Аймақтық интеграция  несімен маңызды?

Қазақстан Президенті тәуелсіз­діктің алғашқы жылдарынан бастап тамырлас, тағдырлас, бір кездері Түркістан деп аталған ұланғайыр аймақ – Орталық Азияның ортақ мәселелерін өзара шешуді көздейтін интеграциялық бастамалар көтеріп кел­гені белгілі. Осы мақсатта ірге­лес елдердің басшыларын тарихи Орда­басыға шақырып, Орталық Азия елдерінің одағын құруды да ұсынды. Алайда аймақ елдері ынты­мақтас­тықты жандандыратын бұл бастама­ларға түрлі себептермен лайықты деңгейде қолдау көрсете алмай келді.

Егемен Қазақстан
19.03.2018 8765
2

2017 жылғы 22 қыркүйекте Нью-Йоркте АҚШ-тың сол кездегі мемле­кет­тік хатшысы Р.Тиллерсон мен Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан елдері сыртқы істер министрлерінің және Түрікменстанның тұрақты өкілінің қатысуымен С5+1 форматындағы жиын өтті. Осы кездесуде де, Мемлекет бас­шы­сы Н.Назарбаевтың биылғы қаңтар­дағы АҚШ-қа сапарында да Ақ үй бас­шылығы Орталық Азиядағы инте­гра­циялық бастамаларға үлкен қызығу­шылық білдірді. Трамп әкімшілігі Ауғанстандағы жағдайдың ушығуына байланысты Орталық Азияға басымдық беруге бейіл екенін аңғартты. Бауырлас бес мемлекеттің өзара жақындасуға деген ниеті интеграциялық қадамдардың дұрыс шешім екенін көрсетіп, Орталық Азия елдері басшыларының кездесуін өткізіп тұру жоспарланған еді. Бұл қадам­дар аймақтағы интеграциялық про­цес­тердің болашағы жөнінде жағым­ды бол­жамдар жасауға мүмкіндік береді.

Өзбекстанның тізгінін  өз қолына ал­ған алғашқы айлардан бастап жаңа прези­дент Шавкат Мирзиёевтің өңір­дегі көршілермен қарым-қатынасты жандан­дыруға деген оң талабы байқалды. Ол Өзбекстан сыртқы саясатында Орталық Азияға айрықша басымдық беретінін жариялады. Президент Мирзиёев істің адамы екенін көрсетіп, Түрікменстанға, Қазақстанға, Қырғызстанға және Тәжікстанға ресми сапармен барды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев та оңтүс­тіктегі көршімізге жылы ілтипат біл­діріп, экономикалық байланысты дамы­туға басымдық берді. Нәтижесінде, 2017 жылдың наурызында қазақ-өзбек кәсіп­керлері арасында жалпы құны 1 млрд АҚШ долларына тең 74 келісім-шарт жасалды. Ал былтырғы екіжақты сау­да-саттық көлемі алғаш рет 2 млрд дол­ларға жетті. Мұнымен шек­телмей, Елбасы 2018 жылды Қазақ­стандағы Өзбек­стан жылы етіп жариялады. Бұл Н.Назарбаевтың өзбек халқы мен жаңа басшыға көрсеткен қолдауы еді.

Қазақстан мен Өзбекстан – экономикасы бойынша Орталық Азия­дағы ең ірі екі мемлекет екені белгілі. Екі ел арасындағы ынтымақтастық аймақтағы өзге елдердің де интеграцияға деген ұмтылысын арттыра түсті. Барлық тараптың келісімімен Түрікменстанның электр энергиясы Өзбекстан арқылы Қазақстан мен Қырғызстанға жеткізі­летін болды. Осылайша Өзбекстан мен Тәжікстан арасындағы су электр станциясын салу бойынша ұзақ жылдарға созылған келіспеушілік те жойылғалы отыр. Елбасы атап өткендей, аймақтық интеграцияның күшеюі Әмудария мен Сырдария арасында  орналасқан 70 млн халыққа пайдалы болмақ.

Орталық Азия лидерлерінің алғашқы консультативті кездесуі 15 наурызда Астанада өтті. Елордаға жиналған мемлекет басшылары аймақтық негізгі мәселелерді талқылады. Жиын арқылы әсіресе, мәдени байланыстар арта түсті. Кездесу қарсаңында Ш.Мирзиёев ұлы Абайдың шығармашылық мұрасын насихаттау жөніндегі қаулыға қол қойды. Өз кезегінде Елбасы шешімімен Астанада түркі халықтарының ортақ мақтанышы, өзбек халқының ұлы перзенті Әлішер Науаиге еңселі ескерт­кіш орнатылатын болды.

Аймақ көшбасшыларының араға тоғыз жыл салып, түркі елдерінің жаңа жылы, жаңару мен жаңғырудың рәмізі іспетті Наурыз мейрамының қарсаңында Астанада кездесуінің символдық мәні зор. Сондықтан осы жолғы бас қосу аймақтағы интеграциялық амалдарды институцияландыру үшін өте маңызды деп ойлаймыз. Себебі келесі жылы Таш­кентте өтетін алқалы басқосу дәс­түрлі жиын сипатына ие бола бастады.

АҚШ-тың Ресей және Еуразия бо­йынша танымал сарапшысы Фре­дерик Старр өзінің «Жоғалған шамшырақ» атты еңбегінде «...Орта­лық Азия бір­неше ғасыр бұрын саяси және эко­но­микалық әлемнің негізі және Еура­зиядағы ғылымның, филосо­фия­ның және зияткерлік өмірдің орталығы болды» деп жазады. Тарихи кездесу бары­сында Н.Назарбаев атап кеткендей, аймақтағы өз проблемаларымызды өзіміз шешуді нықтап қолға алсақ,   Орталық Азия елдерінің әлеуетін Старр мырза сипаттаған мәртебеге қайта жеткізуге әбден болады.

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.03.2019

Шекарашылар заң бұзушылардың жолын кесті

23.03.2019

Президент: Жастарға арналған кадрлық бағдарлама дайындалады

23.03.2019

Имидждік іс-шараларды азайту қажет – Қ.Тоқаев

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының даму жоспарымен танысты

23.03.2019

Шымкентте жаңа медициналық орталық ашылды

23.03.2019

The Star: Назарбаев елде тұрақтылық пен келісім орната білді

23.03.2019

Астаналық балалар «Мұзбалақ» фильмін тегін көре алады

23.03.2019

Премьер-Министр «Қорғас — Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағын аралады

23.03.2019

Президент алғашқы сапарын неліктен Түркістаннан бастағанын түсіндірді

23.03.2019

Мемлекет басшысы Шымкенттегі «Азала текстиль» фабрикасын аралады

23.03.2019

Полицейлер Петропавл тұрғындары үшін наурыз көже мен бауырсақ әзірледі

23.03.2019

Шекарашылар бірнеше заң бұзушылықтың алдын алды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының әкімшілік-іскерлік орталығына барды

23.03.2019

Мемлекеттік шекараны бұзып өтпек болған адам ұсталды

23.03.2019

Анар Жайылғанова:  Астананың атауын өзгерту процедурасы заңға сай жүргізіліп жатыр

23.03.2019

Атырау халқы ерлікпен қаза тапқан полицейді соңғы сапарға шығарып салды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Шымкентке барды

23.03.2019

Димаш әлем жұртшылығын аузына қаратты

23.03.2019

Павлодарда үздік ұлттық киімдер анықталды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев: Түркістанды көзіміздің қарашығындай сақтап, дамытуымыз керек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу