Орталық Азия мемлекеттерін ортақ мүдде тоғыстырады

Кеше Астанада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Орталық Азия мемлекеттері басшыларының жұмыс (консультативтік) кездесуі өтті. Ке­лелі мәселелер талқыланған алқалы жиынға Өзбекстан Республикасының Пре­зиденті Шавкат Мирзиёев, Тәжікстан Республикасының Президенті Эмомали Рахмон, Қырғыз Республикасының Президенті Сооронбай Жээнбеков және Түрікменстанның Меджлис төрағасы Акджа Нурбердыева қатысты.  

Егемен Қазақстан
16.03.2018 3279
Суреттер Президенттің баспасөз қызметінен алынды

Бұл – Орталық Азия өңірінде соңғы жылдары болған ең айтулы оқиғалардың бірі болды және бесжақты келіссөздердің барлық қатысушы ел үшін ортақ мереке – Наурыз мейрамы қарсаңында өтуінің де символдық мәні бар.

Тарихы мен мәдениеті, дәстүрі мен дүниетанымы ортақ бауырлас елдердің басқосуы мемлекеттердің ынтымағын жарастырып, байланысын нығайтуда қашанда маңызды орын алады. Орталық Азия елдері басшыларының мұндай алқалы кездесуі соңғы рет осыдан тоғыз жыл бұрын өткен. Осы мерзім ішінде әлемде талай өзгеріс болып, небір оқи­ғалар өтті. Әсіресе Орталық Азия аума­ғында өзара ақылдаса отырып, ортақ ше­шім қабылдайтын өзекті мәселелер аз емес. Сондықтан күллі халықаралық қауым­дастықтың назарын өзіне аударып отырған бұл кездесуде мемлекет бас­шылары өңірдегі қауіпсіздікті нығай­ту, орнықты дамуды қамтамасыз ету, ел­дер­дің әл-ауқатын арттыратын ортақ мәсе­лелерді кеңесе отырып шешуді басты мақсат етті. 

Орталық Азия елдері арасындағы ішкі мәселелерді шешу үшін тұрақты консультативтік жұмыс кеңесін өткізу туралы бастаманы Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев көтерген. Ал өңір елдері көшбасшылары кездесуінің Астанада өтуі еліміздің бет-беделін айғақтаса керек. 
Сонымен Ақордада өткен Орталық Азия елдері басшыларының жұмыс (консультативтік) кездесуінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұл кездесудің барлығы үшін ортақ көктем мерекесі – Наурызда өтуінің өзіндік мәні бар екенін атай отырып, Орталық Азия елдерімен тығыз экономикалық ынтымақтастыққа ұмтылудың маңызына тоқталды. Оның ең біріншісі, мұндай келелі кездесу мемле­кет­теріміздің әлеуетін біріктіріп, ын­тыма­ғын арттыра түсу үшін аса тиімді. Екін­шіден, өңірішілік сауда мен бірін-бірі толықтырып отыратын экономика кө­лемінің артуына да септігін тигізеді. Үшін­шіден, өңірлік қауіпсіздікті нығайтуда септігі мол болса, төртіншіден, тарихи, эт­ностық және мәдени тығыз бай­ла­­ныстар өңір халықтарын бір-бірі­мен жа­қындастыра түсуге ықпалын тигізеді. 

Қазақстан Президенті кездесу барысында Орталық Азия елдерінің арасындағы саяси ынтымақтастықта айтарлықтай ілгерілеу мен күш бірік­тіруге деген ортақ ұмтылыс бар екеніне тоқталды. Бұрыннан жарасымды байланысы бар мемлекеттер бір-бірін қолдауға келгенде де тартынып қалған емес. Соның бір айғағы ретінде Елбасы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне төрағалық еткен кезде Нью-Йоркте Орталық Азия елдері сыртқы істер министрлерінің жиынға қатысқанын жоғары бағалап, елдердің бір-біріне деген мұндай жақ­сы қолдауы ешқашан үзілмеуге тиіс екенін баса айтты. Сондай-ақ Мемлекет басшысы өңірлес елдер арасындағы әріптестіктің нығаюын жоғары бағалап, осы орайда Орталық Азия елдері көшбасшыларының үлесі үлкен екенін ерекше атады. Кездесуде Орталық Азия елдерінің Қазақстанмен байланысы да жоғары деңгейде екені айрықша айтылды.

– 2017 жылы Қазақстанның әр елге экспорты 35 пайызды құрады. Бұл – ай­тарлықтай көрсеткіш. Бұған қоса, үкіметаралық комиссия мәжілістері де тұрақты өткізіліп жатыр. Шека­ра­ларымызда жаңа өткізу пункттері ашылып, төлқұжатты бақылау жеңілдей түсті. Елдер арасын жалғайтын жаңа кө­пір­лер мен жолдар салынып, авиарейстер мен жүрдек пойыздар көбейді. Мұның бәрі біздің Орталық Азия мемле­кеттерімен байланысымыздың жандана түскенін айғақтайды, – деді Президент.

Елбасының айтуынша, Орталық Азия елдері басқа мемлекеттермен, соның ішінде Ресей Федерациясымен, Қытай Халық Республикасымен де ынтымақтастықты нығайта түсуі қажет. 

Сөзінің соңында Қазақстан Пре­зиденті кездесудің өзара түсіністік пен тұрақтылықты тереңдете түсетініне және оның қорытындысында қабылданған шешімдер елдің игілігіне қызмет ете­тініне сенім білдірді. 

Бұдан кейін Қырғыз Республикасының Президенті С.Жээнбеков сөз алып, өңірде қалыптасқан мәселе бойынша ортақ шешім қабылдауға деген ұмтылыс елдерді өзара жақындастыра түсетінін атап өтті. «Бұл кездесу мем­ле­кеттеріміздің бұрыннан қалыптасқан достық рәуіштегі қарым-қатынасына тың серпін береді деп сенемін. Осы орайда әсіресе Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа зор алғысымды білдіргім келеді. Осындай жылы кездесу ұйымдастырып, қонақжайлылық танытқаныңыз үшін ризашылығымыз шексіз», деді ол. 

Ал Тәжікстан Президенті Э.Рахмон Орталық Азия мемлекеттері арасындағы көлік-транзиттік байланысты дамыту мәселелеріне тоқталып, су және энер­гетикалық ресурстарды тиімді пайдалану жайын қаузады. Оның айтуынша, терроризм, экстремизм секілді қауіпсіздікке төнген сын-қатерлер Орталық Азия елдерінің жұмыла жұмыс істеп, тиімді шешім қабылдауын талап етеді. Мұндай өзекті мәселені оңтайлы шешу басты басымдық ретінде қарастырылуы тиіс. Өйткені бір елдегі жағдайдың өзі барлық аумаққа салқынын тигізуі мүмкін.

Өзбекстан Президенті Ш.Мирзиёев елдердің арасындағы сауда-эко­но­ми­калық байланыстарды үдете түсу қажеттілігіне тоқталды. «Біздің бірлесе қабылдаған бағдарламаларымыз, ше­шім­деріміз өзара сенімді нығайтып, бір-бірімізге деген құрметімізді арттыра түсетіні шүбәсіз. Бұл халықтар арасындағы достық пен бауырластықты бекемдей түсуге де әсер етеді. Сондықтан Орталық Азия елдері қай салада да күш-жігерін біріктіріп, бір-біріне деген сыйластығын, қолдауын үдете түсуге тиіс», деді ол. 

Түрікменстанның Меджлис төрағасы Акджа Нурбердыева ел Пре­зи­денті Гур­бан­гулы Бердымұхамедовтің үндеуін жа­риялады. 

– Орталық Азиядағы жақын көр­ші­лерімізбен байланысты бекемдей түсу – Түрікменстанның сыртқы сая­сат­тағы негізгі басымдықтарының бірі. Біз­дің ел кең көлемдегі көп салалы ын­тымақ­тастық орнатуға және бірлесе қимыл­дауға қашанда дайын. Сондықтан елдер арасындағы ынтымақтастықтың артуына Түркіменстан да мүдделі, – деді А.Нур­бердыева.

Кездесу аяқталғаннан кейін Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Орталық Азия мемлекеттері басшыларының жұмыс (консультативтік) кездесуінің қоры­тын­дысы бойынша брифинг өткізді.

Мемлекет басшысы алдымен Ор­талық Азия мемлекеттерінің жұмыс (консультативтік) кездесуі өзара түсі­ніс­тік пен тату көршілік рәуіште өткенін ерек­ше атап өтті. Басқосуда өңірлік және халық­аралық деңгейдегі өзекті мәселелер жөнінде пікір алмасылғанын айтқан Пре­зидент олардың кейбіреулеріне нақты тоқталды.

– Біздің өңірлік мәселелерімізді өзі­мізден басқа ешкім де шешпейді. Сондықтан ортақ мүдде тұрғысындағы барлық проблеманы бірлесе шешуіміз қажет. Осыған байланысты ортақ басым­дықтарды қарастырып, алдағы жоспарларды кеңінен талқыладық. Соның ішінде қауіпсіздікті сақтау, тұрақтылықты нығайту, көлік-логистикалық, мәдени-гуманитарлық, басқа да салаларды дамыту мәселелері қаралды, – деді Елбасы. 

Нұрсұлтан Назарбаев елдер ара­сын­дағы сауда-экономикалық байланыстың нығайып келе жатқанын айтып, әлеуетті арттыруға әлі де мүмкіндіктер жетерлік екеніне назар аударды. 

–БҰҰ мәліметі бойынша, соңғы он жыл ішінде Орталық Азия елдерінің ішкі жалпы өнімінің орташа өсімі 6,2 пайызды құраған. Бұл әлемдік орташа көрсеткіштен 2,6 пайызға артық. Өңір елдерінің сыртқы сауда көлемі де өскені байқалады, – деді Мемлекет басшысы. 

Орталық Азия елдері арасындағы сауда-экономикалық байланыстың дамуы халықтың әл-ауқатын жақсартуға да игі ықпалын тигізіп, өңірлік тұрақты экономикаға қол жеткізілген.

Елбасы инвестициялық әріптестікті қолдау бағытында бірлескен шаралар жүргізу қажеттігін және экономиканы жаңа инновациялық-цифрлы платформаға көшіру, тарифтік саясатты оңтайландыру, транзиттік тасымал саласындағы әкімшілік процедураларды жеңілдету секілді мәселелер күн тәртібінде тұрғанын атап өтті. Сондай-ақ трансшекаралық су ресурстарын барлық елдердің мүддесін ескере отырып, ортақ құқықтық көзқарас тұрғысында шешу де маңызды рөл атқаратынын баса айтты. 

Президент кездесу барысында вице-премьерлер деңгейінде бесжақты жұмыс комиссиясын құру жөніндегі ұсыныс та қарастырылғанын атап өтті. Бұл комиссия өңір елдерінің экономикалық әріптестігін нығайтуды мақсат етпек. 

Кездесуде мәдени-гуманитарлық байланыстарды жандандыру бағыттары да жан-жақты талқыланған. Осы орайда Пре­зидент Қазақстан Орталық Азия ел­дерінің студенттерін оқуға қабыл­дауға дайын екенін жеткізді. Соны­мен қатар ортақ спорттық шараларды жан­дандырып, Орталық Азияның турис­тік бағдарларын қалыптастыру жайы да жұмыс (консультативтік) кезде­суінде сөз болған. «Бұл бағыттағы ынтымақ­тас­тықты одан әрі арттыра түсу қажет. Орталық Азия елдері мәдениетінің фестивалін, жастар кездесуін, спорттық кездесулерді, өңірдегі туризмді дамыту қажет. Осы жиында бұл мәселелердің барлығын талқыладық және нақты жұмыс болады деп сенемін», деді Қазақстан Президенті.

Брифингтің соңында Елбасы Ор­талық Азия елдері басшыларының келесі жұмыс кездесуі 2019 жылдың науры­зында Өзбекстанда өтетінін мәлім­деп, мұндай жылы шырайдағы кезде­судің тұрақты өткізілуі елдер арасын­дағы достықты, өзара сенім мен тұрақ­ты­лықты нығайта түсетініне сенім білдірді. 

Қымбат ТОҚТАМҰРАТ, 
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.04.2018

Солтүстік Корея ядролық сынақтарды тоқтататын болды

23.04.2018

Петропавлда Сегіз серінің 200 жылдығына арналған республикалық фестиваль өтті

23.04.2018

Петропавлда салымшыларға 97 мың шаршы метр үй салынады

23.04.2018

Полицей жала жабамын деп бостандығынан айырылды

23.04.2018

Қызылорда облысындағы кәсіпкерлер палатасының мамандары дихандарға тегін кеңес береді

23.04.2018

«Алтын микрофонның» гран-приі Болгарияға кетті

23.04.2018

Тараз қаласына жаңа әкім тағайындалды

23.04.2018

Қызылордада IT-парк ашылады

23.04.2018

Добын ауылының тұрғындары тасқын судың астында қалуы мүмкін

23.04.2018

Көпір құрылысына қосымша қаржы қажет

23.04.2018

Лифтілер қызметі қатаң бақылануы тиіс

23.04.2018

Қалдықтарды кәдеге жарату – ауқымды міндет

23.04.2018

Уақытпен үндескен туынды

23.04.2018

Күміс сырын зерттеген Айзада

23.04.2018

Сарайшықтың сыры көп ашылмаған...

23.04.2018

Елордада бес мыңнан аса көшет отырғызылды

23.04.2018

Күйші Әбдімомын Желдібаевтың «Ерке сылқым» атты шығармашылық кеші өтті

23.04.2018

Өске­мендегі облыстық Ана мен бала орталығы заманауи медициналық құрал-жабдықтармен қамтылады

23.04.2018

Кәсіпкер Бексейіт Сәрсекбаев

23.04.2018

Жаһан жаңалықтары. Нурмагомедов пен МакГрегор жұдырықтасуы мүмкін

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Тажалға қарсы табанды күрес керек

Ашығын айту керек, есірткі мәселесі біздің елде өте күрделі. Ол небір отба­сының шаңырағын шайқалтып, айық­пас кеселге ұшыратып жатыр. Сондықтан да Елбасы «Таразының бір басында оны әкеліп, тарататын адамның өмірі тұрса, екінші басында соның  «көмегімен» қор болған есірткі тұтынушылардың ғұмыры тұр» деді.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Оқшауланудан – интеграциялануға

Алдымен мына мәселеге назар аударайық. Өткен жылы Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёев Қазақстан, Түрікменстан және Қырғызстан елдерінде сапарда болды. Биылғы жылдың наурызында ол Тәжікстанға мемлекеттік сапармен барды. Душанбе халықаралық әуежайында Ш.Мирзиёевті Тәжікстан президенті Эмомали Рахмонның өзі қарсы алды.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Кісілік әліппесі

Жер бетінде сонау да сонау көз жеткісіз, көңіл сенгісіз небір ықылымдардан бері жасап келе жатқан заты адам баласының ең зарлы мақсаты не десе, ол – адам болу дер едік. Түр-сипатыңмен, тәніңмен ғана емес, жаныңмен, алпыс екі тамырыңдағы қаныңмен, бүкіл болмыс-бітіміңмен. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Ауылдарды сақтаудың амалы қайсы?

Ауыл халқы азайып барады. Неге? Ешкім­ге ештеңенің керегі жоқ болып кеткен бүгінгідей заманда ол жағын ойлап бас қатырып жатқан да бірде-бір жан жоқ. Бар айтатын уәждері – урбанизация. Бір есептен ол да дұрыс шығар. Қалаларға қарай жа­қындаса ауыл қазақтары да өркениетті өмір­ге араласады, өзгелермен бірге қазіргі за­ман­­ның игіліктеріне ортақтасады. Бірақ... 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Қайырымдылық көмектің қайыры болады

Табиғат апатына немесе соғыс, қарулы қақтығыс салдарынан күйзеліске ұшырап, аштыққа, босқыншылыққа тап болған елдерге қайырымдылық көмек көрсету – халықаралық қоғамдастықтың игі шарала­ры­ның бірі. БҰҰ-ның Халықаралық соты ондай көмектердің азық-түлік, киім, дәрі-дәрмек түрінде болуын, қару-жарақ түрінде берілмеуін қатаң бекіткен.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу