«Хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі

Кеңес Одағын Никита Хрущев басқарған тұста алып державаның түкпір-түкпірінде айналуға келмейтін тар, бірыңғай сұрғылт үйлердің салына бастағаны белгілі. Оның көпшілігін екі қабатты тұрғын үйлер құрады. 

Егемен Қазақстан
14.08.2018 4376
2

Елуінші жылдардың аяғы мен алпысыншы жылдардың бас кезінде тұрғызылған «хрущевкалар» егемен ел аумағында әлі де жетерлік. Басым бөлі­гі­нің тозығы жеткені, тіпті бір­қатарының апат алдында тұрғаны да жасырын емес. Хрущев Кеңес Одағын басқар­ған тұста Қазақстандағы облыс орталықтарының бірі атанған Ақтөбеде шағын пәтерлі екі қабатты үйлер өзге өңірлермен салыстырғанда көбірек салын­ған екен. 

Облыс орталығында көптен бері пайдаланылып келе жатқан 2 мыңға таяу көпқабатты үй бар. Жылжымайтын мүлік­ке қатысты жасалған мони­торингтік зерттеулер 230 үйдің тұруға жарамсыз болмаса да, тозу мен ескіру деңгейі жоғары екенін айғақтайды. Соның ішінде 15 үй апатты жағдайда деп белгіленген. Егер бұл көрініс сол күйінде қала берсе, жаман айтпай жақсы жоқ, оның арты күндердің күнінде қайғылы жағдайларға әкеліп соқтырмасына кім кепіл?..

«Біз қауіп еткенннен айтамыз» дегендей, осы қауіптің алдын қалай алуға болады деген тұста Ақтөбедегі апатты үйлердің азаюына бас-көз болып жүрген жанашыр тұлғалар бар екеніне көз жеткіздік. «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының Ақтөбе өңірлік филиалы мен «Керемет үй» тұрғын-үй құрылыс кооперативі ЖШС осы мәселеге алғаш рет қозғау салып, апатты тұрғын үйлерді жоюды немесе оған күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу арқылы жаңғырту ісін мемлекет-жекеменшік әріптестігі тетігімен жүзеге асырғанды жөн көреді. Дей тұрсақ та, бұл іске ең алдымен өңірдегі әлеуетті құрылыс ком­паниялары қатысып, апат­ты жағдайдағы тұрғын үй­лер­дің жылжымайтын мүлік нарығындағы қазіргі құнын өтемесе әлеуметтік сипаттағы жоба жартыкеш күйінде қалып қоймақ. Бұл туралы ой-пікірін білдірген «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы өңір­лік филиалының директоры Нұрлыбек Мұқанов: 

– Мемлекет-жекеменшік әріптестігі арқылы жаңа үйлер салынса, облыс орталығындағы апаттық жағдайдағы үйлердің саны азайып, тұрғындар сың­ғырлаған су жаңа пәтер­лердің кілтін иеленеді, – дейді. 

– Бұл жағдайда үй құры­лысын салушы компаниялар шығынға қалып жүрмей ме?– деген сұрағымызға ол:

– Жоқ, олай болмайды. Өйткені олар апатты жағ­дай­дағы үйдің орнына салын­ған нысанның белгілі бір бөлігін бұрынғы үйлердің иелері­не береді де, қалғанын коммер­циялық баға бойынша сата алады. Бұл рәсімді «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жүйесі арқылы да реттеуге болады,– деп жауап берді. Нұрлыбек Мұқановтың айтуын­ша, жаңа үйлердің құры­лысын жүргізе­тін кәсіп­­керлер тұрғындармен жүзбе-жүз келісім жасауға тиіс. Жаңа тұрғын үйлер сол келісім­дердің нәтижесіне сәйкес тұрғызылмақ. 

Тағы бір атап өтерлік жайт, Ақтөбе қаласында жер телімдерін иелену тәртібі негізінен аукцион арқылы жүргізілетінімен байланысты. Ал аукционның аты –аукцион. Мұндай жағдайда арзан, қолжетімді жер көлеміне қол жеткізу мүмкіндігі екіталай. Қазіргі сараптамалар ескі үйлер аумағында басы артық жер телімдері бар екенін көрсетеді. Өз кезегінде мұны құрылысты жобалаушылар автотұрақ немесе балалар алаңы ретінде пайдалана алары анық. 

Қалай дегенде де негізгі мәсе­ле қаржы моделін екі жаққа да тиімді түрде қарастыруға тіреледі. Яғни тұрғын үй өтем­дерін өтеу мен төлеу ісі тек инвесторлар мен тұрғындар арасындағы өзара келісім мен олардың ортақ ұйғарымына негізделуі тиіс. Қазір бұл тетік құр жоба емес, нақты іске айнала бастағаны қуантады. 

Жоғарыда тозығы жеткен және апаттық жағдайдағы үйлерді жою ісіне бел буған құрылымдардың бірі «Керемет үй» тұрғын үй құрылыс кооперативі екенін айтқанбыз. Бұл бағытта олардың қолға алған қадамына тоқталайық. Аталған заңды тұлға иелері қазірдің өзінде сегіз пәтерден тұратын алғашқы екі қабатты апатты үйлердің құнын нарықтағы бағаға сай өтеп, алып үлгеріпті. Осы жұмысқа қатысты аталған тұрғын үй кооперативінің төрайымы Анар Кенжеғалиеваға хабарласқан едік. Оның әңгімесінен көңілге түйгеніміз, компания сонау алпысыншы жылдардың бас кезінде салынған ескі үй­лердің иелерімен кездесіп, ор­тақ мәмілеге келіпті. Бірін­шіден, тұрғындарға апатты жағдай­дағы үйлердің тиісті бағасын өтейтіні ескертілген. Тұрғын­дарға сол өтелген қаржыға өз қаражаттарын қосу арқылы қаланың кез келген ауданынан өздеріне баспана алуға мүмкіндік берілетіні айтылған. 

Әу баста тұрғын үй құрылыс кооперативі ескі пәтерлерді сатып алу үшін белгілеген ортақ баға 7 млн теңге төңірегінде болды. Әйтсе де бұған кейбір пәтер иелері келіспеген. Өйткені кей пәтерлердің аумағы 38 шаршы метр болса, енді бір пәтерлер 42 шаршы метрді құраған. Өзара кеңесе келе пәтерлер­дің алғашқысының бағасы 7 млн, кейінгісі 7 400 000 теңге көлемінде белгіленген. Осыған тұрғындардың бәрі де келісіп­ті. Сөйтіп Ақтөбедегі апатты үйлерде тұратын пәтер иелері алғаш рет өздері қалаған жаңа да жайлы қоныстан, кей­бірі жылжымайтын мүліктегі екінші деңгейлі нарықтан пәтер сатып алып, көңілдері орнық­қан. Осылайша Ақтөбедегі ескі, апатты жағдайдағы үйлердің алғашқы кезегі жойылды. Бейнелеп айтқанда, «хрущев­калардың» біразы күресінге ысырылып тасталды. Олардың орнына әрқайсысы бір подъезден тұратын тоғыз қабатты, елу төрт пәтерлі сәнді де жайлы үйлер салынуда. 

Бәрін айт та, бірін айт, тозығы жеткен тұрғын үйлер­ді жою ісінде сең қозғалды. Тек Ақтөбе облысында ғана емес, республиканың барлық өңірінде қазынадан қаражат жұмсамай-ақ «хрущевкалардан» құтылудың тиімді тетігі жасалды деуге болады. 

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2019

Сыртқы істер министрлігіне жаңа вице-министр тағайындалды

16.01.2019

Елімізде әлеуметтік кәсіпкерліктің дамуына қолдау көрсетеді

16.01.2019

Қазақстандықтар азық-түлікке қанша жұмсайды

16.01.2019

Зәуреш Ақашева: үстел теннисінен Ресей суперлигасы үлкен тәжірибе сыйлады

16.01.2019

Биатлоннан Қазақстан кубогі: екінші жарыс күнінің нәтижесі

16.01.2019

Әзербайжан мен Армения Сыртқы істер министрлері кездесті

16.01.2019

«Татулық» орталығының пайдасын дауласқандар көреді

16.01.2019

Атыраулық кәсіпкерлерді не алаңдатады?

16.01.2019

Соңғы технологиялар темекімен күресте жеңіп шықты

16.01.2019

Салықтық рақымшылықты жүргізуді қарастыратын Заң күшіне енді

16.01.2019

Сақтағанның жұмыртқалары лайкқа зәру емес

16.01.2019

Ресей, Иран, Әзербайжан үшжақты саммитке дайындалып жатыр

16.01.2019

Асқар Мамин Түркістандағы құрылыс жұмыстарымен танысты

16.01.2019

Бақтияр Зайнутдинов «Ростов» сапында алғашқы ойынын өткізді

16.01.2019

ШҚО Риддер қаласында «Көшбасшы болғың келе ме?» атты шара өткізілді

16.01.2019

Алматыда сымбатты ескерткіш орнатылды

16.01.2019

Алматыда аудармашылар мен авторлар кездесті

16.01.2019

Жанкүйерлер «Астана Опера» балет труппасын Нұрсұлтан Назарбаев әуежайында қарсы алды

16.01.2019

Депутат «Астана-Арена» стадионындағы кемшіліктерді атап көрсетті

16.01.2019

Ең белсенді салық төлеуші 126 084 түбіртек жіберген

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ataý men aqaý

Dúken, meıramhana, qonaq úı, shashtaraz, sulýlyq, sán salondary, basqa da túrli nysandardyń ataýy mańdaıshaǵa japsyryla salǵan jáı ǵana jazý emes, ulttyq bolmysymyzdy, ulttyq rýhymyzdy, qoǵamdyq sanany qalyptastyratyn, tárbıelik máni zor mańyzdy faktor sanalady. Solaı degenmen ókinishke qaraı, bul qurǵyryń túbiri sýyrylmaı qalyp qoıatyn aramshópti qansha otaǵanyńmen qaıta-qaıta qaýlap shyǵa beretini sıaqty áli kúnge deıin sheshimin tappaǵan túıini kóp túıtkildiń birine aınalyp otyr.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу