Қайраткерлік

Қазіргі қазақ мұғаліміне қажет қасиет – қайраткерлік. Қайраткерлік қайдан шығады? Қажыр-қайраттан, мамандыққа құштарлықтан шығады. Ғасыр бұрынғы Алаш қайраткерлерінің ғұмыр дерегіне үңілсеңіз, барлығы дерлік мұғалім болды. Алыс ауылдарда бала оқытты. Айталық, Сұлтанмахмұт Алтайдың қойнауында, Міржақып Торғай өңірінде, тіпті Зайсанда мұғалім болып еңбек етті. Бұл бұл ма? Мағжан, Жүсіпбек, Міржақыптай аяулы азаматтар жеке шығармашылықтарын жиып қойып, бұрқ-сарқ қайнап тұрған қабілетін қазақ баласына қажетті педа­гогикалық әдістемелер жазып ұлт мекте­бінің соны соқпағын салуға, негізін қа­лауға арнады. Міне, қайраткерліктің үз­дік үлгісі!

Егемен Қазақстан
06.08.2018 259

Кешегі кеңестік кезеңнің қудалауына түссе де, идеологиясына қисынды өзек болған, үздік көркем шығармадан озық көркем фильмге айналған «Менің атым Қожа» кинокартинасында «Оқушы деген шамшырақ, тек жаға білу керек» деген мектеп мүдірінің сөзі талай буынның жан-дүниесін толқытып, тамаша тәрбиенің арқауына айналды.

Расында, Антон Макаренколардан басталған кеңестік педагогиканың тіні берік болуында қандай негіз бар деген ойға қаласыз. Біздің пайымдауымызша, бұл мұғалімдердің қайраткерлігінен туындаған жүлге сияқты әсер қалдырады. Қаншама қажырлы еңбек жолы сайрап жатқан сол соқпақтан қазір адасып қалғандаймыз.

Өйткені қоғамда бала тәрбиесінде ақылға сыймайтын өрескел көріністер қылаң беріп жатыр. Әрине бала – қатыгез. Балалардың арасында бір-біріне зәбір көрсету, әлімжеттік жасау бұрыннан бар. Бірақ қазіргідей шектен шыққан, адамгершіліктен ада зорлық-зомбылық оқиғалары болған емес. Бұл дүрбелеңге қалай тап болдық? Ең басты себеп, мұғалімдердің қайраткерлік қасиетінен көз жазып қалуы дер едік. Қайдан қайраткер болады? Кәсібіне жүрдім-бардым қараса.

Бұған жеткізетін жолды былайша тізбелер едік. Қағазбастылықтан бас көтермеу, табыстың төмендігі, ата-аналардың шектен тыс шағымы, басы бар да соңы жоқ реформалар, білімсіз бен біліксіз адамдардың мұғалімдік қызметке орналасуы, басқа да түрлі келеңсіздіктер мұғалімнің беделін төмендетуге қызмет етті. Қадірі кеткен кәсіп иесіне құрмет те азаймақ.

Кешегі кеңес кезеңінде мұғалімге деген құрмет қандай еді! Сухомлинскийдің Павлыш мектебі іспетті қазақ педагогикасы­ның мақтанышына айналған қайраткердің бірі – КСРО Халық мұғалімі атанған Құмаш Нұр­ғалиевтің мектебі болды. Замандастарының оны «Марқаның Маресеві» деп атауы бекер емес. Құмаш Нұрғалиев қияндағы Марқакөл өңірінде өмір сүрсе де, соғысқа аяғы мен қолын беріп келсе де мойыған жоқ.

Алыста жатып-ақ атағы алты қырдан асты. Сол кезде ел басқарған Дінмұхамед Қонаевтың өзі «Сама жизнь этого замечательного человека – подвиг, который служит прекрасным примером для нравственного воспитания, формированияя у учащихся высоких морально-политических качеств» деп жоғары бағасын берді.

Одақтың «Правда» газеті бірінші бетінен Құмекеңнің қайраткерлігі туралы мақала жариялады. Ғафу Қайырбеков сияқты ғажап ақын «Тағылған жеке дара жұлдыз еді, Алтайдың алтын шекпен жағасына!» деп жырын арнады. Міне, қайраткерлікке, риясыз мұғалімге құрмет!

Қайраткерлік, мұғалімнің қайраткерлігі туралы сөз қозғағанда әйгілі ұстаз, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Қанипа Бітібаеваға қайырылмау мүмкін емес. Белгілі қаламгер Әлібек Қаңтарбаев «Ол туралы аңыз да, аңызға бергісіз шындық та молынан айтылады. Аңызы – оны шәкірттері мен әріптестері көк пен жердің арасындағы көгілдір сағым сынды қиял-ғажайып кейіпкерге айналдырып жіберуінде» деп­ жазғандай, көзі тірісінде «Хан апа», «Қа­зақтың Қанипасы» атанған апамыз Абайды оқыту туралы екі кітап, Әуезовті оқыту туралы үш кітап жазды.

Қазақтың кіл клас­сик қаламгерлерін жоғары сыныптарда оқыту сияқты іргелі ұлттық мәселелер кө­терді. Мерейлі мұғалімнің методологиясы Моңғолия, Қытай, Өзбекстан, Түрікменстан, Ресей елдерінде де зерделенді һәм пайдаланылды. Қанипа Бітібаевадай ұлт ұрпағына ұлағатпен қызмет етер мұғалімдер қазір де қажет. Біздегі зәрулік – осы.

Жуырда мұғалімдердің тамыз кеңесі өтеді. Білім және ғылым министрлігінің ұйымдастыруымен былтыр ұстаздар қауымы бірінші рет TEDx форматында бас қосты. Жаңашыл мұғалімдер тәжірибелерімен бөлісіп, сахнада сөйледі. Сол кездесуде мемлекеттік тіліміз кенжелеп қалғандай көрініс жанға батты. Әгәраки, Қанипа Бітібаевадай ұстаздар ортада болғанда, тіліміз де түлеп сала бергендей бар нәрімен асқақ тұрар еді.

Бұл бүгінгі жаңартылып жатқан қазақстандық педагогикаға ұлттық реңк жетпейтінін, ұлт бояуын бере алар қайраткерлердің жоқтығын көрсетеді. Қоғамда орын алып жатқан балалар мен жастар­дың адами тәрбиеден тыс оқиғалары осы қай­раткер мұғалімдер қалыптастырған ұлт­тық педагогикадан айырылып қалудан туын­дауда. Сондықтан алдағы тамыз кеңесінде көтерілер һәм шешілер түйін ұлттық педагогика мен оның қайраткерлері туралы болуы тиіс.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.08.2018

Батыс Қазақстанда жылыту маусымына дайындық қызу

20.08.2018

Талдықорғанда Тыныштықбек Әбдікәкімұлының кітабы талқыланды

20.08.2018

Головкин-Альварес андеркартында жекпе-жекке шығатын үш жұп белгілі болды

20.08.2018

Тұлға еді ол...

20.08.2018

Құрбан айт – ұлық мереке

20.08.2018

Елорда орманын зиянкестерден қалай қорғаймыз?

20.08.2018

Азиада-2018: Қазақстан 4 медаль еншіледі

20.08.2018

Уикипедияның үйретері не?

20.08.2018

Бас жүлде Айгүл Елемесоваға бұйырды

20.08.2018

Кеншілер қаласы көркейе түседі

20.08.2018

Ақтөбеге Қарағанды облысынан мектеп оқушылары мен жетек­шілерден құрылған топ келді

20.08.2018

Астанада математика мен тілді терең меңгеруге арналған мектеп ашылды

20.08.2018

Түркологтар төрқалада бас қосты

20.08.2018

Болат Баймұхамбетов баптаған батырлар

20.08.2018

Көп балалы аналар құқығы назардан тыс қалмауы тиіс

20.08.2018

Тамыз кеңесі: білім саласында қандай бетбұрыс бар?

20.08.2018

Түркістанның жаңа дәуірі басталды

20.08.2018

Бұқар жыраудың 350 жылдық тойы Арқа төсінде тойланды

19.08.2018

Маңғыстауда мемлекеттік органдардағы кадр қызметінің сапасы қандай?

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу