Өмір – әділ

Біреулер өмірді қарғап-сілеп жатады. Оның әділетсіз екендігін айтады. Рас-ау дейсің кейде. Егер өмір әділ болса, неге адам баласы әртүрлі? Біреу – бай, біреу – кедей. Біреу – сұлу, біреу – көріксіз. Біреу – ауру, біреу – сау. Расында да өмір дегенің күн мен түн, ыстық пен суық секілді қа­рама-қайшылықтардың ортасы екен ғой.

Егемен Қазақстан
21.08.2018 280
3

Жоқ, өмір – әділ дейді екінші ойым. Егер адам баласының ақылы мен түрі, жағдайы бірдей болса, онда олар роботтарға айналып кетпес пе еді?! Өмірдің қызығы мен шыжығының өзі әрбір адам баласының ешкімге ұқсамайтын, қайталанбайтын бірегейлігінде тұрған жоқ па? Ендеше миллиондарға ортақ саналатын өмірдің ұлылығы мен қадір-қасиеті де осында. Әркім жаман болсын, жақсы болсын өз өмірін сүруі керек. Ешбір жан баласы ешкімнің көшірмесі емес. Мұны әділетсіздік деп кім айта алады?! Қайта Алла тағаланың миллиардтардың ортасында әр адам баласын даралап соққан осынша шеберлігіне тәнті болып, жаратылыс заңдылығының алдында басымызды июіміз керек емес пе?!

Алланың өмірді әділ етіп жаратқан­дығының тағы бір белгісі, адамның бәріне бірдей асқазанның берілуі. Бай адам қанша жерден бай болса да, тонналап тамақ жей алмайды. Бәлкім, дәмдірек тамақ жер, тәттірек сусын ішер, бірақ оның өзі шартты түрде. Өйткені бұл жерде бар мәселе, адамның дәм сезу қабілетінде. Мәселен бүгінгі замандағы әлемнің ең бай адамы Билл Гейтс чизбургер секілді көпшілік қолды тағамдарды ұнататындығын айтады. Ал біздің қазақ үшін асып жейтін еттен артық дәмді тағам жоқ.

Сондай-ақ Алла тағала адамзаттың бәріне шартты түрде мөлшерлі жас берген. Сол жастың ұзақтығы мен қысқалығы да көп жағдайда адамның өзіне байланысты екен. Әлемдегі ең үлкен «Стандарт ойл» компаниясын құрушы Джон Рокфеллер аурушаң болып, соның салдарынан компаниясын басқара алмай, зейнет жасына жетпестен директорлар кеңесінің төрағасы қызметінен кетеді. Бірақ ұзақ жасайды. Жүзге таяп барып қайтыс болады. Журналистер одан мұның сырын сұрағанда, ол өзінің ұзақ жасауының үш түрлі сырын айтады. Соның ең біріншісі: «Өмірі тойып тамақтанған жоқпын» дейді. Сонда қараңыз, байлық жинау жөнінен әлемде әлі күнге дейін ешкім теңесе алмай келе жатқан (қазіргі инфля­ция­мен есепке алған кезде оның қолында 180 миллиард доллардың активі болған) атақты Джон Рокфеллер бұл өмірден қарны тоймай өткен екен.

Өткен ғасырдың отызыншы жылдарында «Стандарт ойл» басшылығы экономикалық, шпиондық және пара беру амалдарын пайдаланып, темір жолдан бастап, өндірістің басқа да салаларына өз ықпалын жүргізуге айналған кезде АҚШ-тың сол кездегі президенті Франклин Рузвельт елдегі «монополиялық билікпен күрес» заңының пәрменімен «Стандарт ойлды» көптеген компанияларға бөлу талабын қояды. Сөйтіп «Стандарт ойл» қырыққа тарта компанияға бөлініп, өзінің бұрынғы қуатынан айырылады. Қазақстанға келіп, жұмыс істеп жүрген АҚШ-тың қазіргі атақты компаниялары ЭксонМобил мен Шеврон – бір кездегі «Стандарт ойлдың» жан-жаққа бытырай шашылған жаңқалары екендігін еске сала кетсек, артық болмас.

Алла тағала адам баласын бір-бірімен теңестіру, бақыт пен қайғының дәмін бірдей сезіну үшін оған сезім атты сұлулықты, көңіл атты жүйрік көк дөненді берген. Адам сезімі арқылы әсерленеді, көңілімен өзін бақытты немесе бақытсыз сезінеді. Осы қасиет күллі адам баласына ортақ. Ал көңіл шіркін еш уақытта бір орнында тұрмайды-ақ. Ол үздіксіз қозғалыстағы радио толқындарындай бірде көтеріліп, бірде орнына түсіп, бірде төмендеп тұрады. Себебі көңілдің өлшемі әр адамның өз ішінде. Барлық адамзат баласына бірдей ортақ көңіл өлшемі жоқ. Өмірдің әділдігі мен кереметтігі де осында. Мәселен дәл бүгін дүниенің бір шетінде бір бай адам  миллион доллар ғана табыс таптым деп жылап отырса, осы біздің Қазақстанда бір кедей адам «бүгін міне, бақандай 10 мың теңге табыс таптым» деп масайрап отыруы әбден мүмкін. Демек, қанағатсыздықтың, тойымсыздықтың жазасы да әркімнің өз ішінде, қанағатшылдықтың рахымы да өз ішінде. Негізінде Алла тағала адамның күнәсінің өтеуін де өз ішіне салып жіберген ғой. Өмірде үлкен күнәсі бар адамдар бетперде киіп алып, былайғы жұртқа өзін бақытты, төрт құбыласы тең адам ретінде көрсетуге тырысқанымен, бәрібір сол күнә оның жанын мүжімей тұрмайды. 

Міне, осының барлығы – өмірдің әділдігінің белгісі.

Енді біреулер үшін өмір әділетсіз көрінсе, бұған да түсінікпен қарауға болады. Өмірдің әділетсіз көрінуі адамның өзіне немесе көп жағдайда оның өмір сүретін ортасына, яғни қоғамға байланысты болуы мүмкін. Ал қоғам адамдар тобының ниетіне, біліміне, қалыптасқан мәдениетіне, дәстүрі мен наным-сеніміне байланысты құрылады. Адамдардың қандай тобы немесе ұлт пен халық дамудың қандай сатысында тұр, қандай тарихи оқиғаларды бастан кешірді, яғни көргені қаншалықты, көрмегені қаншалықты, міне олардың қоғамы да осындай жағдайларға сәйкес құрылатындығы анық. Сондықтан қоғамның бәрін әділ деп айтуға келмес.

Сондықтан өмір әділ болғанымен қоғам күрделі де күрмеулі болса, бұл жағдай әр адамның жеке өміріне де салқынын тигізбей тұрмайды деген ойдамыз.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.09.2018

Елбасы көрмесі – Атырауда

19.09.2018

Таразитану қарлығаштары

19.09.2018

Қазақстан мен Гамбия екіжақты ынтымақтастығы дамуға бағытталуда

19.09.2018

Қылқалам шеберінің дара жолы

19.09.2018

Президент көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы тағайындалды

19.09.2018

Сенат Төрағасы Бразилияның жаңа елшісіне тілектестігін білдірді

19.09.2018

Шыны зауытында 4 нысанның жұмысы жүріп жатыр

19.09.2018

Жанат Шаймерденов  «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі директорының орынбасары болып тағайындалды

19.09.2018

Алматыда «ANQ 2018» XVI Азия Сапа Конгресі өтуде

19.09.2018

Мәулен Әшімбаев арнайы сапармен Алматы қаласына барды

19.09.2018

Білім жарысында болашақ экономистер

19.09.2018

Петропавлда жылу беру маусымы басталды

19.09.2018

Астанада әлемдегі бастапқы денсаулық сақтауды дамыту декларациясы қабылданады

19.09.2018

«Барыс» Омбының «Авангард» клубынан 3:4 есебімен ұтылды

19.09.2018

Қостанайлық  спортшы қыз Азия мен Океания чемпионатынан қос алтын медаль әкелді

19.09.2018

Көп көрсеткішке көңіл толмайды

19.09.2018

Елбасы Есеп комитетінің төрайымы Наталья Годунованы қабылдады

19.09.2018

Аралдағы жатақхана туралы ақпарат негізсіз

19.09.2018

Оралда Құрманғазы Сағырбайұлының мерейтойы аясында республикалық конференция өтті

19.09.2018

Өскеменде Қазыбек би даңғылы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу