Журналист неге жазықты болды?

Жұрт көкейінде жүрген елдік, мемлекеттік мәсе­лені газет бетінде көтер­гені үшін өскемендік әріп­тесіміз жұмыстан шы­ғарыла жаздады. Абырой болғанда, мәселеге жур­на­листер, зиялы қау­ым­ өкілдері, қоғам бел­сен­ділері мен облыс әкімдігі дер кезінде араласып, жағдай біршама реттелгендей болды.

Егемен Қазақстан
14.02.2018 2384
2

Түсінікті болу үшін басынан бастап айтайық. Өске­менде жарық көретін облыс­тық «Дидар» газетінің биыл­ғы 18 қаңтардағы нөмірінде жур­на­лист Мұратхан Кенже­ханұлының «Өскемен қашан рухани жаңғырады?» деген мақаласы шыққан-ды. Мақалада облыс орталығындағы ономастика мәселесі сөз болып, Өскемендегі 706 көшенің тек 82-сі, яғни 12 пайызы ғана қа­зақ­­ша атауларға ие екендігі тілге тиек етіліп, қаладағы Па­ро­­воз, Трактор деген секіл­ді мән-ма­ғынасы жоқ кө­ше­лер­дің ор­нына Әлихан Бөкейханов, Қалихан Ысқақ, Дидах­мет Әшім­ханов, Серік Ғабдуллин, Ғалым Байбатыров, Мү­сі­лім Құмарбеков, Қанипа Бі­т­і­баева, Рүстем Есдәулетов се­кіл­ді еліміз мен өңірімізге ең­бегі сіңген тұлғалардың есі­мі берілсе деген ұсыныс ай­тылған болатын.  Биыл 100 жыл­дық мерейтойы аталып өті­летін әйгілі батыр Қасым Қай­­сеновтің кеуде мүсіні жанар­май құю стансасының ауласын­да елеусіз орын тепкені, керісінше Кировтың ескерткіші саябақ ішінде асқақтап тұрғаны да тіл­ге тиек етілген-ді. Бұл мә­се­ле­лер республикалық және жер­гі­лікті БАҚ-тарда бұ­ған дейін де бірнеше мәрте көтеріл­ген еді. 

Алайда мақала ав­то­ры М.Кенжеханұлы 8 ақ­пан­­да өзінің фейсбуктегі па­рақ­­­шасында осы мақаланы жазғаны үшін басшылық тарапынан сөгіс алғанын күйі­не жазғанда, әлеуметтік же­лі қолданушыларының көпшілігі қатты алаңдаушылық таныт­қа­нын аңғардық. Жазбадан қыс­­қаша үзінді келтірейік. «Оқыр­мандарға ұнаған дүние бас­шы­мызға ұнамай жатыр. Ири­на Якунина деген «Шығыс-Ақпарат» ЖШС-нің директоры осы мақаладан кейін ізіме шам алып түсті. Мақаланы анда апарып, мұнда апарып саралатты, ішінен кемшілік іздеді. «Ақыры ешкімнен пікір келтірмегенсің» деп шүйлікті. Мен Өскемен қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінен алғызған, қала әкімі орынбасарының қолы қойылған жазбаша жауа­бым­ды көрсетсем, «бұл оно­мас­тиканың басшысы емес» деп теріс қарады. Түсініктеме жазу­дан мен де бас тарттым. Ұлт­тық рух жайында жаз­ған дү­нием мемлекеттік тілді біл­мейтін басшыға ұнама­ғанына күйіндім», деп жазған-ды ол өзінің фейсбуктегі жазбасында. Автордың бұл жазбасы әлеу­меттік желіде қызу тал­­­қ­ы­ланып, зиялы қауым өкіл­­дері, ақсақалдар, жастар ел­дік мәселені көтергені үшін журналистің жазаланғаны әділетсіз шешім екендігін айтып, өз наразылықтарын білді­ріп, жұртшылықты журналисті қолдауға шақырған болатын.

Содан не керек, журналис­тің жанайқайы ақыры облыс әкімдігіне жетіп, 9 ақпан күні об­лыс әкімінің орынбасары Әсем Нүсіпова «Дидар» газе­тінің редакциясына арна­йы келіп, жағдайдың мән-жа­йын түсіндірді. Мақалада еш­қандай ұлт араздықты қоз­дыру фактілерінің жоқ екен­ді­гін, керісінше өте өзекті, ел көкей­інде жүрген мәселе қозғал­ғанын айтып, Өскемен­дегі ор­та­лық көшелерге еліміз­ге, мем­­л­екетімізге еңбегі сің­­ген тұ­л­ға­лардың есімі бері­луі ке­рек­­тігіне тоқталды. «Шы­нын­да да, Орджоникидзе, Киров, Дзер­жинский, Питер коммунарлары секілді көшелердің аттары ауыстырылып, елге еңбегі сіңген тұлғаларымыз Өскемен көшелерінен лайықты орын алуы керек. Қасым Қайсенов секілді батырларымыз жанар­май бекетінің жанында тұр­мауы қажет», – деді облыс әкі­мі­нің орынбасары. Және м­ақа­ланы облыстық Ішкі саясат басқармасының басшысы дұрыс түсінбей, «Шығыс-Ақпарат» ЖШС директорынан түсініктеме алғанын, ал «Шы­ғыс-Ақпарат» басшысы мақаладағы мәселелердің мән-жайына толық үңілмей жур­налисті жазалағаны дұрыс емес­тігін айтып, оған берілген сө­гісті алып тастауды тапсырды. 

Байқағанымыз, осындай келеңсіздіктің орын алуына об­лыстық Ішкі саясат бас­қар­масы басшысы мен «Шығыс-Ақпарат» ЖШС директорының мемлекеттік тілді білмеуі басты себеп болған секілді. «Дидар» газетінің журналистері де кездесу кезінде басшының мем­лекеттік тілді білмеуі жұмыс барысында қиындық тудыратынын айтты. Қоғам белсендісі Әділ Қаратай мен Өскемендегі драма театрдың көркемдік жетекшісі Сахан Әкелеев жиында облыс әкімінің орынбасарына өңірдегі ең үлкен қос газет «Дидар» мен «Рудный Алтайды» қазақ-орыс тілдерін жетік білетін басшы басқаруы керектігін жеткізді.

Газет журналистерінің жаз­ған мақаласы үшін сөгіс алуы, жалпы журналистер қауым­ына шығармашылық ер­кін­дік берілмеуі өңірдегі ар­дагерлерді де алаңдатып отыр. «Егеменнің» тұрақты оқырмандарының бірі, қарт журналист Мұрат Әміренов жақында редакцияға хат жолдапты. «Жуықта «Еге­мен Қазақстан» газетінде жа­рияланған бір мақаланы оқиын деп редакцияға барайын. Сөйтсем, редакцияға бұл газет келмейді екен. Себебін сұрасам, «Ой, аға, жаңа директор келгеннен кейін «Егемен» сап тыйылған, ал «Казправда» баяғысынша келіп тұр» деп жігіттер қарап тұр. Күлерімді де, жыларымды да білмедім. Сонда деймін-ау, мемлекеттік тілде шығатын еліміздің бас газеті «Егемен Қазақстан» Якунина­ға неге керек болмай қалды екен? Ал қазақ журналистеріне ауадай қажет газет емес пе? Мұ­ны бір деп қойыңыз.

Екін­шіден, қазір «Дидардың» жур­налистері өз газетінде ұлт мүддесін көздейтін материалдар жариялаудан қаймығып қалған. Алда-жалда осы ұлттық тақырыпты көтерген мәселелер жарық көре қалса, директор ерін бауырына алып тулайтын көрінеді. Үшіншіден, биылғы жылдың басынан бері «Дидар» және «Рудный Алтай» газеттерінде ортақ қосымша ретінде телеарналардың бағ­дар­ламасы беріле бастады. Солар­дың ішінде отандық теле­ар­налар саны – 13, ресей­лік арналар – 38. «Отау тв» желі­сіндегі арналардың еш­бірі бағдарламада жоқ. Ди­рек­тордың айтуынша, аталмыш ресейлік арнаның бәрі министр­лікте тіркелген көрінеді», – деп жазады қарт журналист.

Шығыс Қазақстандағы 90 жылға жуық тарихы бар қара шаңырақ «Дидар» газетіндегі осындай келеңсіз жайттар басылым журналистерін ғана емес, республикадағы, өңірдегі зиялы қауым өкілдерін де алаңдатып отыр. Олар облыс әкімдігі, облыстық Ішкі саясат бас­қармасы тарапынан тиісті шешім қабылданып, түйткілді мәселелер оң шешім табарына сенеді. 

Азамат ҚАСЫМ, 
«Егемен Қазақстан»

ӨСКЕМЕН

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу