Жаңа түйісу нүктесі - Үстірт қыраты

Егемен Қазақстан
01.10.2018 3247
2

Сондай Түйісу нүктесінің бірі Қазақ­стан, Өзбекстан және Түрікменстан Рес­пуб­­ликалары шекаралары баста­латын Маңғыс­тау облысындағы Үстірт қы­ра­­­тын­да бел­гіленген. Үстірт ежелден сая­­хат­ш­ылар мен географтар­дың, кен бар­лау­­шы­­лар­дың назарын аударып келе жат­қан мекен. Міне, осы қыратта аталған үш мем­лекет шекараларының Түйісу нүкт­есі бел­гі­­ле­нетіндігі туралы шартқа үш елдің Мемл­екет басшыларының қол­дауымен Сыртқы істер министрлері Өзбек­стан­ның Самарқанд қаласында 2017 жылғы 10 қарашада қол қойған. Бұл туралы Мәжілістің жалпы отырысы­на шы­ға­рылған келісімді ратифи­кация­­лау тура­лы заң жобасын талқылау ба­ры­­сын­да Сырт­қы істер министрінің бі­рін­­­ші орын­­басары Мұхтар Тілеуберді баян­­­дап бер­ді. Бұл шарт мерзімсіз және де­но­н­­­са­­­ция­л­ауға жатпайды. Демек одан еш­­қа­­­шан бас тартуға болмайды деген сөз. М.Тілеу­берді өзінің сөзінде «шартты ра­­ти­­­­фи­­ка­циялау – Қазақ­стан, Түрік­мен­­­­­­стан және Өзбекстан мемлекет­тік ше­­к­­­ар­а­­ларын дел­имитациялау процесін аяқ­­­­­т­ау­­ға, аумақ­тық даулар туындауының ал­­­­­­дын алып, жоюға, еліміздің ұлттық қауіп­­­­с­­і­з­­­­д­і­гін нығайтуға ықпал етеді» деді. 

Заң жобасын талқылауға қатысқан депутат Жексен­бай Дүйсебаев Түйісу нүктесінің геогра­фия­лық орны бұрынғы кеңестік координаталар жүйесімен геодезиялық және топо­графиялық карта бойынша ай­қын­­далғанын айта келіп, Балтық теңізі биік­тіктер жүйесі бойынша анық­та­латын, 1942 жылдан бері қолданылып кел­ген коор­динаталар ескіргендіктен ұлт­­тық коор­динаталар жүйесі қашан жаса­­лады деген сұрақ қойды. Оған осы тал­қы­лауға қа­тысқан Ауыл шаруа­шылы­ғы министрі­нің бірінші орынбасары Арман Евниев жауап беріп, бұл істі жасау үшін қазір бірнеше ведомство бір­лесіп, жұмыс тобын құрып қолға алға­нын, Ұлттық координаталар жүйесі алды­мыз­дағы 5-6 жылда дайын болатынын айтты.

Депутат Құралай Қарекен Түйісу нүктесі орналасқан жер өзбекше «Шор қазақ­лы» деп аталатынын, ал мұны түрік­­мендер «Қазақлы сор» деп атайты­нын, ал қазақша атауы мүлде жоқ екені­­не назар аударып, осының өзі ке­йін талас ту­дыр­май ма деп сұрады. Жауап­­та бұл мәселенің өте өзекті болып, құ­­жа­­т­ты әзірлеу барысында да назар аудары­л­ғандығы айтылды. «Біз Қазақстанның географиялық атауларының мемлекеттік каталогына да жүгіндік, бірақ нақты қазақша атау таппаған соң, осы екі атау­ды мойындауға келістік», деді вице-министр.

Міне, осындай қызғылықты сұрақ­тармен, орынды талқылау­лармен заң жобасы мақұлданып, Сенаттың қарауына жіберілді. Бұл заң жобасы еліміздің шекарасын шегендей түсудегі тағы бір нақты қадам болғаны хақ. 

Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу