Бағашар Тұрсынбайұлы. Лорка романсеросы

Жиырмасыншы ғасырдың даңқты ақындарының бірі Федерико Гарсиа Лорканың туғанына – 120 жыл. Испан драматургі, ақыны Гарсиа Лорка музыкант, суретші-график ретінде де көпке белгілі болған. Испания мәдениетіндегі 27-жылғылар қатарындағы жарық жұлдыз. 

 
Егемен Қазақстан
15.06.2018 2660

Федерико Гарсиа Лорка Гранада провинция­сындағы Фуэнте-Вакерос деген кентте дүниеге келеді. 1909 жылы отбасымен Гранадаға көшіп барғаннан кейін сурет өнеріне қызыға бастайды, көп өтпей жергілікті суретшілер ұйымының жұмысына белсенді араласады. 1914 жылы Лорка Гранада университетінде әдебиет, құқық, философия бағыттары бойынша білім алады. Студент күнінде Испанияны тегіс шарлап ежелгі мәдениетімен, архитектурасымен, дәстүрімен, табиғатымен кеңінен танысады. Соның арқасында «Пейзаждар мен сезімдер» атты өзіне даңқ әкелген алғашқы жыр жинағын жазады. 

1919 жыл оның тағдырындағы ерекше оқиға­ларға толы жыл болды. Осы жылы Мадридке көшіп келген соң Луис Бунюэль мен Сальвадор Далимен, «Эслава» театрының директоры Мартинес Сьеррамен танысады. Мартинестің өтініші бо­йынша Лорка өзінің алғашқы пьесасы «Көбелектің сиқырын» жазған-тұғын. 1982 жылы оқуын бітірген уақытта Гарсиа Лорка белгілі суретші-авангардист еді. Сонымен қатар бірнеше жинағы шыққан танымал ақын да болатын. «Сыған романсеросы» да оқырмандардың қолдан-қолға алып оқитын кітабына айналды. 

Лорка жаңалыққа құштар, әрқашан жаңа тақы­рып пен жаңа ортаны аңсап жүреді. Бұл оның шығармашылық қуат тасқынынан болған көңіл күйі болса керек. 1928 жылы Нью-Йоркке кетіп, «Нью-Йорктағы ақын» өлеңдер жинағын шығарып, «Бес жыл өткенде», «Публика» пьесаларын жазады. Екі жылдан соң Примо де Ривераның режімі құлап, елінде республика орнаған соң Отанына оралды. «Балаган» студенттер театрына басшылық жасай жүріп көпке кең танымал «Бернарда Альбаның үйі», «Йерма», «Бостандық» драмалық шығармаларын жазды. 

Бірақ Испаниядағы саяси жағдайлар қайта ушығып, азаматтық соғыс басталмай тұрып Лорка толқып тұрған Мадридтен Гранадаға барады. Бірақ ол жерде де оған тыныштық болмайды. Ұлтшылдар 1936 жылдың 18 тамызында ақынды тұтқынға алып, ертесі күні өлтіреді. Кейбір биографтар Лорканың өлімі туралы басқаша болжам жасап, оның өлмегені туралы, жасырын түрде Аргентинаға кетіп, басқа есіммен жаңа өмір бастаған деп жазады. Бірақ бұл қисынға келмейтін мифтік көзқарас деп есептейтіндер де жоқ емес. 

Генерал Франконың тірі кезінде Лорканың бірде-бір кітабы Испанияда таралған жоқ. Бірақ күллі әлем лириктің өлеңдерін тамсана оқып жатқан болатын.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ, 

«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Маңызды жұмысқа жауапкершілікті көзқарас қажет

18.07.2018

Қой терісі демеңіз...

18.07.2018

Қазақ әдебиеті әлем тілдеріне аударылады

18.07.2018

Павлодар облысы жаңару мен жаңғыру жолында

17.07.2018

Гинеколог-акушер жас ананың өліміне қатысты пікір білдірді (видео)

17.07.2018

Елбасы Павлодар облысының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері жөнінде кеңес өткізді

17.07.2018

Каспий маңы елдерінің басшылары Ақтауда кездеседі

17.07.2018

Еліміздің үш қаласынан Баянауылға әуе рейстері ашылады

17.07.2018

Биыл Қазақстан перзентханаларында 31 ана қайтыс болды

17.07.2018

Алматыда Оңтүстік Кореямен бірлескен амбулаторлық клиника ашылды

17.07.2018

Еліміздің бірнеше өңірінде ауа райына байланысты ескерту жарияланды

17.07.2018

Арқайым – аңыздар андыздаған алқап

17.07.2018

Инновациялық жобалар мен тың идеяларға байқау жарияланды

17.07.2018

Ақпарат және коммуникациялар министрі Smart city жобасын жүзеге асыру бойынша есеп берді

17.07.2018

Елбасы «Павлодар мұнай химиясы зауытына» барды

17.07.2018

«Президент кубогы» басталды

17.07.2018

Қазақмыс биылғы алты айда 14 млн 507 мың тонна кен өндірді

17.07.2018

«Qazaqstan» мен «Qazsport» футболдан әлем чемпионатының көрсетілімін қорытындылады

17.07.2018

Жаңаөзенде «Астанаммен мақтанам!» атты дөңгелек үстел өтті

17.07.2018

Биыл Алматыда заңсыз 77 нысан анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Жалғыздық жыры

Жақында жастық шағында жарқылдап дәурен сүрген, марқұм ағамызбен бақытты ғұмыр кешкен, қазір сексеннің сеңгірін саялаған бір жақсы апамыздың көңілін сұрап, халін білгенбіз. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу