Отандық спортқа олжа салған оғлан еді... (Мұстафа Өзтүрік туралы сыр)

Таэквондо – ғажайып спорт. КСРО империясының әсі­ре сақтық жасап, капи­талистік дүние игіліктеріне көз жұмып қарайтын тұмшаулы кезеңі еді. Корей халқының ұлы өнерінің жұрнақтарын жасырын бейнетаспалардан көрдік. Қос аяқты қайшылай қи­мылдатып, қарсыластың әп­тер-тәптерін шығаратын, кес­кен теректей сұлататын спортқа іштей ынтығып жүр­генде елге Алманиядан Мұстафа Өзтүрік келді.

Егемен Қазақстан
05.07.2018 2834

Тәуелсіздіктің алғашқы жыл­­дары. Бір құлап, бір тұрып жүрген шақ. Кешегі мызғымастай көрінген империя құлаған. Қуат­ты көрінетін кәсіпорындар да нарық толқындарына шыдай алмай жабылып, ондаған мың азамат нәпақасыз қалған. Алтын бесік ауыл да мәйегінен айырылып, ер-азамат қарадай жүнжіген шақ. Осындай белгісіздік жағ­дайында ел рухын көтеретін тұл­ғалар керек еді.

Мұстафа Өзтүріктің Еуропа кін­дігінен тарихи Отанына келуі жүдеп жүрген қазақтың көкі­ре­гіне үміт сәулесін жақты. «Ел екен­­біз-ау, бар екенбіз-ау, батыр­дың ұрпағы екенбіз-ау» дегізді.

Еңкейген қарттан еңбектеген балаға дейін Мұстафасын ар­дақ тұтты. Алқалаған ағайын бар­ған жерінде Мұстафасының ая­ғын жерге тигізбеді. Өйткені Мұс­тафаның жүрегі үлкен еді. Он­да бар қазақты кеудесіне сый­ғы­зып, шынайы жақсы көрген қа­сиет бар еді. Алғаусыз сүйді, ата-бабамның кіндік қаны тамған кие­лі мекен деп өтті.

Алматыдағы Орталық циркке Германиядағы шәкірттері жә­не мәртебелі қонақтарымен келіп, өнер көрсетуі оның даңқын ас­пандатып қана қоймай, елдің рухын көтерді.

Мұстафаға дейін де қазақ ұлдары таэквондодан несібесіз емес еді. Ресейдің қиырында оқып жатқан қос ұланымыз Сұлт­ан Шоқпытов пен Шадияр Қон­дыбаев алғашқы жеңіл сал­мақта Ресейдің алғашқы чемпионатында топ бастаған. Кейі­ніректе Ресей таэквондо фе­де­рациясының бір тізгіні Сұл­тан Шоқпытовтың қолында болды.

Сонау Краснояр өлкесінде жауапты қызмет атқарып жүрген Шадияр Қондыбаевтың баспасөз ар­қылы Мұстафа Өзтүрікке сы­нақ тапсыруға өтінуі де өте жара­сымды еді.

Мұстафа Қайрат Қырғызбаев бастаған қазақтың кеудесімен мұз жаратын жігіттерін баптап, халықаралық жарыстарға салды.

Мұзбалақ Мұстафа от еді ғой. Халқын жанындай сүйетін. Ол айтқан жалынды сөздер әлі де ел­дің жадында.

Қазақстан – тәуелсіздік алған жылдары Мұстафа Өзтүрік елі­міз­дің таэквондо құрамасын Түр­кияда өтетін халықаралық тур­нирге бастап барды.

«Еркек адам көп жағдайда жылай бермейді, – деген еді ол. – Елін, жерін іздеген, іш­құ­са болған азамат жылауы мүм­­кін. Бір жағдай мені қатты тол­қыт­ты. Түркияда қаптаған мем­лекет­тердің тулары арасынан қазақ байрағын көргенімде көзі­ме жас тығылды. «Ел екенбіз, бар екен­біз» деп жыладым. Шын жы­ладым. Сол жолы екі жігітіміз халық­аралық жарыста чемпион болғанда да іштей егілдім».

Қуаныштың көз жасы еді ол. Қазақ елінде болып жатқан келеңсіздіктерді көріп, күйінгені де есте.

«Біз сырт жерде өстік. Тағ­дыр­дың жазуы солай болды. Ата-анамыз «қазақ елі деген Отан­дарың бар» деп бізді жігер­лен­діретін. Іштей сағынып өстік. Жат жерде жүрсек те тілімізді былғамадық.

Қазақстанға алғаш келгенде қуаныштан байқамаппын. Ірі қалаларда қандастарымыз орысша сөйлейді екен. Біз сыртта жү­ріп осында тіл үйренеміз бе деп келсек, мұндағы ағайындар өз ана тілін менсінбей жүр. Отар­лаушы елдер сол елдің тілін, әдет-ғұрып, салт-дәстүрін құр­ту үшін ана тілінен айыра­ды екен. Осыған жүрегім қат­ты ауыр­ды. Ағайындар-ау, ұлт­тық қа­сие­тімізді жоғалтып алмайық­шы»...

Осылай деп те жанайқайын салған. Жастар ұқпады емес, көп­­­шілігі ұқты. Мұстафадай да­­ра қазақ, бодандықтың қамы­тын ғасырлап киген ұлттың бо­йын­­дағы көнбістіктің, құлдық психологияның шынжырын бырт-бырт үзді. Жалындап, ұлт үшін өзегін суырып беруге дайын Мұс­­тафа нағыз қайрақ еді ғой.

Сөйткен мұзбалақ Мұстафа да өтті дүниеден.

Істен гөрі қызыл сөзге жақын халықпыз ғой, оның өлімі әлі күнге дейін сан-саққа жүгіртіліп ке­леді. Кінәлілер болса Алла жа­засын берер, бірақ оған біреу қастық қылатындай ешкімге жазығы жоқ оғлан еді.

Мұстафаның келуінен қазақ елінде корей өнері шырқау биік­ке көтерілді. Қазақстан чем­пио­наттарын тамашалауға құ­рым көпшілік келіп, финалдық жек­пе-жектер үлкен мерекедей өтетін. Талай мықты жігіттердің то­мағасы сыпырылды.

Сол жылдары Алматы, Жам­был, Шымкенттің шоқтығы биік болса, Батыс өңір қатысқанына шүкіршілік айтар еді. Бүгінде олимпия ойындарының алғаш­қы жүлдегері Арман Шыл­ма­нов­ты берген Атырауда таэк­­­вон­доның негізін менің до­­сым Қа­бибек Мұ­хитов қала­ға­­нын айтпасақ, тарих алдында кү­нәға қалармыз.

Қазақстан чемпионаттарында сәтсіз өнер көрсеткен Атырау құра­масын ел жарыстарына әкел­мей Қабибек көршілес Ресей облыстарының құрамаларымен бірге жаттықтырды, жарысқа салды. Арада екі-үш жыл өткен соң Қабибектің шарболаттай жігіт­тері әр салмақ бойынша еш­кімге есе жібермейтіндей өршіл болып айқасты.

Дәл қазір таэквондо спортын­да Мұстафаның келген ке­зін­дегідей жарқыл жоқ. Өйткені баяғыда бір жұдырықтай болып жүретін жампоз жігіттер уақыт ағынының ырқымен кетті.

Ұлы Абайдың «біріңді қазақ бірің дос, көрмесең істің бәрі бос» ғибраты қазақ таэквондосының басында тұр. Ал Мұстафаның көзі тірісінде құраманы баптаған Сұлтан Шоқпытов таэквондо­дан қол үзді. Ол да өкінішті. «Ор­нында бар оңалар» деген. Біз Мұстафаның кезіндегі ата­ғы шыққан таэквондо спортын сағы­нып жүрміз.

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан»

Қызылорда облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.07.2018

Триатлоннан өтетін ашық турнирде 300 адам жарысқа түседі

18.07.2018

Ақылы автотұрақ төлемін мобильді қосымша көмегімен төлеуге болады

18.07.2018

Сыр өңірінде жыл басынан бері 228 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді

18.07.2018

Қазақстандық суретші Ядросыз болашақ үшін» сыйлығын жеңіп алды

18.07.2018

Әміре ауылындағы той

18.07.2018

Қызылордада АӨК саласында 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылмақ

18.07.2018

Қамбаш көлінде демалушылардың қатары жыл сайын көбейіп келеді

18.07.2018

Сыр өңірінде жазасын өтеушілер диплом алып жатыр

18.07.2018

Қызылордада қалалық аурухана жаңа құрылғылармен толықты

18.07.2018

Жалағаш ауданында күн электр станциясының құрылысы басталды

18.07.2018

Елімізде жеңіл автокөліктердің саны артты

18.07.2018

Ұлттық ұланның «Шығыс» өңірлік қолбасшылығы жас офицерлермен толықты

18.07.2018

Ханшалар киген қасаба

18.07.2018

Степ­ногорск қалалық тарихи-өлкетану музейі ашылды

18.07.2018

Алматыда Кореямен бірлескен клиника ашылды

18.07.2018

Шекара туралы толғау

18.07.2018

Қытай елінің айшықтары

18.07.2018

Тұманды сейілткен «Талан

18.07.2018

Мағжанның «Батыр Баяны»

18.07.2018

Жеткіншектер сауықтыру лагерінде өз-өзін жетілдіре түсті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ормуз бұғазы жабылған жағдайда...

Осы айдың басында Иран Ислам Рес­публикасының президенті Хасан Рухани Швейцария еліне жасаған сапары кезінде мұнай импорттаушы мемлекеттер Иранның мұнайын сатып алмаған жағдайда Ормуз бұғазын жауып тастайтындарын мәлімдеді. Президенттің бұл мәлімдемесі АҚШ билігінің Иран мұнайын сатып алмауға өз одақтастарын ықтиярсыз көндіруге бағытталған қысымына байланысты болса керек.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу