Балалар вайны

«Бала тәрбиесі бесіктен» деген мәтелді білгенімізбен, баланы бесіктен тәрбиелей бермейтініміз тағы рас. Әркімде шаруа шаш-етектен, аралас-құраластық та уақыт алады. Оның бәрін айналып келгенде бос уақыттың есебінен түгендегенімізбен, балаға бөлетін уақыттың еншісінен қарпып жатқанымызды ата-аналар қауымы аңдай да бермейміз. 

Егемен Қазақстан
13.06.2018 81

Ал бала жалғыз қалады. Зеріккен баланың зейіні неге ауады? Әрине, үйдегі Wi-Fi желісіне қосулы смарт теледидар, планшет немесе смартфондарға ауады. Зерек болса да зердесіне ертегі кейіпкерлерін, аңыз-әпсаналардың орамды оқиғаларын тоқитын, жұмбақ жасырып, жаңылтпаш жаттатқызатын әжелер сирек. Айзере көп болса да, анық Зере жоқ. Әрине, әр заманның өз әжесі бар. Соған қарай жаңа буынның да тынысы, үні өзгере бермек. 

ХХІ ғасыр жеткіншектерінің жадын жаулап алған сиқырдың бірі интернеттің иіріміне тартатын вайндар деуге болады. Вайн – өмірдің кейбір сәттерін көрсететін, 2 секундтан 20 секундқа дейін ғана созылатын қысқа роликтер. Вайн атауының шығу төркіні әу баста Vine бағдарламасымен жарияланатын, ұзақтығы 6 секундқа дейінгі роликтер болатын. Әлбетте, көпшілігі вайнды әлеуметтік желілерге салатын кез келген юморлық шоулармен шатастырады. Мұның табиғаты әзіл-сықақ қойылымынан сәл басқашалау. Дегенмен, кез келген видеоны түсіріп, әлеуметтік желілерде жариялай бергенімен вайнер атана қою да екіталай. Ал «Vine» мобильдік қосымшасын біраз жыл бұрын Twitter компаниясы сатып алған болатын. 

Қазір әсіресе YouTube сегментінде ең танымал вайнерлердің бар екені белгілі. Кейбірінде жүз мыңдаған жазылушылар кездеседі. Бұл тарапта ең бастысы вайнердің тақырыпты қоғамның қабылдауына ұғынықты жеткізуі болса керек. Сондай-ақ әдемі әзілмен әдіптеліп тұруы тиіс. Бұл вайнердің шеберлігі мен ойлау жүйесінің еркіндігіне тікелей тәуелді. Әрине, пікірлер әр алуан. Әзіл-қалжыңды қабылдау да әртүрлі. Соған орай вайнерлерді түсіну де адамдардың мінез-құлқына, табиғатына байланысты құбылып тұратыны түсінікті.

«Соңғы мода, соңғы мода – осылар, шын модашы көз жұмып тез қосылар» деп ақын Аманжан Жақып ағамыз айтқандай, тренд тұғырына шыққан тосын дүниелерді тарту-таралғыдай тез қабылдап алатынымыз бар. Бүгінде бұл вайнға ынта-ықыласымен үңіліп отыратын балалар бәрімізді таңғалдырып жүргені жасырын емес. Тіпті сәбилердің балдырған саусақтарымен сенсор экранды әрлі-берлі жылжытып, жақсы көретін дүниесін тауып алғанына немесе пульт тетіктерін басып қажетті вайндарын қойып алғанына тап бір ақпараттық технологияны жетік меңгеріп шыққан кәнігі маман атанғандай қуанамыз. Иә, бірақ бұл баланың цифрлы дәуірге тәй-тәй басқан қадамы болғанымен, оның шырмауынан шыға алмай шұқшиып отырып қалатыны шынымен алаңдатады. Өйткені вайншыл бала өзгелерді көрмейді, естімейді, жұлқылап жүріп әрең дегенде бетін «бері» қаратып аласыз. Бұл қандай сиқыр, қандай күш?!.. Бұған психологтар не дейді? Әке-шеше бір уақ осыған да бас қатыруы қажет сықылды. 

Сондай-ақ қазір қазақстандық бүлдір­шіндер арасында кеңінен танымал вайнер балалар да кездеседі. Бір кездері той-томалақта ересектерше шаш үлгісін қойып, әуелете ән айтып, екі иығын жұлып жеп би билейтін бүлдіршіндер түрлі ойға қалдыратын. Әркімнің таңдауы, еркі болғанымен, балдәурен балалықтың табыс тауып, тез есеюіне де ересектер тарапынан бір тыйым керек пе дейтінбіз. Бүгінгі вайнер балалардың видеоларын көргенде де алдымен осы ой боталайды. Өйткені ата-ананың аялы алақанының бар жылуын сезініп өсуі тиіс бүлдіршіннің камера алдында бет-аузын бояп, шешесінің немесе әпкесінің киімін киіп әлдебір образды кейіптеуі, тұрмыстық тақырыптарға түрен салуы кіршіксіз бала әлеміне жараспайтын қылық. Бұл қаншама солқылдаған шыбықтай желкілдеп өсіп келе жатқан өзі құралпы балдырғандарға да бұрыс тәрбие береді, қисық мінез қалыптайды.

Десе де, интернет иірімдерінен азды-көпті байқағанымыздай, вайнды түсіру белгілі бір деңгейде шығармашылық ізденісті қажет етеді. Яғни бұл үрдісті шіли теріске шығарудың да қажеті жоқ. Себебі әр жанрда ұлттық өнім болуы керек. Бұл ұлттық иммунитетті түзеді. Мәселен, қазақстандық балалар вайны болмаса, олар шетелдік вайндарды тамашалай бастайды. Бұл өз кезегінде болмыс-бітімі бөлек елдердің тәрбиесін де сіңіреді. Сондықтан мектеп вайнын дамытуға, әсіресе ана тіліміздегі жарасымды балалар вайнын түсіруге барлық оқушылар сарайы мен балаларды дамыту орталықтары жұдырықтай жұмылдырылса, көп ұзамай жақсы үрдіске айналып жүре беретініне күмәніміз жоқ. Себебі қазір гаджетті құшақтаған балалар дүниеге келіп жатыр... 

Думан Анаш,
«Егемен Қазақстан» 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.08.2018

Дзюдошы қыздар үш жүлде алуды көздеуде

14.08.2018

Делдалшылар көмір бағасын қолдан жасап отыр

14.08.2018

Астанада «Сергек» камераларының көмегімен 2 мыңға жуық әкімшілік құқық бұзушылық анықталған

14.08.2018

Құқықтық талапты сақтаса шетел телеарналарына шектеу жоқ - Дәурен Абаев

14.08.2018

БҰҰ Бас хатшысы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қоюын құптайды

14.08.2018

Қорытынды көрсеткіштер көңілге қонымды

14.08.2018

Қара жолдың қасиеті

14.08.2018

Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған көрме-байқауы өтті

14.08.2018

Қажымұқан көтерген тас

14.08.2018

Арал аумағында атқарылар шаруа көп

14.08.2018

«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

14.08.2018

Оқулық шығаруда олқылықтарға жол берілмеуі қажет

14.08.2018

Байзақ батыр кесенесі

14.08.2018

Жеті айдың қорытындысы бойынша экономикалық өсім 4% құрады — ҚР ҰЭМ

14.08.2018

Ұлы Абайдың туған күні тұңғыш рет Ташкентте тойланды

14.08.2018

Шәкәрімнің үш анығы

14.08.2018

Қолма-қол ақшасыз есеп айырысулар саны өсуде

14.08.2018

Цифрлы қаржы: тез, арзан, тиімді

14.08.2018

Дулат Исабековтің кітапханасы ашылды

14.08.2018

Бекболат Әдетов шыққан белестер

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Халық санының артуы – елге құт

Халық санының артуы Қазақстан сияқты жер көлемі үлкен, халық саны аз мем­лекеттерге ежелден маңызды мәселе­лердің бірі болып келеді. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу