Бағашар Тұрсынбайұлы. Лорка романсеросы

Жиырмасыншы ғасырдың даңқты ақындарының бірі Федерико Гарсиа Лорканың туғанына – 120 жыл. Испан драматургі, ақыны Гарсиа Лорка музыкант, суретші-график ретінде де көпке белгілі болған. Испания мәдениетіндегі 27-жылғылар қатарындағы жарық жұлдыз. 

 
Егемен Қазақстан
15.06.2018 2937
2

Федерико Гарсиа Лорка Гранада провинция­сындағы Фуэнте-Вакерос деген кентте дүниеге келеді. 1909 жылы отбасымен Гранадаға көшіп барғаннан кейін сурет өнеріне қызыға бастайды, көп өтпей жергілікті суретшілер ұйымының жұмысына белсенді араласады. 1914 жылы Лорка Гранада университетінде әдебиет, құқық, философия бағыттары бойынша білім алады. Студент күнінде Испанияны тегіс шарлап ежелгі мәдениетімен, архитектурасымен, дәстүрімен, табиғатымен кеңінен танысады. Соның арқасында «Пейзаждар мен сезімдер» атты өзіне даңқ әкелген алғашқы жыр жинағын жазады. 

1919 жыл оның тағдырындағы ерекше оқиға­ларға толы жыл болды. Осы жылы Мадридке көшіп келген соң Луис Бунюэль мен Сальвадор Далимен, «Эслава» театрының директоры Мартинес Сьеррамен танысады. Мартинестің өтініші бо­йынша Лорка өзінің алғашқы пьесасы «Көбелектің сиқырын» жазған-тұғын. 1982 жылы оқуын бітірген уақытта Гарсиа Лорка белгілі суретші-авангардист еді. Сонымен қатар бірнеше жинағы шыққан танымал ақын да болатын. «Сыған романсеросы» да оқырмандардың қолдан-қолға алып оқитын кітабына айналды. 

Лорка жаңалыққа құштар, әрқашан жаңа тақы­рып пен жаңа ортаны аңсап жүреді. Бұл оның шығармашылық қуат тасқынынан болған көңіл күйі болса керек. 1928 жылы Нью-Йоркке кетіп, «Нью-Йорктағы ақын» өлеңдер жинағын шығарып, «Бес жыл өткенде», «Публика» пьесаларын жазады. Екі жылдан соң Примо де Ривераның режімі құлап, елінде республика орнаған соң Отанына оралды. «Балаган» студенттер театрына басшылық жасай жүріп көпке кең танымал «Бернарда Альбаның үйі», «Йерма», «Бостандық» драмалық шығармаларын жазды. 

Бірақ Испаниядағы саяси жағдайлар қайта ушығып, азаматтық соғыс басталмай тұрып Лорка толқып тұрған Мадридтен Гранадаға барады. Бірақ ол жерде де оған тыныштық болмайды. Ұлтшылдар 1936 жылдың 18 тамызында ақынды тұтқынға алып, ертесі күні өлтіреді. Кейбір биографтар Лорканың өлімі туралы басқаша болжам жасап, оның өлмегені туралы, жасырын түрде Аргентинаға кетіп, басқа есіммен жаңа өмір бастаған деп жазады. Бірақ бұл қисынға келмейтін мифтік көзқарас деп есептейтіндер де жоқ емес. 

Генерал Франконың тірі кезінде Лорканың бірде-бір кітабы Испанияда таралған жоқ. Бірақ күллі әлем лириктің өлеңдерін тамсана оқып жатқан болатын.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ, 

«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.11.2018

Елбасы Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышевті қабылдады

20.11.2018

Қайырымды қала тұрғындары тегін дүкен ашты

20.11.2018

Гүлшара Әбдіқалықова Албания Республикасының Еуропа істері және сыртқы істер министрімен кездесті

20.11.2018

Қ.Тоқаев Албанияның Еуропа және сыртқы істер министрі Д.Бушатиді қабылдады

20.11.2018

Павлодардағы электр қуаты 4 процентке төмендеді

20.11.2018

Түркі киносын әлемге таныту тақырыбына арналған дөңгелек үстел өтті

20.11.2018

Атырауда мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шеңберінде көшелерді жарықтандыру жобасы іске асырылады

20.11.2018

Павлодарда Елбасының өмірі туралы көрініске әртістер таңдалуда

20.11.2018

Түркістанда «Agrofest – 2018» фестивалі өтті

20.11.2018

Албанияның Сыртқы істер министрі Қазақстанға алғашқы ресми сапармен келді

20.11.2018

«Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Жетпіс мың адамның жалақысы өседі

20.11.2018

Алматыда жаңа комедиялық фильмнің тұсауы кесілді

20.11.2018

Түркістан аймағының Берлинде басылған көне картасы

20.11.2018

Алматыда «Құлагер» ұлттық жүлдесі табысталды

20.11.2018

Талғат Ешенұлы. Жүрегі бар жалғыз үй

20.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Отырар сазы» оркестрінің жетекшісі Дінзухра Тілендиеваны қабылдады

20.11.2018

Қазақ ғалымы Швецияда су тазартудың экологиялық таза әдісін ойлап тапты

20.11.2018

«Қазақстан темір жолы» және «ҚазМұнайГаз» басқармаларының жаңа төрағалары тағайындалды

20.11.2018

Қайрат Әбдірахманов ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблея басшылығымен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу