«Қазақтың ірілері». Жақсылардың айбары мен дидары

Өткен ғасырдағы қазақтың дархан даласындай маңдайына біткен айбары мен дидары, яғни ұлттың ұлылығын таныған керемет кемеңгерлер аз болмағаны анық. Төрт құбыланы түгендеп жіберетін билік қолдарында болмаса да, жолынан жығылмай, жұмылып келгенде жұлқынған талайдың мысын басып, аларым кетеді-ау демей, қайыс ноқтаны жұлып тастап айтарын айтқан, сөйтіп қазақтың қадірін арттырған сол алыптардың көзін көріп, ісін жалғағандар туралы «Қазақтың ірілері» атты кітап жақында жарық көріп, қолға тиген еді. 

Егемен Қазақстан
23.02.2018 3742
3333
2222
2222

Парақтап отырғанда ұлтымыздың небір жақсысы мен жайсаңдары мұхит толқынындай ілек-ілек болып көзге шалынады. Тәңірім талант пен дарынды халқымызға аямай-ақ берген екен. Өнер мен ғылым, әдебиет пен білім саласының сол бір шоқ жұлдыздары кейінгі жасқа аңыз бейнедей болуы мүмкін. Бірақ олардың ұлтқа еткен қызметі аңыз емес, ақиқат еді. Иә, кітапқа кірген асылдардың көбі о дүниелік болып кеткен. Барының өзі біраз белеске қол артқан. 

Ұлтым, жұртым дегендердің өмірін сөзбен өрнектеп, түрлі-түсті суреттермен көмкеріп, әдемі безендірген, сапалы қағазға басылған кітап авторы – теледраматург, режиссер, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры Ғайнижамал Әбілдина. 

Өткен ғасырдың 30-шы жылдары ұлт өнерінің «қолбасшысы болған» (Қ.Байсейітов), «...тілді де тісті, жігерлі де іскер» (Ғ.Мүсірепов) Темірбек Жүргеновтің қазақ руханиятына қосқан үлесінен басталған кітап, Саратов жұрты сенім артып оқытса да, Қазақ елі – атажұртым деп Павлодар облысынан бірақ шыққан, «...кітап оқымайтын, хат жаза алмайтын, тек бастық болуды көздейтін Шіренбайлар көбейіп кетті», деп кейіген Кәкім (Михаил) Есенәлиев, қазақ киносының туын көтерген қайраткер, жампоз журналист, парасат иесі Камал Смайылов, Желтоқсан көтерілісінен кейін ықпай, бұқпай ұлтым, тілім деген білімдар сыншы Сағат Әшімбаев, қай кезде де ұлт мүддесіне шырақшы болған Ғайникен Бибатыровамен бір қайырып тастап, өнер саңлақтарының өмір жолына, шығармашылығына үңіліпті. Көш басында тұрған өнер асқары, жүздеген шәкірт тәрбиелеген Асқар Тоқпанов, тасқа тіл бітірген Хакімжан Наурызбаев, сурет сақиы Сахи Романов, ағаштан да, темірден де түйін түйген Дәркембай Шоқпарұлы, текті тұқымнан шыққан актер Кәукен Кенжетаев, қазақ киносының өрен жүйріктері Мәжит Бегалин, Ораз Әбішев, күні кеше арамыздан бақиға аттанған режиссер Маман Байсеркеұлы,  бітімі бөлек, болмысы ерен Әмина Өмірзақова – осылай жалғасып кете береді. 

Ал ғылым әлемінің өрендері туралы сөз қозғағанда академиктер Төрегелді Шарманов, Манаш Қозыбаев, Мейірхан Әбділдин, Өмірзақ Сұлтанғазин, Сағындық Сатыбалдин, журналистер ұстазы Тауман Амандосов, басқа да мықтылар туралы сыр шертеді. Жыр мен ән, сөз  дүлдүлдеріне келгенде, өрт болып лаулаған Баубек Бұлқышев, ақын Сырбай Мәуленов, жазушы Мұқан Иманжанов жезтаңдай әнші Роза Бағланова, әуені әрлі Нұрғали Нүсіпжанов, композитор Шәмші Қалдаяқов, өзге де бір шоғыр қайраткерлер туралы танымды әңгіме өрбітеді.

Кітап ішіндегі суреттер де өткен тарихтан мол дерек беріп, нағыз қайраткер тұлғалардың дидарына қарағанда олардың бүкіл болмысы көз алдыңнан өте береді. Ұлт руханиятына өлшеусіз үлес қосқан мұндай асылдарды әркез осылай еске түсіріп, кітап бетінен орын беріп отырсақ, бұл кейінгі ұрпаққа сабақ болар еді. Халқына қалтқысыз қызмет еткен бұл арыстар өзінен басқа мықты жоқтай көретіндерді ойға қалдырып, танып білуіне септігі тиіп, санасына сәуле түсірері де сөзсіз деп білеміз. 

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

21.09.2018

Халқына демесін болған күйші

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу