Бағашар Тұрсынбайұлы. Лорка романсеросы

Жиырмасыншы ғасырдың даңқты ақындарының бірі Федерико Гарсиа Лорканың туғанына – 120 жыл. Испан драматургі, ақыны Гарсиа Лорка музыкант, суретші-график ретінде де көпке белгілі болған. Испания мәдениетіндегі 27-жылғылар қатарындағы жарық жұлдыз. 

 
Егемен Қазақстан
15.06.2018 2853
2

Федерико Гарсиа Лорка Гранада провинция­сындағы Фуэнте-Вакерос деген кентте дүниеге келеді. 1909 жылы отбасымен Гранадаға көшіп барғаннан кейін сурет өнеріне қызыға бастайды, көп өтпей жергілікті суретшілер ұйымының жұмысына белсенді араласады. 1914 жылы Лорка Гранада университетінде әдебиет, құқық, философия бағыттары бойынша білім алады. Студент күнінде Испанияны тегіс шарлап ежелгі мәдениетімен, архитектурасымен, дәстүрімен, табиғатымен кеңінен танысады. Соның арқасында «Пейзаждар мен сезімдер» атты өзіне даңқ әкелген алғашқы жыр жинағын жазады. 

1919 жыл оның тағдырындағы ерекше оқиға­ларға толы жыл болды. Осы жылы Мадридке көшіп келген соң Луис Бунюэль мен Сальвадор Далимен, «Эслава» театрының директоры Мартинес Сьеррамен танысады. Мартинестің өтініші бо­йынша Лорка өзінің алғашқы пьесасы «Көбелектің сиқырын» жазған-тұғын. 1982 жылы оқуын бітірген уақытта Гарсиа Лорка белгілі суретші-авангардист еді. Сонымен қатар бірнеше жинағы шыққан танымал ақын да болатын. «Сыған романсеросы» да оқырмандардың қолдан-қолға алып оқитын кітабына айналды. 

Лорка жаңалыққа құштар, әрқашан жаңа тақы­рып пен жаңа ортаны аңсап жүреді. Бұл оның шығармашылық қуат тасқынынан болған көңіл күйі болса керек. 1928 жылы Нью-Йоркке кетіп, «Нью-Йорктағы ақын» өлеңдер жинағын шығарып, «Бес жыл өткенде», «Публика» пьесаларын жазады. Екі жылдан соң Примо де Ривераның режімі құлап, елінде республика орнаған соң Отанына оралды. «Балаган» студенттер театрына басшылық жасай жүріп көпке кең танымал «Бернарда Альбаның үйі», «Йерма», «Бостандық» драмалық шығармаларын жазды. 

Бірақ Испаниядағы саяси жағдайлар қайта ушығып, азаматтық соғыс басталмай тұрып Лорка толқып тұрған Мадридтен Гранадаға барады. Бірақ ол жерде де оған тыныштық болмайды. Ұлтшылдар 1936 жылдың 18 тамызында ақынды тұтқынға алып, ертесі күні өлтіреді. Кейбір биографтар Лорканың өлімі туралы басқаша болжам жасап, оның өлмегені туралы, жасырын түрде Аргентинаға кетіп, басқа есіммен жаңа өмір бастаған деп жазады. Бірақ бұл қисынға келмейтін мифтік көзқарас деп есептейтіндер де жоқ емес. 

Генерал Франконың тірі кезінде Лорканың бірде-бір кітабы Испанияда таралған жоқ. Бірақ күллі әлем лириктің өлеңдерін тамсана оқып жатқан болатын.

Бағашар ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ, 

«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Туған жерін сүйе алмаған, сүйе алар ма туған елін?

23.09.2018

Түркістанда халықаралық деңгейдегі инвестициялық және туристік форум өтеді

23.09.2018

Әдет қалыптастыру оңай ма?

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу