Қазақстан • 06 Маусым, 2018

Жаңа жүйе науқастың жағдайын жеңілдетеді

149 реткөрсетілді

Денсаулық сыр беріп, бойдағы дертті дәрігер қандауырмен сылып алғаннан кейінгі пышақ тиген жердің алғашқы күндері қалай бебеулете ауыратынын басынан өткен әрбір жан біледі.    

Астанадағы Ұлттық онкология және трансплантоло­гия ғы­лыми орталығын нағыз із­деністер мекені деп ауыз толтырып айтуға болады. Адам бала­сының басына түскен тауқы­метті кеселді қалай емдейміз, органды ауыстырып, пациенттің әрі қарайғы өмірін қалай жеңілдетеміз, операциядан кейін қалай ауруды мейлінше тез аяққа тұрғыза аламыз деген ойлар орталықтағы дәрігер қауымын әркез мазалайды. Оның үстіне әлемдік медицинаның не­бір жақсы үлгілерін ендіруге деген ынта, ізденістерге қолдау көр­сетіліп жатса.

Сондай жақсы жаңалықтың бірі – ERAS хаттамасы. Бастауын Даниядан алған бұл хаттаманың мәнісі – қандай күрделі операциядан кейін пациенттің тілінген жердің ауырғанын сезбей, тезірек аяққа тұруына қол жеткізу. Әсіресе бұл орган ауыстыру, он­ко­ло­гиялық қатерлі ісіктерді сылып алу сынды ауыр операция­лардан кейін төсекке таңылған адамның өкпесіне су жиналу, тағы да басқа қолайсыз әсерлерді болдырмау жолындағы аса ма­ңызды хаттама. Оқырмандарға тү­сінікті болуы үшін хаттама де­геннің өзін айта кеткен жөн шығар. 

Қазіргі күні әлем бойынша кез келген ауруды емдеудің ха­лық­аралық стандарттарға негіз­делген хаттамасы бар. Онда қан­дай ем-шаралар жүргізу, егер опе­рация жасайтын болса оған қа­лай даярлау қажет, қандай дәрі-дәрмек қолданады, операция­дан кейінгі күтім тәрізді толып жат­қан жұмыстарды жүргізуде дәрігер сүйенетін қадамдар жиын­­­тығы қарастырылған. Ал жоғарыдағы ERAS хаттамасын басшылыққа алған елдер ауру азабын жеңілдетуде біраз жетіс­тікке жеткен.

Біз әңгімеге тартқан израиль­дік ғалым-дәрігер Александр Злотниктің айтуынша, бұл хаттаманы жүзеге асыру бір күннің шаруасы емес. Мәселен, өзі жұ­мыс істейтін Израильдегі клиника оны ендіру үшін екі жыл уа­қыт кетіріпті. Нәтижесінде не­бір ауыр операцияны өткер­ген пациент төрт күннің ішін­де отба­сына оралады екен. «Неғұр­лым ауруханада аз жатқан сайын дертті жанның жазылу мүм­кіндігі соншалық артады.­ Қан­ша күрессең де бәрі­бір ауруханаішілік инфекция болады. Ал операциядан кейін әлсіреген жанның онымен күресуге қауқары аз. Сонымен қатар орнынан тез тұрып кету операциядан кейін туындайтын кері салдарды да болдырмайды. Көбіне жатып қалған адам пневмонияға шалдығады. Осындай салдармен күресуде және пациенттің өмірінің сапасын арттырып, қатарға қосы­луында хаттаманың мәні зор», дейді ол.

Дәрігер Злотник түсіндірген­дей, адамның операциядан кейін тез тұруы үшін кесілген жерді ультрадыбыстық аппаратпен қадағалап, перифериялық жүйке талшықтарына препарат жіберу арқылы уақытша блоктаудан, пациенттің ауруды сезінуі мүлде болмайды. Яғни аурудың орнынан тез тұрып кете алатынын айтқан дәрігер бір суретті көрсетті. Реанимация бөлімінде онкооперациядан кейінгі пациент штативке бекітілген аппарат­тарға қосылып қойып, орнынан тұрып жүр екен.

«Хаттаманы енгізуге арнайы ультрадыбыстық қон­дыр­ғы қажет. Бұл болмаса жүйке жүйелерінің қай жерде орналасқанын, препаратты қай талшыққа жіберу керегін білу мүмкін емес. Оны алу бел­гілі бір қаржыны талап етеді. Соны­мен бірге хаттаманың қол­данысқа енуі клиникадағы бүкіл қызметкерлердің санасына өзгеріс енгізіп, барлығы бір­дей жұмылатын, тұтастай қай тұрғыдан да қайта құры­луды көздейтін үлкен іс. Бұл – науқастарға да, мемлекет­ке де тиімді, мораль­дық-психология­лық тұрғыдағы игілігін есепке алма­ғанның өзінде экономикалық жа­ғы­нан қалта қағылмауына өте пайдалы», дейді израильдік дәрі­гер.

Осыдан кейін Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы Реанимация және анестезиология бөлімінің жетекшісі Евгений Мусинді әңгі­меге тарттық. Оның баға­­лау­­ын­­­ша, бүгінгі денсаулық сала­сындағы қолданыстағы хаттама мен ұсынылып отырған жаңа­сының айырмашылығы жер мен көктей. Егер қазіргі хаттама бо­йынша операциядан кейін па­циентті 10-20 күн ұстау керек болса, мұнда бар-жоғы 3-4 күн аясында науқас өз ортасына, үйіне оралады. Ал егер қолданыстағы хаттаманы орындамасақ, емдеу мекемесіне айып салынады. Қаржыдан қинау кімге оңай тиеді? Сондықтан Үкімет тарапынан қолдау білдіріп Ұлттық онкология және трансплантология ғылыми орталығы негізінде осы хаттаманы жоба ретінде енгізуге рұқсат беріп, қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етсе, артылып қалған уақытта қаншама кезек күткен адамдар ем алар еді. Тіпті тезірек қатарға қосылып, жұмысына шығып, өзіне, отбасына, Отанға да пайдасы тиген болар еді, деді ол.

Жуырда Астанада анестезиологтар мен реаниматологтардың ха­лық­аралық II конгресі өтіп, атал­ған саладағы түйткілді мә­се­­лелер ортаға салынды. Атап айтқанда, Қазақстанда 10 мың адамға тек бір ғана анесте­зио­­лог пен реаниматолог қыз­мет көрсетеді екен. Астана мен Ал­матыда тапшылығы байқалма­ғанымен, аудандық ауруханаларда анестезиологтар мен реа­ниматологтар жеткіліксіз. Жер­гілікті емдеу мекемелерінде олар­дың біліктілігін арттыруға ар­нал­ған шаралардың аздығы, ма­ман­дық мәртебесінің тү­сіп кетуіне жалақы төмендігі баса айтылған. Бұрынғы кеңес­тік кеңістіктен шыққан Бал­тық бойындағы елдерде анестезио­лог-реаниматологтың еңбегі 1,5-2 мың доллар көлемінде бағаланса, отан­дық дәрігер 60 мың айлық шамасына ұйқы көрмей ажалмен арпалысады. Құрал-жаб­дық­тармен қамтамасыз ету жағы­ның әлсіздігі, медициналық препа­раттардың жетіспеушілігіне қоса жергілікті жерде наркоз беретін аппараттардың техникалық жағдайы сын көтермейтіні айтылды.

«Анестезиологтар мен реани­ма­тологтардың біліктілігін арттыру үшін кадрлар ротациясын жасауға болады. Мәселен, облыс­тық және аудандық ауруханалар бір-екі айға маман алмас­тырып, өзара тәжірибе алмаса алады. Әйтпесе бүгінде кейбір аудан­дық ауруханаларда анестезиолог мүлдем жоқ. Бар болса да облыс орталығына, Астана немесе Алматыға ауысып кетуге ты­ры­сады. Ротация жасаса, ол ма­ман облыс орталығына барып, көп нәрсеге үйреніп, ауданға келіп, соның бәрін жүзеге асырады», дейді Қазақстан анестезио­логтары мен реаниматологтары қоғамының төрағасы Ағзам Жұма­ділов. Оның мәліметіне сүйенсек, көрші Ресей Федера­ция­­сында 10 мың адамға келетін анестезиологтар мен реаниматологтар коэффициенті 2,2 адам болса, АҚШ-та – 3,1, ал Еуропада 3,2 маманды құрайды екен. Ал елімізде осы салада 2700-ден астам адам еңбек етіп жүр десек те, әлі 200 маман қажет екен. Енді бұл бағытты жастар арасында кеңінен таныстырып, жалақыны көтеру жайын ойластыру қажет. Өйткені ілімнің медицинада қолданбайтын жері жоқ.

Әрине проблемалар бар. Алай­да отандық дәрігерлер дең­гейі­нің әлемдік стандарттарға жауап беретіндей дәрежеде екенін де есте ұстауға тиіспіз. Кей тұста жекелеген дәрігерлерімізден сабақ алып жүрген шетелдік маман­дар да баршылық. Анесте­зиология мен реаниматология саласында жаңа хаттама енгі­зілсе жоғарыдағы маман жетіс­пеушілігі де азая түскен бо­лар еді. Өйткені анестезиологтар мен реаниматологтардың көтерер жүгі жеңілдей түсуінен тұтастай сала алға жылжиды. Ең бастысы, пациенттер тартар азап азаяды.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Карнегиде ән салады

Руханият • Бүгін, 10:21

«Хат қоржын» (27.06.2019)

Қоғам • Бүгін, 10:18

Арыс, біз біргеміз!

Аймақтар • Бүгін, 09:53

Апатта босанған ана

Аймақтар • Бүгін, 09:36

Газ құбыры құрылысы ойдағыдай

Қазақстан • Бүгін, 09:33

Салық жүйесі жетілдіріледі

Экономика • Бүгін, 09:28

Зардап шеккендермен кездесті

Аймақтар • Бүгін, 09:27

Кемеңгерлік келбеті

Қазақстан • Бүгін, 09:23

Агросектордың әлеуеті қандай?

Қазақстан • Бүгін, 09:15

Апаттың алдын алу мүмкін бе еді?

Аймақтар • Бүгін, 09:13

«Егеменнің» еңбегі еленген күн

Қазақстан • Бүгін, 09:03

Әрі ақын, әрі жазушы

Руханият • Бүгін, 00:18

Ұқсас жаңалықтар