Сұрмерген Сван ең қарт Олимпиада чемпионы ретінде тарихта қалды

Осыдан дәл 91 жыл бұрын, яғни 1927 жылдың 1 мамырында Стокгольмде 80 жасқа қараған шағында әйгілі спортшы Оскар Гомер Сван қайтыс болды. Бұл азаматтың есімі ең қарт Олимпиада чемпионы және Олимпия ойындарының ең қарт жүлдегері ретінде тарихта қалды. Ал сол скандинавиялық саңлақ жайында біз не білеміз?

Егемен Қазақстан
18.05.2018 2041
2

Оскар Сванның өмірбаяны жайында күні бүгінге дейін көп айтыла бер­­мейді. Бізге белгілісі ол 1847 жылы Ге­те­борг әкімшілік орталығына қарас­ты Вестра-Геталанд өлкесінде дү­ниеге кел­ген. 

Оскар да бала кезінен аңшылықпен ай­налысты. Уақыт оза құралайды көзге ат­қан мергенге айналды. Алайда ол за­манда Олимпия ойындары мен әлем чем­пионаттарын айтпағанда, Сканди­навия түбегінің өзінде мергендер сайысы ресми түрде өтпейтін. Сол себепті де айтулы азаматтың нағыз кемелденген шағында дүйім жұрттың алдында өзінің мықтылығын түбегейлі мойындатуға еш мүмкіндік болмаған. 

Нысана көздеушілер сайысы 1896 және 1900 жылғы жазғы Олимпия ойын­дарының бағдарламасына енген еді. Алайда Афины мен Париждегі до­да­ға Сванның не себепті бармағаны бізге белгісіз. Әйтеуір, сол бәсекелер скан­ди­на­виялық сұрмергенсіз өтті. 

Өзінің алғашқы Олимпиа­да­сына Оскар Сван 1908 жылы қатысты. Ол кез­де жасы 60-тан асып, сақалды қарияға күле қара­­ғандардың қатары мол болды. Жас­тар жағы жымиды, сақа спортшылар миы­ғынан мырс-мырс күліп қояды. Бірақ оған көңіл аударып жатқан Ос­кар жоқ. Табиғатынан байсалды, сал­қын­қанды, анау-мынауға елең ете бер­мейтін ақсақал жарыс жолы­на шық­ты да, өзіне жүктелген міндет­ті абы­роймен атқарды. Өрімдей жас­тар­­дың барлығын артқа тастаған қарт спортшы айды аспанға бір-ақ шығарып, Лон­дон Олимпиадасын үш жүлдемен қорытындылады. Атап айтсақ, жылжы­малы нысананы көздеу бәсекесі мен ко­мандалық сайыста бас жүлдені олжа­лады. «Жүгіріп бара жатқан елікті» ату бә­секесінде Оскар қола медальға қол созды. Зей­нет жасындағы азаматтың бұл ерлі­гіне жүздеген мың жанкүйер құлшына қол соқты. Миллиондаған көрермен тамсана таңдай қақты. 

Арада төрт жыл өткен соң Сток­гольм Олимпиадасының алауы тұ­танды. Өз жерінде өткен жарыстың же­ке­леген сайысында Сван қола алса, ко­мандалық бәсекеде топ жарды. Осы­лайша 65 жасқа қараған шағында Ос­кардың есімі ең қарт Олимпиада чемпионы ретінде тарихта қалды.
1920 жылғы ғаламдық дода Бель­гияның Антверпен қаласында ұйым­дас­тырылды. Бұл жарыста Оскар Гомес Сван күміс медальды еншілеп, Олимпия ойындарының жүлдегер атанған ең қарт спортшысы атанды. Ол кезде Оскар 72 жастан асқан еді.

Оскар Сван 1924 жылы Париж­де алауы тұтанған Олим­пия ойындарына да қатысқысы келді. Алайда сол кездері ден­саулығы сыр беріп, дүбірлі додадан шет қалды. 

Жалпы, Оскар ақсақалға қатысты талай тартымды әңгіменің тиегін ағы­туға болады. Мәселен, ұзын шашты, са­­қалды қария жарысқа үнемі қара пальто мен қара шляпа киіп шығады екен. Сондай-ақ көпшіліктің ортасында жүруді оның жаны қаламайтын. Қақ-соқпен де шаруасы жоқ. Ара-тұра біреулер келіп ма­заламаса, сыр сандығын ашып, ұзын-сонар әңгіменің тиегін ағытуға да аса құлықсыз еді. Көбіне-көп жалғыз серуендеп, үнемі ой құшағында жүретін. Ал жарыс аяқталғаннан кейін әйгілі спортшы тек алтын медальды ғана өзіне қалдырады. Өзге жүлделердің бар­лығын не лақтырып тастайды, не кө­шеде кезіккен бөгде адамдардың қолына ұстата салады екен...

Міне, Олимпия ойындары тари­хын­дағы жеңіс тұғырына көтерілген ең қарт спортшы Оскар Сван осындай азамат еді. Өзі қатысқан үш додада ол 3 алтын, 1 күміс және 2 қоланы қоржынға салды. Әрине, бұл – өте керемет көрсеткіш! 

Байыптап қарасақ, Оскардың жүл­десі одан да көп болуға тиіс еді. Бірақ бел­гісіз себептермен құралайды көзге ат­қан сұрмерген 1896 жылғы Афи­ны және 1900 жылғы Париж Олимпиа­дасына бара алмады. Ол кездері кейіп­­кері­міз небәрі 47 және 51 жас­та бола­тын. 1904 жылы Сент-Луисте н­ысана көздеушілердің сайысы өтпеді. Еу­ро­падағы саяси жағдай ушығып, І Дүние­жүзілік соғыстың оты өршігендіктен 1916 жылғы Олимпия ойындары кейінге қалдырылды. Бәлкім Берлиндегі до­да өткенде Оскар ата айды аспанға шыға­рар ма еді, кім білсін! Осылай тіз­бектей бер­сек, скандинавиялық сұрмер­геннің несібесінен қағылған кездері де жетерлік екенін аң­ғару да қиын емес...

Ғалым СҮЛЕЙМЕН,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу