Қазақстан өз мүмкіндіктерін тиімді пайдалануда

Қытайдың «Бір жол – бір белдеу» бастамасы аясында Қазақстанға салған инвестициясы өзін-өзі ақтап, АҚШ және жаһандық басқа да инвесторлардың Орталық Азияға қызығушылығын оятты.

Егемен Қазақстан
12.02.2018 331
2

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 16 қаңтардағы Ақ үйге сапа­рында екі ел арасында қарым-қатынастың жаңа кезеңі басталғанын мәлім­деген-ді. Сол күні іскерлік дөңге­лек үстел барысында америкалық компаниялар Қазақстанмен құны 7,5 миллиард долларлық 20 коммерциялық келісімшарт жасады.

БАҚ-қа жасалған ортақ мәлімде­меде айтылған әріптестіктің маңыз­ды үш бағытының бірі – ауыл шаруа­шылығы. Қытай мен Қазақстанның бұл саладағы тауар айналымы өсіп келеді. Орталық Азияда өндірілген өнімдер Қытайға темір жол және бес жыл б­ұрын аймақтағы ауқымды даму бағ­дар­ла­масы аясында салынған құрғақ порт арқылы жеткізіледі.

«Қазақтар үшін Қытайда бидай, көкөніс және сиыр етіне арналған ауыл шаруашылығы нарығының ашылуы өте тиімді болды», дейді АҚШ-тың Атлан­тикалық кеңес зерттеу орт­алы­ғының бас сарапшысы Дэвид Мер­кель. Сон­дай-ақ ол «Бір жол – бір бел­деу» бас­тамасы аясында салынған инфра­құ­ры­лым­ның нәтижесінде инвестиция жасауға қолайлы нарық қалыптасты», дейді.

Оның айтуынша, Қазақстан тарапы Қытаймен байланыстағы табысын америкалық инвесторлар аймақ үшін ғана емес, Қытайдың және оның ай­наласындағы елдердің нарығына шығу жолы ретінде тиімді пайдаланады.

«Бір жол – бір белдеу» бастамасы аясында Қытай Сиань секілді бір­қа­тар қалаларда ішкі порттар салды. Олар Қазақстанмен темір жол ар­қ­ылы байланысқан және алдағы уақытта Еуропаға дейін ұзартылмақ. Транзиттік желі шығысқа қарай да созылған. Былтыр Қазақстан тарапы Орталық Азия мен Қытайдың шығыс жағалауын жалғап жатқан темір жол арқылы Вьетнамға бидайдың алғашқы партиясын жіберді.

«Бір жол – бір белдеу» бойынша ашылған темір жолдардың тиімділігін қытайлық кәсіпкерлер де көріп отыр. Қазақстан Үкіметінің деректеріне сай, кейінгі он жылда Қытай тарапы елге 14 миллиард доллар инвестиция құйған.

«Сиань Интернэшнл Инлэнд Порт Малтимодл Транспортэйшн» компаниясының маркетинг менеджері Жи Гайдың деректері бойынша, 2017 жылы Сиань қаласынан Орталық Азияға темір жол арқылы құны 1,3 миллиард юань (210 миллион доллар) болатын 170 000 тонна тауар тасымалданды. «Соның 75 пайызы Қазақстанға жіберілді», дейді Гай. Оның айтуынша, 2018 жылғы алғашқы үш аптада Сиань қаласынан Орталық Азияға шыққан алты пойыз құны 2,73 миллион юань болатын 11 тонна тауар әкеткен.

«Сиань Айжу Грейн энд Ойл Ин­дастри Групп» компаниясының вице-пре­зиденті Лю Дунминь өздерінің Қазақ­­станда мұнай зауытының негізін қала­­ғанын айтады. Компания елде «Айжу» иелік ететін және инвестиция құй­ған фир­малармен жұмыс істейді. «Биыл Қазақ­стандағы ауқымды ке­ңей­­­те­міз», деді ол CNBC-ге берген сұх­батында.

Оның компаниясы Қазақстан Үкі­метімен 11 шілдеде астық пен май­лы дақылдар тасымалы жөнінде жасал­ған келісімнен ұтқаны анық. Қазақ­стандағы өндірісті ұлғайтып, тауарды Қытайда өңдеп, оны қайтадан Орталық Азияға сату үшін жіберу арқылы компания шығындарын шамамен 20 пайызға қысқартты, деп атап өтті Лю. Оның айтуынша, биыл «Айжу» Қазақстаннан импорттаған майлы дақылдар мен бидай былтырға қарағанда 60 пайызға көп.

АҚШ Ауыл шаруашылығы ми­нистр­лігінің есебіне сай, Қазақстан 2017 жылғы шілдеде аяқталған іскер­лік жылында 150 300 тонна майлы дақылдар экспорттаған.

Бірқатар америкалық компаниялар Қазақстанға бұрыннан инвестиция салып келеді. Таяуда солардың бірі жаңа келісім туралы мәлімдеген-ді. «Дженерал Электриктің» еншісіндегі GE Transportation компаниясы елде 1990 жылдардан бері жұмыс істеуде. Олар биылғы 17 қаңтарда «Қазақстан темір жолы» мемлекеттік компаниясымен екі келісімшартқа қол қойғанын хабарлады. БАҚ-қа арналған хабарламаға сай, келісімнің құны – 900 миллион долларға тең. Сонымен қатар 300 маневр локомотивін жеткізу мен «Эво­люшн» сериясындағы 175 жолаушы вагонына 18 жылдық қызмет көрсету жөніндегі келісім жасалды.

«ҚТЖ»-мен жасалған жаңа келісім аймақта әлемдік деңгейдегі темір жол саласын құру жөніндегі Қазақстанмен әріптестікке әрдайым бейімділігімізді көрсетеді», деді өз сөзінде GE Transpor­ta­tion компаниясының директоры Рафаэль Сантана.

«Аймақ «Бір жол – бір белдеу» бастамасының қақ жүрегінде жатыр және Қытайдың құрлықтағы маңызды әріптесі саналады», дейді АҚШ-тың Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының қызметкері Джонатан Хиллман. Әйтсе де, Қазақ­станның бастамаға қатысуы Қытайдың мақсатына қолдау дегенді білдірмейді.

Д.Хилман, сондай-ақ «Мұхитқа шығуға мүмкіндігі аз ел үшін «Бір жол – бір белдеу» бастамасы үлкен маңызға ие екеніне қарамастан, Қазақстан Қытаймен теңесуге талпынады», деп қосты Хиллман.

Қорыта айтқанда, шығысында Қытаймен, солтүстігінде Ресеймен шектесіп жатқан Қазақстан үшін АҚШ-пен әріптестікті нығайту тепе-теңдікті ұстап қалуға көмектеседі.

Эвелин ЧЕНГ,

журналист

(CNBC, Нью-Джерси, АҚШ)

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу