Педагогикалық басылымдарға қолдау қажет

Тәуелсіздік алғаннан бері еліміздің баспасөз саласы да нарықтық қатынас­тар­ға біртіндеп ене бастады. Бүгінде оны қаптаған ақпарат құралдарынан көріп отырмыз. 

Егемен Қазақстан
14.06.2018 3127
2

Тіпті электронды ақпарат құрал­дарының өзі бір-бірімен бәсекелес деуге болады. Осы орайда еліміздегі жас буынды оқытуда және оларға тәлім-тәрбие беруде маңызды рөл атқаратын педагогикалық басылымдарға назар ауда­рып жүремін. 

Өйткені өмірімнің ширек ғасырын Қазақстандағы педагогикалық журналис­тиканы жандандыруға жұмсаған жан ретінде бұл саланың мен үшін қызығы да, шыжығы да мол. Мені журналистік кәсіптің қыр-сырына баулыған сол кездегі «Социалистік Қазақстан», бүгінгі «Егемен Қазақстан» газеті өмірлік университетім болса, одан кейінгі мектебім «Қазақстан әйелдері» журналы еді.

Сөйтіп сол кезде «Қазақстан мектебі» журналына үлкен дайындықпен келдім. Сол жылдары «Қазақстан мектебімен» қатар «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналының қайта жарық көре бастауы зор табысқа саналатын. Өйткені 1958-1959 жылдары шығып, қайтадан жабылып қалған, сұрқия кезеңнің репрессиясына ұшыраған басылымды қайта дүниеге әкелу үшін министрліктің алдына дүркін-дүркін мәселе қоюға тура келді. Нәтижесінде, 1990 жылы журнал қайта жарық көре бастады.

1989 жылы қазақ тілін қорғау мақсатында алғашқы құрылтай өткен еді. Құрылтайда мені Алматы қалалық қазақ тілі қоғамының ұйымдастыру комитетінің төрайымы етіп сайлады. Бұл айтуға оңай болғанымен, күш-жігерді керек ететін, жүгірісі мен жиылысы, жүрек ауыртатын жайлары жеткілікті жұмыс болды. Десе де сол жылдың желтоқсан айында Қазақ тілі қоғамын құруға қол жеткіздік. Осы қоғамның үш жылдай ыстығына күйіп, суығына тоңдым. Қазақ тілі үшін күрес − өмірлік қызметім.

Кеңестік кезеңде «Қазақстан мектебі» журналының жалғыз қосымшасы «Бас­тауыш мектеп» журналы ғана болды. Сондықтан қазақ тілінің аясын кеңейте түсу үшін оқырманға қажетті, зәру деген басылымдар ашуды қолға алдық. Бұл ойымызды ең бірінші бесік, отбасы тәрбиесінен бастауды жөн көріп, «Отбасы және балабақша» қосымшасын ашуға ұмтылдық. 1991 жылы бұл да ашылды. Осыдан кейін 1992 жылы «Информатика-физика-математика» («ИФМ»), 1993 жылы «Қазақ тарихы», 1996 жылы «Биология, география, химия» қосымша журналдары дүниеге келді. Бұлардың бәрі қосымша деген аты болмаса, жеке-жеке үлкен басылымдар ретінде жарық көрді. Сондықтан 1996 жылдан бастап «Қазақ тарихынан» басқасын жеке шаңырақ етіп, өз алдына оңашалай бастадық. 2003 жылы «Қазақ тарихы» да жеке бөлініп шықты.

Қазір бір өзі 10 баспа табақтық іргелі журналға айналды. Осы журналдарды ашу арқылы үш түрлі жетістікке қолымыз жетті. Біріншіден, қазақ тіліндегі ғылыми басылымдар қатарын көбейтіп, ана тіліміздің өрісі кеңейді. Екіншіден, педагог-журналистердің жаңа легі даярлана бастады. Үшіншіден, жеке редакцияларға айналған журналдар жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берді. Бұдан бөлек бас редакторлар тобы жасақталды. Еліміздің жоғары оқу орындарында педагог-журналистер даярланбайтынын ескерсек, бұл ұлттық педагогика саласы үшін де, баспасөзге де өте тиімді болғанын байқауға болады.

Қазіргі қоғам күрделі даму үстінде. Елді демократияландыру, шынайы құқықтық мемлекет құру − басты мақсат. Шүкір деп айту керек, Қазақстанның қазіргі ішкі және сыртқы саяси-экономикалық жағдайы ТМД елдерінің көбінен озық. Ел іші тыныш. Болашақтан үмітіміз зор. Сондықтан баспасөз саласының ардагері ретінде отандық педагогикалық журналдарды мемлекет тарапынан қолдаудың өзектілігін қайталап айтар едім. Яғни мемлекеттік тапсырыс аясын кеңейтіп, редакция мамандарының тәжірибесін жетілдіруге қол ұшын созса дейсіз. 

Бүгінде елімізде жеке педагогикалық журналдардың үлесі көбейді. Шамамен 200-ден астам педагогикалық басылым оқырманға жол тартып отыр. Әрине бар­лығының сапасы көңілден шыға бермейді. Бірақ нарықтық қоғам сапалы басылымды өзі екшеп, іріктеп шығаратыны айқын. Десе де мұндай басылымдардың мазмұнына қадағалау жоқ екені белгілі. Бұл Білім және ғылым министрлігінің жанынан аталған журналдардың мазмұнына мониторинг жасайтын арнайы құзыретті бекітуді талап етеді. Өйткені білім мен тәрбие тақырыбы – өте нәзік мәселе. Онда ұлттың тәрбиесі, келешегі бар. Сондықтан мұны Ақпарат және коммуникация министрлігімен бірлесе қарастырған абзал. 

Жас буынның білім-білігі мен тәлім-тәрбиесіне әлемдік үздік үлгілерден таңдалып алынған «100 жаңа оқулық» жобасының қолға алынуы, жаңа білім бағдарламасының енгізілуі, зияткерлік мектептер тәжірибесінің республикаға таратылуы қуантады. Осы іспетті ұлттық педагогиканың әдістемелік-тәжірибелік алаңы ретінде педагогикалық басылымдарға да қолдау өте-мөте қажет дер едім.

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ,

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, білім беру ісінің үздігі

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу