Тарих • 08 Ақпан, 2018

Барымызды бағалай білсек...

356 рет
көрсетілді
7 мин
оқу үшін

Жаратқан табиғи байлыққа жарытпаса да, негізінен туризмді дамыту жолымен молшылыққа кенеліп отырған елдер бар. Тіпті, кейбір мемлекеттердің ІЖӨ-нің тең жартысынан астамын осы саладан түскен табыс құрайды. Мысалы, Макао деген аралдық мемлекетте бұл көрсеткіш 89,5%, Мальдивте – 61,3%, Багам аралдарында 53,6%-ға тең көрінеді.

Барымызды бағалай білсек...

Елімізде осы салаға мейлінше көңіл бөлетін уақыт әбден жетті. Ту­ризмді дамыту арқылы эко­но­микалық жетістіктермен қатар, халықтың ел мен жер тарихын тереңірек білуіне жол ашу­ға болады. Бұл мәселені Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Туған жер» бағдарламасында атап көр­сет­кен еді.

Президент қазақстандық патриотизмге тәрбиелеу үшін арнайы бағдарлама енгізу туралы ұсынысын былтыр сәуір айында жария етті. Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласында атап көрсеткендей, «Патриотизм кіндік қаның там­ған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген сүйіспеншіліктен басталады... Туған жер – әркімнің шыр етіп жерге түскен, бауырында еңбектеп, қаз басқан қасиетті мекен, талай жанның өмірбақи тұратын өлкесі... Туған жерге, оның мәдениеті мен салт-дәстүрлеріне айрықша іңкә­р­лікпен атсалысу – шынайы патриотизмнің маңызды көріністерінің бірі... Білім беру саласында ауқымды өлкетану жұ­мыс­тарын жүргізуді, эко­логия­ны жақсартуға және елді мекен­дерді абаттандыруға баса мән беруді, жергілікті деңгейдегі тарихи ескерткіштер мен мәдени нысандарды қалпына келтіруді қолға алу керек. Патриотизмнің ең жақсы үлгісі орта мектепте туған жердің тарихын оқудан көрініс тапса игі...».

Қарағанды өңірі тарихи жә­ді­герлерге кенде емес. Бір ға­на Ұлытау ауданындағы көне ес­­керткіштердің тарихи жоға­ры маңызын ешкім жоққа шы­ғара алмайды. Айталық, ХІІІ ға­сырдағы сәулет өнерінің еске­р­тк­іші деп танылып, мемлекет қам­қорлығына алынған Жошы хан кесенесі Қаракеңгір өзенінің бой­ында тұр. Осы маңдағы Алаш­ахан кесенесі де туристерді қы­зықтырары сөзсіз.

Ұлытау ауданында туризмнің экологиялық, этнографиялық, тағзым ету, тарихи, мәдени ба­ғыт­тарын дамытуға мол мүм­кін­дік бар. Аталған кесенелерден бөлек, бертінде табылған көне Бас­қамыр, Аяққамыр қала­ла­ры­ның орны жеке бір саяхатқа негіз бола алады. Әулие­таудың әсем табиғаты да кез келген қонақты құшақ жая қарсы алады.

Ауданда республикалық ма­ңыз­дағы «Ұлытау» мұражай-қо­ры­ғы, Жезді кентінде кен және мыс балқыту ісі тарихының мұ­ра­жайы жұмыс істейді. Өңір та­би­ғатының биологиялық алуан­дығы табиғи аумақтардың үнемі бақылауда ұсталып, ерекше қор­ғалуы арқасында сақталып отыр.

Ұлытауда қонақтарды қарсы алып, күтетін үш қонақ үй, екі демалыс аймағы және төрт қонақжай шаңырақ бар. Ауданда туристік саланың дамуына осында 2014 жылы Қазақстан географиялық қоғамының ұйымдастыруымен өткен кешенді экспедиция айтарлықтай серпін берді. Оған қа­тысуға белгілі тарихшы, сәу­лет­ші, географ, биолог, ботаник ма­мандар шақырылған болатын. Қарағандыдағы «Авалон» тарихи-географиялық қоғамы экс­педиция қорытындылары бой­ынша түрлі материалдар, со­ның ішінде GPS-тректер, фото­жинақтар әзірлеп, солар­дың негізінде Ұлытаудың бас­па­ха­налық және электронды туристік карта-сызбалары жа­сал­ды. «СТВ» телеарнасы «Беймәлім Қазақстан» сериясы бойынша екі сериялы фильм жасап шығарды. Ал Google Earth жүйесі «Торап технологиялары зертханасының» мамандары алғаш­ рет әуеден түсірген Ұлытау мә­дени-тарихи ескерткіштерінің 3D-модельдерімен толықты.

«Авалон» қоғамы 2016 жыл­­дың сәуір айында Сарлық ауыл­ын­­да жергілікті тұрғындарға ар­нап семинар өткізген болатын. Он­да экотуризмді дамыту үшін қонақ­жай үйлерді жұмылдыру мәселесі сөз етілді. Нәтижесінде, жергілікті төрт отбасы келісімін беріп, сырттан келген саяхатшы қонақтарды күте бастады.

Қонақтарды тартуға Ұлытауда 2012 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан «Терісаққан көктемі» этнофестивалі де сеп­тігін тигізіп келеді. Дәстүрлі шараны қызықтау үшін шетел­дік туристер, облыстық, рес­пуб­ликалық бұқаралық ақпарат құ­рал­дарының өкілдері келе­ді. Мәселен, фестивальға 2013 жылы АҚШ, Ресей және Фран­ция­дан келген туристер, 2015 жылы ЮНЕСКО өкілдері және Ресей мен Бахрейннен кел­ген туристер қатысты. Ал 2016 жылы ЮНЕСКО өкілдері фес­тивальға «Мерген» және «National geographic Қазақстан» сту­дия­ла­рының түсірілім тобымен бір­ге келді. Олардың мақсаты ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізу үшін қазақтың бие байлау, айғыр қосу, қымызмұрындық сияқты ұлттық дәстүрлерін фото және бейнетаспаға түсіру болатын.

2017 жылдың шілде айында «Туған жер» бағдарламасының ая­­сында «Ұлытау қымызы» этно­фе­с­тивалі ұйымдастырылып, өт­кі­зілді.

Еске сала кетсек, былтыр Түр­кі академиясы халықаралық ұйы­мының (TWESCO) ұйым­дас­тыруымен қазақстандық жә­не шетелдік бір топ ғалымдар мен зерттеушілер, журналистер «Кен­тайдан Ұлытауға дейін: тари­хи жадының жаңғыруы» ІІІ халық­аралық экспедициясына шықты. Моңғолиядағы Кентай аймағынан бастау алған экспеди­ция 15-16 қыркүйек күндері Ұлы­таудағы Алашахан мен Жо­шы хан кесенелерінің басында өз жұ­мысын қорытындылады. Екі күндік экспедицияға шыққан топ құ­ра­мында Түркия, Моңғолия, Әзербайжан, Қырғызстан, Өзбек­стан және Ресейдің (Башқұрстан, Татарстан) бір топ ғалымдары, зерт­теушілері мен БАҚ өкілдері бол­ды. Мұның өзі, біріншіден Алтын Орданың 750 жылдығы қар­саңында сәтті аяқталған маз­мұны зор, ауқымы кең шара болса, екіншіден экспедиция Ұлт ұясы – Ұлытау сынды қасиетті өлке тарихының төрткүл дүниеге таныла түсуіне игі ықпалын ти­гізді деп сеніммен айтуға болады.

Қарағанды облысының әкім­дігі «Ұлытау» ұлттық паркі мен Ұлытау-Арғанаты қорына жалпы көлемі 202 419 гектар жер бөлу туралы қаулы қабылдады. Ұлы­тау ауданын дамытудың 2017-2019 жылдарға арналған жос­пары жасалып, онда басқа мә­се­лелермен қатар туризм саласы­на қатысты инфрақұрылымды, ша­ғын және орта бизнесті дамыту жайы нақтыланды. Осы құжатқа сәй­кес, биыл ауданда тарихи-өл­к­етану мұражайы ашылмақ.

Мәдениет және спорт мини­с­тр­лігі 2019 жылға дейін Ұлытау ауда­нында республикалық бюджет есебінен сапар-орталық пен «Ханшатыр» этнокешенін ашуды жоспарға енгізген.

Қарағанды облысында туризм саласын дамыту бойынша атқарылған жұмыстардың мұндай мысалдар баршылық. Кәсіпкерлер турис-
терге арналған нысандар салып, тамақтандыру, сауықтыру орындарын ашып, басқа да мамандандырылған қызмет түрлерін ұсыну арқылы «Туған жер» бағдарламасын жү­­зе­ге асыруға өз үлестерін қо­са алады. Барымызды баға­лай біл­сек, төрткүл дүниеге та­ны­лу­дың да, толайым табысқа ке­не­лудің де үлкен бір жолы осы.

Қайрат ӘБІЛДА,

«Егемен Қазақстан»

Қарағанды облысы,

Ұлытау ауданы