Елдің атын шығарған Ержан балуан

Жуырда Арқаның апайтөс балуаны Ержан Шынкеев «Қазақстан барысы» атанды. Сөйтіп қазақ күресінің ардакүреңдері, бұлшық еттері білеудей, бойлары тіреудей Бейбіт Ыстыбаев, Айбек Нұғымаров сынды айбарлы азаматтарымыздың қатарына қосылды. Ержанмен кіндік қанымыз тамған нағыз «айһай» жерлеспіз. Қарағанды облысының Шет ауданының «Босаға» стансасы. Жеріміздің бұлай аталуы да тегін емес. Оңтүстіктен келе жатқанда Сарыарқаның басталар тұсы, яғни босағасы. 

Егемен Қазақстан
16.07.2018 4877

Осы Шет өңірінен Бөгенбай, Қабанбай легіндегі батырлардың бір шоғыры шыққан. Олар Сеңкібай, Жидебай, Байғозы, Жарылғап десек, ел аузында айрықша өжеттігімен Жарылғап Көкбөрі батыр атанып кеткен соңғысы Ержан балуанымыздың алтыншы атасы. Жарылғап бабамыздың бел баласына қазақ батырларының көсемі ер Бөгенбайдың өзінің қызын бергені туралы әңгіме де айта кетуге тұрарлық. Бірде жасанған жау шебіне Бөгенбай мен Жарылғап қатар кіреді. Көзіне қан толған Жәкең алдындағы қалмақтарды қоғадай жапырып, жаудың ана шетіне бір, мына шетіне бір ойқастап шығады ғой. Айбары асып тұрған екі батырдың қолы жеңеді ақыры.

– Жарылғабым, ер десе дегендей екенсің. Әттең алды-артың бірдей болар ма еді, – деп сәл өкініш білдіреді Бөкең. Жарылғап алға ұмтылып жүрген де арты ашық қалады екен. Соғыс өнерін әбден меңгерген сұңғыла батыр соны байқап қалған ғой. – Енді құда болсақ қайтеді, – дейді сонсоң.

– Апырай, Бөке-ай, менде төрт ұл, қыз жоқ еді, – дейді қысылған Жарылғап. Бөгенбай батырдың сыншылық та қасиеті бар екен. «Онда болашақ күйеуді өзім таңдайын», деп төрт баласының да сынын айтып, үлкені Қырбасты таңдайды. Алайда «Мына балаң ақ сауытыма ие болар деп жүрген үмітің ғой. Болса болар, бірақ кейде ақылынан ашуы озып кететін өжеттігі бар екен», деп сүт кенжесі Баубекке сұқтанатыны бар. Біздің Ержанымыз осы Баубектің тікелей ұрпағы. Бұл қан дегенді қойсаңшы.

Кішкентай ғана «Босаға» төңірегінен атпал азаматтар көп шықты. Мектепке енді барып ес жиып қалған кезіміз. Аты аңызға бергісіз Әлімшайқы деген бал­уан болды. Ержанға аталас болып келеді. Лақап аты қызық – «Шибұт»! Еміс-еміс есімде: кеудесі домбыраның шанағындай күмпиген, аяқтары сидамдау адам еді. Әлгі атаққа да содан ие болған тәрізді. Бірде қарсыласын ала алмай қойған ғой. Бір кезде жүгіріп келіп әкесіне жонын төсеп тұра қалады. Әкесі қолына ұстап отырған сегіз өрме бұзаутіс дойырмен тартып-тартып жіберіпті. Содан Әлім ағамыз жолбарыстай атылып, қарсыласын атып ұрыпты дейді көргендер.

Бертінде Тілеубай деген балуанды көрдік. Басының өзі бақыр қазандай аса ірі кісі еді жарықтық. Шөп тиелген трактор тіркемесінен құлап, бір қолын кестіріп шолақ болып қалды. Біздің ел күйшілер елі ғой, сол молақ білегімен домбыра шертіп, шертпе күйді күңіретіп отыратын. Ал «Босаға» ауылында осындай бұла күш иелерінің иін қандырып, шынайы спорттық арнаға салған ол, әрине, Серік Мамашев деген ағамыз еді. Осы Серік ағамыздың спорттық мектебінен талай күш иесі түлеп ұшты. Соның біреуі де бірегейі де сөз жоқ, Ержан Шынкеев. Ол еліміздің атағын көкке көтерді. Жеткен жетістіктерін санамалап келтірмей-ақ қояйын. Олардың бәрі жұртшылықтың көз алдында.

Балуан бауырымыздың атасы, даланың соңғы көкжалы Кеңған ақсақал туралы бір-екі ауыз лебіз айтпай кету тіпті мүмкін емес. Сақалы ақ күмістей аппақ, жасы шау тартса да еңкейіп еңсесі түспеген, екі иығы керегедей ол кісі менің әкемнің досы еді. Қарттығына қарамай шалма салып шалқайып тұра қалғанда, шауып бара жатқан небір шу асауды шалқасынан түсіретін. Ержанның әкесі Темірқұлды ертіп келіп, үйге талай түнегені бар. Әңгімеден жіп есетін шежіре қарт еді. Ондай кепиетті кісілер көрінбей барады қазір. «Айттым үлгі жастарға бермек үшін» дегендей, Ержанның елі, туған жері жөніндегі аз-кем әңгіме осы.

Сәулебек ЖӘМКЕНҰЛЫ

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.08.2018

Пара алған әкімдердің қылмысы әшкере болды

18.08.2018

Елордада «Ұлы дала рухы» республикалық фестивалінің солтүстік аймақтық іріктеу жарыстары өтіп жатыр

18.08.2018

Астанада түркі тіл білімінің өзекті мәселелері талқылануда

18.08.2018

Бүгін ауыл жасөспірімдерінің республикалық II жазғы спорт ойындары басталады

18.08.2018

Допинг дауынан кейін «Канело» ресми түрде қайта рингке оралды

18.08.2018

Ыбырай Алтынсариннің отбасы қолданған жәдігерлер жұрт назарына ұсынылды (ВИДЕО)

18.08.2018

Астанада мемлекеттік қызметкерлер арасында спорттық сайыс өтіп жатыр

18.08.2018

Қаламгер Сұлтан Қалиұлы дүниеден озды

18.08.2018

Бүгін Азия ойындарының салтанатты ашылуы өтеді

18.08.2018

Мыңнан аса астаналық веложарысқа қатысуда

18.08.2018

ҚМДБ еліміз қалалары бойынша айт намазының уақытын жариялады

18.08.2018

Демалыс күндері елімізде ауа райы тұрақты болады

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

17.08.2018

Тарихи текетірес:Олжабай ма, Жаяу Мұса ма?

17.08.2018

Мемлекет басшысы «Агрофирма Эксимнан» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

«Нұрлы жер» аясында миллионнан астам шаршы метрі пайдалануға берілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу