Ә.Ғаделшиев: Конвенция – көптеген мәселелер шешімі

Егемен Қазақстан
10.08.2018 4560

12 тамызда Ақтауда Қазақстан, Әзербайжан, Иран, Ресей және Түркменстан елдері президенттерінің қатысуымен V Каспий маңы мемлекеттерінің саммиті өтпек. Каспий теңізінің құқықтық статусын анықтау мақсатында бұл саммит шешуші рөл атқаруы әбден мүмкін. Келіссөздер барысында тараптар салиқалы ұстаным тұрғысынан келіп, саммит жұмысы барысында Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы конвенцияға қол қойылады деп жоспарлануда. 

Бұл жерде салиқалы ұстаным деңгейі әр елдің өз ұстанымын қаншалықты жұмсартуға дайындығынан көрінетін болады. Бітімге қол жеткізудің ең маңызды шарты осы. Егер мемлекеттер Каспий теңізінің құқықтық мәртебесіне байланысты ортақ келісімге қол жеткізсе, олар теңіз айдынындағы, түбіндегі таласты аумақтарда орналасқан мұнай және газ кенорындарын өңдеуге, энергоресурстарды тасымалдауға, теңіз түбіне мұнай-газ құбырын жүргізуге байланысты мәселелерді шеше алатын болады.  

Кен өндіру өнеркәсібі саласында өндірістің жедел дамуы Каспий теңізінің табиғатына салмақ түсіруде. Соның салдарынан теңіздің биологиялық алуандығын сақтау мақсатында нақты шаралар қабылдау қажеттігі туындауда. Осы орайда 12 тамызда қол қоюға даярланып жатқан Конвенция ең алдымен экологиялық сипаттағы мәселелерді шешуге, көпжақты тиімділікке негізделуі тиіс. 

Әрине, экологиялық фактор энергетика саласындағы шешімдерге ерекше ықпал ететін болады, ал транзиттік-көліктік жобалар, балық аулау мен кеме қатынасы екінші орынға ысырылатыны анық. Яғни, «Каспий бестігінің» мүдделері ең алдымен экологиялық саясат призмасы тұрғысынан қарастырылатынын байқауға болады.

Каспий маңайы мемлекеттері теңіздің құқықтық мәртебесін нақтылау бойынша өткен келіссөздер үдерісі бес елдің дипломаттарынан үлкен еңбекті, табандылықты талап еткені анық. Кешенді мәселелердің шешімін табу үшін бойы көптеген кездесулер өткізілді. Олардың қатарында мемлекеттер басшылары деңгейінде 4, ал министрлер деңгейінде 8 кездесу өтті. Бұл кездесулер барысында мемлекеттердің әрқайсысы Каспий теңізінің мәртебесін анықтау мәселесіне байланысты түрлі ұстанымда болды.

Осы орайда мемлекеттер арасындағы ұзақ мерзімге созылған келіссөздер үдерісі аяқталуға жақын деп үміттенгіміз келеді. Өйткені Конвенция қабылданысымен Каспийді бөлісу бойынша даулы мәселелер кезең-кезеңімен реттелетін болады. Конвенциямен бірге дайындалып жатқан экономикалық сипаттағы құжаттар Каспий маңайы елдерінің транзиттік әлеуетін кеңейтіп, көліктік бағыттарды әртараптандыру мүмкіндігін арттырады.

Ал 10-11 тамыз күні өтетін Арнайы жұмыс тобының 52-ші отырысын мемлекеттердің Сыртқы істер министрлері деңгейінде өткізу жоспарлануда.  Әзірше Каспий теңізінің құқықтық мәртебесін нақтылайтын саяси шешім жоқ, сондықтан маңызды экономикалық жобалардың жүзеге асуы өзекті күйінде қалып отыр.

Әділхан Ғаделшиев,

ҚСЗИ Сыртқы саясат және халықаралық қауіпсіздік бөлімінің аға ғылыми қызметкері

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.08.2018

Батыс Қазақстанда жылыту маусымына дайындық қызу

20.08.2018

Талдықорғанда Тыныштықбек Әбдікәкімұлының кітабы талқыланды

20.08.2018

Головкин-Альварес андеркартында жекпе-жекке шығатын үш жұп белгілі болды

20.08.2018

Тұлға еді ол...

20.08.2018

Құрбан айт – ұлық мереке

20.08.2018

Елорда орманын зиянкестерден қалай қорғаймыз?

20.08.2018

Азиада-2018: Қазақстан 4 медаль еншіледі

20.08.2018

Уикипедияның үйретері не?

20.08.2018

Бас жүлде Айгүл Елемесоваға бұйырды

20.08.2018

Кеншілер қаласы көркейе түседі

20.08.2018

Ақтөбеге Қарағанды облысынан мектеп оқушылары мен жетек­шілерден құрылған топ келді

20.08.2018

Астанада математика мен тілді терең меңгеруге арналған мектеп ашылды

20.08.2018

Түркологтар төрқалада бас қосты

20.08.2018

Болат Баймұхамбетов баптаған батырлар

20.08.2018

Көп балалы аналар құқығы назардан тыс қалмауы тиіс

20.08.2018

Тамыз кеңесі: білім саласында қандай бетбұрыс бар?

20.08.2018

Түркістанның жаңа дәуірі басталды

20.08.2018

Бұқар жыраудың 350 жылдық тойы Арқа төсінде тойланды

19.08.2018

Маңғыстауда мемлекеттік органдардағы кадр қызметінің сапасы қандай?

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу