Әзілхан Нұршайықовпен үш кездесу

Мұрат Сұлтанбеков абайтанушы, филология ғылымдарының кандидаты.  Қазақстан Республикасына ғана емес, ТМД елдерінің көптеген республикаларына шығармаларымен танымал ақын, аудармашы, Қазақстан Жазушылар және Журналистер Одағының мүшесі. Алдынан талай шәкірт түлеп ұшқан ұстаз Мұрат Рахымжанұлы Сұлтанбеков бүгінде мерейлі 80 жасқа толып отыр. Мерейтойына орай Мұрат Сұлтанбековпен Cемейде кездесу кештері ұйымдастырылуда. Сондай жиынның бірінде Мұрат Рақымжанұлы жазушы Әзілхан Нұршайықовпен достығы туралы әңгімелеп айтып берді.

Егемен Қазақстан
27.05.2018 1837
2

– Іргесін сонау жылдары Мұхтар Әуезов пен Жүсіпбек Аймауытов қалаған «Абай» журналы Тәуелсіздік алған жылдары Рысхан Мусиннің басшылығымен  қайта жаңғырды,-дейді Мұрат  Сұлтанбеков,-«Абай» журналында істеп жүрген кезім еді. 2005 жылдың жаз айы болатын, бір күні Рысхан аға шақыртты. Әзілхан Нұршайықовтан хабар алыпты. Әз ағаның Семей қаласындағы Шәкәрім даңғылы бойындағы үйлердің бірінде  майдандас досы тұрады екен бар екен, сол сырқаттанып қалыпты. Көңілін сұрауға келе жатыр. Содан «Абай» журналының бас редакторы Рысхан Мусин бар, «Семей таңы» газетінің бас редакторы Риза Молдашева үшеуміз Әзілхан Нұршайықовты әуежайдан қарсы алдық. Досының көңілін сұрап шыққан соң, Рысхан Мусин ағамыз үйіне дәм татуға шақырды. Фотограф шақырыпты. Естелікке суретке түстік. Сол жолы «Семей таңы» газетінің бас редакторы Риза Молдашева да Әзілхан ағаны бір топ қаламгер қауымыммен  «Семей» мейрамханасына дәмге шақырды. Бәріміз тағы да бас қостық. Естен кетпес бір ерекше кездесу болды. Жазушы Әзілхан Нұршайықов Риза Молдашеваның журналистика саласында атқарып жатқан жұмыстарын ерекше бағалайтындығын айтатын. Екеуінің қаламгер-журналист ретінде сабақтастығы деуге бола ма, кейінірек Әзілхан ағаның ескерткіш тақтасын Риза қызымыз өзі басшылық жасап отырған «Семей таңы» редакциясының ғимаратына ілгізді. Қазірде қарасам, Әзілхан Нұршайықов та, Рысхан Мусин де «Семей таңы» редакциясының тарихы сияқты естелік боп тұр. Риза қызымызға үлкен рахмет! Екеуі де менің әріптестерім, ағаларым, өзім айрықша құрмет тұтатын қаламгерлерім еді.

Өткен күннің естелігін айтамын деп осы тұсқа келгенде Мұрат аға көзіне жас алды. Айтуынша, ең алғаш рет 2004 жылы 7 қыркүйекте Алматыға Жазушылар Одағына  арнайы жұмыс сапарымен барған кезде Әзілхан ағамен танысқан екен. Амандасып болған соң  «қалқам қайдан келіп ең?» деп сұрайды Әзілхан аға.

– Семейден келдім деп ем, бірден қолтықтай алып, құшақтап, қуанып  Семейдің қал-жағдайын сұрастыра бастады. Семей оның көзіне ыстық көрінеді екен-ау қанша дегенмен енді ойлап қарасам,-деді Мұрат Сұлтанбеков ақсақал,-дереу қалтасынан визиткасын алып шығып, «Қымбатты бауырым Мұратқа» деп ізгі тілектерін жазып, қолтаңбасын берді. Содан бастап мен онымен қатты дос боп кеттім. Мен Әзілхан Нұршайықовтың өтінішімен «Мәңгілік махаббат жыры» атты шығармасын «Песня вечной любви» деп орыс тіліне аудардым. 2009 жылы Әзілхан аға «Санат» деген баспадан «Махаббат жырлары» деген кітап шығарды. Осының ішінде жазушының шығармалары, өлеңдері бар екен. Ең соңына менің орыс тіліне аударған «Песня вечной любви» деген аудармамды кіргізіпті. «Перевод Мурата Султанбекова, 2004 год» деп жазыпты. Рза болдым. Алматыға үйіне қонаққа шақырды.Кабинетінде отырдық. Кабинеті бір мұражай сияқты, кітап өте көп. Жазушының жұмыс орны екендігі бірден көрініп тұр. Әңгімелестік, елдің жағдайын айттым. Ұмытылмайтын  керемет шығармашылық кездесу болды.

Иә бәрін айт та, бірін айт, қазақ әдебиетінде том-том шығармалар жазылып, тағы соншасы орысшаға аударылып жатыр, бірақ Абай мен Шәкәрімді орыс тіліне өз деңгейінде аударған аудармашы-ақындар некен саяқ. Солардың ішінде Мұрат Сұлтанбековтың  алар орны айрықша. Оның «Хан Абылай и его батыры»,  «Дагестан»,  «Иртышский остров» «Абай и Шакарим в ХХІ веке» және тағы басқа  кітаптары мен мақалалары бір төбе. Тағы бір айта кетер жайт, Мұрат Сұлтанбеков Қайым Мұхамедқановтың ұсынысымен Абай мен Шәкәрімді де орысша сөйлеткен ақын

– Семейде Әзілхан Нұршайықовқа көше беріледі дегенді естіп, қатты қуанып отырмын,-деді Мұрат ақсақал, - Әз ағаны заманында ел бағалаған. Даңқты Бауыржан Момышұлының кез келген журналистерді кіргізбейтін, жолатпайтын қатал мінезі болған екен. Тек Әзілхан Нұршайықовтың соғыста болған, майдангер екендігін естіп, сұхбаттасуға келіскен екен. Бұл туралы Әз ағаның өзі айтып отыратын. Әзілхан Нұршайықовты мен өз өтінішіне орай, мүмкіндігінше орысша аудардым. Оны басқа тілдерге аудару, көше атын беру әрине, келер ұрпақтың, қазіргі жастардың мойнындағы  парыз іс деп білемін.

Раушан НҰҒМАНБЕКОВА,

 Суреттер автордыкі

Семей

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу