Оңтайландырамыз деп ормандарды құртып алмайық

Егемен Қазақстан
15.10.2018 2625
2

Қазақстан Республикасы Консти­туциясының 6-бабында республика­ның өсімдік әлемі мемлекеттің меншігі деп атап көрсетілген. Бүгінгі таңда оны қорғайтын 120 мемлекеттік орман шаруашылығы мекемелері бар. Олар­дың бақылауына 29 млн гектар мем­лекеттік орман қоры қарайды. Ал бұл Қазақстан Республикасының барлық жерінің 10,8 пайызы деген сөз. 

Ормандарды қорғаушы мекемелер­дің міндетіне орман қорының есебін жүргізу, ағаш кесу және ағаш егу жұ­мыс­тарына бақылау жасау, орманы өсіп кеткен аумақтарды ағаш қорының есе­біне алу, өрттен қорғау және т.б. жұ­мыс­тар кіреді. Әрине ормандарды рұқ­сатсыз құртуға қарсы күрес, сол сия­қты туристерге орман тазалығы мен қауіп­сіздігін сақтау бойынша түсін­­дір­ме жұ­мыстарын жүргізу де осы қыз­мет­тің міндеті. Орманды түрлі ауру­лар­­­дан сақтап, сондай-ақ кесілген ағаш­­тар­дың орнына жаңа тұқым егу сияқ­ты жұмыстарды ұйымдастыратын осы қызметтер. 

Міне, осындай маңызды қызметтер атқаратын мемлекеттік мекемелерді Ұлттық экономика министрлігі оңтай­ландыруды желеу етіп, бәрін бір заңды тұлғаға біріктіруді ұсынып отыр. Осы мәселені зерттей келе біз келесі себептермен оның тиімсіздігін анықтадық. 
Орман шаруашылығын басқару жүйесі кезінде әлемдегі озық тәжіри­белерді ескеріп құрылған еді. Кеңес Одағы жылдарында ол Аустрия мен Гер­манияның тәжірибесін зерттеу арқы­лы ұйымдастырылған. Ал Қазақ­стан­дағы әрбір оныншы гектар осы жү­йе­нің арқасында қолдан отыр­ғы­зылғ­ан. Қалыптасқан осы жүйенің озық­ты­ғы өзінің тиімділігін жылдар бойы дәлел­деді. Ал тәуелсіз Қазақстан орман шаруа­шылығы мекемелерін сол қалпы­мен қалдырып, 2002 жылы Үкіметтің қау­лы­сымен облыстық мен­шіктің қарауына берген еді. Алайда оның аудандық меншікке берілмейтіндігі де атап көрсетілген. 

Ормандар мен жан-жануарлар әле­мін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекеме­лер орман шаруашылығының ұйымдық-шаруашылық және өндірістік-аумақтық бірлігі болып саналады. Енді олардың бәрін біріктіріп, бір заңды тұлға жасау үшін орман шаруашылығын ұйымдастыру мен басқарудың негізін, сондай-ақ құқылық  базасын қайта қарауға тура келеді. Мұндай қайта қарау орман шаруашылығына байланысы бар барлық нормативтік-құқықтық актілерге, соның ішінде Орман кодексіне көптеген өзгерістер мен толықтырулар енгізуді талап етеді. Қысқа уақытта әзірленетін осындай өзгерістердің  орманды оттан қорғау, браконьерлерге қарсы күрес, зиянкестерді жойып, ормандарды аурулардан сақтау сияқты жұмыстарды тиімді ұйымдастыруға мүмкіншілік беретініне күмәніміз бар. 

Сонымен қатар өзгерістер бұрынғы заңдардың талабына сүйеніп жұмыс істейтін орман құрылысы жұмыстарын да ақсатып, оларды қайта құру үшін республикалық бюджеттен қосымша қаражат талап ететін болады. Орман құрылысы жұмыстарының Табиғи монополияларды реттеу комитетімен келісілген  бағасына сәйкес әртүрлі жер рельефтерін ескере қарағанда респуб­ли­ка­лық бюджеттен қосымша 171,9 млрд теңге талап ететін көрінеді. Бұл қа­ра­жат бөлінген күннің өзінде бір жыл­дың ішінде орман шаруашылығы жұ­мыс­тарын жаппай қайта құру мүмкін емес.       
Осының үстіне мекемелердің ұйым­дас­тыру формаларын өзгерту мем­ле­кет­тік бюджеттен қосымша қаражат­тар да талап етеді. Ормандардың мемле­кет­тік есебін жасау мен мемлекеттік кадастрлар құрудың өзіне қыруар қаржы кетеді.  

Бухгалтерлік мекемелерді орталық­тан­дыру да өз кезегінде қыруар қаражат шығындарына соғады. Кәсіби біліктілігі жоғары мамандар мұндайда жұмыстан кетеді, ал ол есеп-қисап жұмыстарының ақсауына соқтырады. 

Бізде оңтайландыруды жасағанда көп­теген лауазымдар қысқартылады, соның есе­бінен қаражат үнемделеді деп жа­рия­лап алады да, іс жүзінде толып жат­­қан жо­ғары ақы алатын жаңа қыз­мет­­тер (бас ди­ректор, оның орынбасарлары, бас­қар­малар бастықтары және т.б.)  туын­дап жатады. Сондықтан ақша үнемдейміз де­ген­нің өзі бос сөз болып шығады. Оны өмір­дің талай мысалдарынан көріп жүрміз. 

Міне, осы аталған жайтты біз Үкімет назарына ұсынып, мәсе­лені тереңірек зерттеуді сұрадық. Енді «Егем­еннің» беті арқылы қалың көпші­лікке де жеткізіп отырмыз. 

Нұрлан ҚЫЛЫШБАЕВ,

Сенат депутаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу