсіп-өркендеуіне үлесін қостырып отыр. Осындай кең-байтақ өңірде Сингапур ұмтылуға қажетті дара әрі аса функционалды модель болып табылады және Назарбаев өзінің елін дұрыс бағытқа дәйек­тілікпен бастап келеді.

Ресей БАҚ-тарындағы комментарийлерде біршама скептицизм байқалғанымен, аса бедел­ді ресейлік сарапшылар оң көзқа­растағы шолуларымен ес­те қалды.

Ресейлік және америкалық сая­сат­танушы, Жаһандық мүд­делер орта­лы­ғының президенті (Вашингтон қаласы) Н.Злобиннің пікірі кеңінен көрініс тапты: «Қазақтар жарады. Президент Назар­баевтың АҚШ-қа 3 күн­дік (!) сапары – Америкамен істі қалай прагматикалы және тиім­ді жүргізудің, Вашинг­тонда идеологиялық стерео­­типтер мен жеке насихаты­на бас қатыр­май, өз эко­но­ми­ка­сының мүдде­сін табандылық­пен ілгері­ле­тудің және ұтымды шешім қа­был­дауға ықпал етудің үлгісі болды. Міне, посткеңестік мемле­кеттің көз бояй­тын алдамшы емес, нағыз табысты сыртқы сая­саты».

ТМД елдері институтының Ор­та­лық Азия мен Қазақстан бөлі­мінің жетек­шісі А.Грозиннің көзқарасынша, «Назарбаевтың АҚШ-қа сапарының басты қорытындысы – бұл Назарбаевтың Владимир Путин­мен де, Трамп­пен де және Си жол­дас­­пен де жақсы қарым-қаты­нас­та екені­нің жарқын көріні­сі, жал­пылай айт­қанда, Қазақ­стан­ның тұғы­ры биікте тұр». Жалпысында, Назарбаевтың би­лік­тің дамыған инстинктіне ие екені және ешкімге де: Ақ үйге, Кремльге немесе басқаға да өзі­нің алдын орап кетуге мүмкіндік бер­­мейтіні әуелден-ақ белгілі бола­­тын. Қазақстан басшысы – тіс­қақ­қан саясаткер, ол кімді болса да өз пайдасына жарата алады».

Саясаттанушы және журналист А.Дубновтың пікірінше, «Трамп­­тан шақырту алып, Вашинг­тонға келу, сонымен қатар мұндай сапардың бенефи­циары Ақ үй қожайынының өзі де болып табылатынын білдіреді. Бүгінде оның Аме­ри­ка билігі ғимаратының архи­тек­­ту­ра­сындағы орны осал көрі­не­тіні соншалықты, Трамп­тың беделді әлемдік саясаткермен кез келген кездесуі, қазіргі кезде Назарбаев дәл сондай саясаткер ретінде көрінеді, оған ұпай әпереді».

Орталық Азия мен Ауған­стан проблемаларын зерттеу орта­лығының директоры А.Казан­цев: «АҚШ-тың Қазақстанмен Ау­ғанстан желісі бойынша байла­нысқа мүдделі екені сөзсіз... АҚШ-тың барлық президент­терімен әркез жақсы қарым-қаты­наста болған және Ресей Президенті В.Путинмен дос болып табылатын Назарбаевтың өзі әрі қарай да Ресей мен АҚШ арасында бітім­гер­шілік желісін жүргізетін болады. Қа­зақстанның дәл Сирия бойынша, Ресей мен Түркия арасын­дағы қарым-қатынас және Ук­раи­на жанжалы бойынша бітімгер болғаны сияқты», деп санайды.

Саясаттанушы Л.Крутаков Америка – Қазақстан қарым-қаты­насының жылынуына тек Астана ғана емес, сондай-ақ Вашингтон да мүдделі екенін атап көрсетеді.

Украина БАҚ-тарындағы жарияланымдар арасынан әлеу­меттік желідегі белгілі Украина құқық қорғаушысы, ОСК-нің және Венеция комиссиясының экс-мүшесі М.Ставнийчуктің хабарламасын бөле-жара көрсеткен жөн. «Н.Назарбаевты Президент Д.Трамптың құрметпен қар­сы ал­ғаны дәйексөздерден көрі­неді. Келіссөздерден кейінгі бірлес­кен брифинг. Ортақ әңгіме, екі президенттің әлемдік геосая­сат проблемаларына қатысты сұрақтарға жауаптары. Инвес­ти­циялық саясаттың қорытындысы 50 млрд доллардан астам қаржы, перспективалар – 7 млрд доллардан астам. Бәрі хаттама бойынша. Байыпты, бір-біріне деген құрметпен! Ешқашан қандай да бір жеке нәрселерге қатысты іштарлық танытпаймын, ал мемлекетке деген осындай көзқарасқа, мемлекетті осы­лай дамытуға қызыға қарай­ты­нымды жасырмаймын. Әсіресе біздің Президенттің АҚШ Прези­дентімен кездесуінен кейін Ақ үй қақпасының алдында брифинг ұйымдастырып, жаман түйе­нің жабуындай желпілдеп жүр­гені еске түседі (Украина Пре­зидентінің өткен жылдың қыркүйегіндегі АҚШ-қа сапары кезінде)».

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2018

Жерге қатысты заң мақұлданып Сенатқа жолданды

21.02.2018

Нұрлан Ермекбаев: Мемлекет дін мен сенімге қарсы емес

21.02.2018

Дмитрий Голобурда ҚР ҚАӨМ Ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы болып тағайындалды

21.02.2018

Қоғамдық келісімді нығайту мәселелері талқыланды

21.02.2018

Астанада балалар өнер мектебі түлектерінің шығармашылық көрмесі өтті

21.02.2018

Б. Сағынтаев азаматтық авиацияны дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

21.02.2018

Министрлік «Егеменде» жарияланған мақалаға жауап берді

21.02.2018

Ақтөбеде мүмкіндігі шектеулі және аутизммен ауыратын балаларды оңалту орталықтары ашылады

21.02.2018

«Спортинг» – «Астана». Жауапты ойынның жауапкершілігі

21.02.2018

Өскеменде «Жас кәсіпкер» атты бизнес-жобалар байқауы өтті

21.02.2018

«Жолдарда жемқорлықты төмендетудің 10 қадамы» акциясы ұйымдастырылды

21.02.2018

Юлия Галышева: Жүлдегер екенімді елге келгенде шынайы сезіндім

21.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік кеңесінің отырысы өтті

21.02.2018

Қазақстанның латын графикасына көшуі әлемдік БАҚ назарында

21.02.2018

Астаналық жас өнерпаздар латын әліпбиін қолдап флешмоб өткізді

21.02.2018

Атырау облысындағы Сарайшық музейінде заманауи сапар орталығы салынады

21.02.2018

2019 жылы Атырау облысының 99,7 пайызы табиғи газбен қамтылады

21.02.2018

Элизабет Тұрсынбаева Олимпиаданың келесі кезеңіне жолдама алды

21.02.2018

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

21.02.2018

Жәдігер: Қожамбеттің қолжазбасы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Тобасыз тойымсыздарға тоқтам бар ма?

Қазаққа адал қызмет етуді парыз да қарыз санаған ұлт көсемі Әли­хан Бөкейханов: «Алаштың баласы, бұл жолы болмаса, жақын арада өз тізгі­ні өзінде бөлек мемлекет болар» деп­ті. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу