Бүгін Елбасының Финляндияға ресми сапары басталады

Төртінші өнеркәсіптік революция дәуірімен бірге Қазақстан дамудың жаңа кезеңіне қадам басты. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы жол», «Үшінші жаңғыру», «Қазақ­стан-2050» Стратегиясы, «100 нақты қадам» Ұлт жоспары бағ­дар­ламалық құжаттарында белгі­ленген стратегиялық бағдар еліміз­дің осынау белеске өтудегі табан тірер нүктесі болғаны белгілі.

Егемен Қазақстан
16.10.2018 3378
2

Осы басымдықтарды жүзеге асыруға бағытталған жүйелі ша­ра­лардың арқасында Астана бүгінгі күні жаһандық көліктік-логистикалық желіні қайта құру, баламалы энергетика кластерін құру, инновацияларды, жоға­ры технологияларды енгізу және цифрландыру үдерістерінің то­лыққанды қатысушысына айналды.

Осы орайда Қазақстан­ның Финляндия сынды білім беру, ақпараттандыру және азаматтарды әлеуметтік қорғаудың жоғары деңгейіндегі, өнеркәсібі өркендеген еуропалық елмен қарым-қатынасы жаңа белеске көтерілді.

Әлеуметтік бағдарланған мем­­лекеттің эталоны саналатын Финляндия қазіргі күні халқы­ның тұрмыс сапасы жөнінен көш­басшы елдердің бірі. Жан басына шаққандағы номиналды ІЖӨ бойынша бұл ел Германия, Бельгия және Ұлыбритания сияқты еуропалық мемлекеттердің алдына шығып отыр.

Еселі еңбек әрі табандылықтың арқасында финляндиялықтар тұтас ұлттық әлеуетін ғылым мен технологияны дамытуға жұмыл­ды­ра білді. Ғылыми қамтымды сала­­лардың қарқынды өсуі басқа са­лалардың да бәсекеге қабі­лет­­тілігін арттыруға ықпал етті. Бә­секеге қабілетті қоғам мен мем­ле­кет құру елдің іргелі жетіс­тіктеріне негіз салды. 

Бүгінгі күні Астана мен Хель­­син­кидің табысты дамып келе жатқан екіжақты қарым-қатынас­тары қос елдің және барша әлемдік қоғамдастықтың игілігіне күш-жігерді жұмылдырудың жарқын үлгісі деп айтуға болады. Екі ел­дің стратегиялық серіктестігі өз­ара құрмет, сенім мен ашықтық ру­хын­да жылдан-жылға тереңдей түсуде.

Екіжақты қарым-қатынас­тар тарихына баға бере отырып, Финляндия Президенті Мауно Койвис­тоның Қазақстанға 1992 жылғы ресми сапарының маңыз­дылығын атап өтуге болады. Бұл өзара қарым-қатынастың жаңа кезеңіндегі жүйелі саяси диалогқа және белсенді экономикалық әріптестікке берік негіз салған алғашқы сапар еді. 

Қазақстан Президенті Н.Назар­баевтың Финляндияға 2009 жылғы мемлекеттік сапары, Финляндия Президенті С.Нии­нис­тёнің 2013, 2015 және 2017 жылдардағы, сондай-ақ Пре­зидент Т.Халоненнің 2010 жыл­ғы ресми және жұмыс сапар­лары екіжақты байланыстар тари­хындағы айтулы оқиға саналады. Хельсинкидегі және Ас­танадағы кездесулер барысында қос елдің көшбасшылары жан-жақты байланыстарды нығайту­ға бірлесе құлшыныс танытып, жоғары деңгейдегі келіссөздерде әріптестіктің алдағы ондаған жыл­дарға арналған басымдықтары ай­қындалған болатын.

Қазіргі күні Солтүстік Еуропа елдері арасында Финляндия Қазақ­станның аса ірі сауда және м­а­ңыздылығы жағынан екінші инвестициялық серіктесіне айналды (300 млн доллардан артық инвестиция көлемімен). 2017 жылы екі ел арасындағы сауда айналымы 308 млн долларды құрады (экспорт – 176 млн, импорт – 132 млн доллар).

Бүгінгі күні Қазақстан нарығында 80-нен астам фин кәсі­порны жұмыс істейді. Олар­дың арасында «Вяртсила», «Вайсала», «Кемира», «Хонка», «Пемамек» және басқа да танымал компания­лар бар. Бұл тізім­ге технологиялар­ды енгізу­ге қо­­лай­лы негіз салып отырған «Оутотек», «Метсо», «АББ», «КОНЕ» сияқты фин машина жасау флаг­­мандарын және қосыңыз. 

Финляндияның «Астана ЭКСПО-2017» халықаралық көр­ме­сіне қатысуы сауда-экономи­калық қатынастарға серпін берді. 73 ірі компания ұсынған Суомидің ұлттық павильонын «жетістіктер лабораториясы» десе де болады. ЭКСПО қорытындысы бойынша энергия тұтыну, инновациялар және «жасыл» технологиялар салаларында фин технологиясымен 14 жоба қолға алынып жатыр. Бұл елдің іскерлік ортасы АХҚО, БҰҰ аясындағы Халықаралық «жасыл» технологиялар орталығы, IT-стартаптардың халықаралық технопаркі жобаларына қатысуда.

Іскерлік қоғамдастықты іл­гері­летудің тиімді механизм­дерінің бірі Сауда-экономикалық әріптестік жөніндегі үкіметара­лық комиссия болып отыр. Оның соңғы 10-шы отырысының қоры­тындысы бойынша энергетика, көлік, ауыл шаруашылығы және білім салаларындағы жұмыс топтары құрылды. 

Біріншіден, энергетика саласында Қазақстанның «жасыл» экономикаға кезең-кезеңімен көшуіне жағдай жасау тұрғысынан Суоми тәжірибесі қажет етілді. Бүгінгі күні Финляндия тұтынатын энергияның 40%-ы жаңғырмалы көздерден өндіріледі.

Екіншіден, біздің елдеріміздің географиялық орналасуының қо­лай­лылығы көлік және транзит салаларында бірін-бірі толық­тыратын өзара байланыстың көк­жиегін кеңейте түсуде. Финлян­дия тарапы үшін «Қорғас» шекара маңы ынтымақтастығы ха­лық­аралық орталығы, «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы эконо­микалық аймағы, сондай-ақ Ақтау портының көлік-логистика­­л­ық мү­м­кін­діктері қызығушылық туғызады. 

2017 жылы Қытай, Қазақстан, Ресей және Финляндия арасында «Шығыс көлік дәлізінің» іске қосылуы қарым-қатынасты дамы­ту­дағы нақты қадам болғанын атап айту керек. Контейнерлік тасымалдау Коувола (Финляндия) – Бусловская (Ресей) – Алтынкөл (Қазақстан) – Сиань (Қытай) ба­ғы­ты бойынша жүзеге асырылуда.

Іскерлік, туристік және мәдени байланыстарды дамытуға екі ел арасында тікелей авиабайланыс ашу және Финляндия азаматтары үшін визасыз режімді кеңейту үлкен серпін берер еді.

Үшіншіден, білім беру сала­сын­дағы ынтымақтастық Қазақ­стан экономикасын жаңғырту­дың үшінші кезеңінде басым ба­ғыт­тардың бірі болып табылады. 

Білім берумен сабақтас жүре­тін денсаулық сақтау саласында Қазақстан қазірдің өзінде көп­теген медицина мекемелерінде алдыңғы қатарлы фин тәжірибесін енгізуге кірісіп кетті. Бұдан бөлек, Қазақстанның шамамен 800-дей мейірбикесі Финляндияның медицина персоналын дайындайтын орталықтарында қысқа мерзім­­ді біліктілікті арттыру курста­рынан өтті.

Төртіншіден, ауыл және орман шаруашылықтары саласында біз екіжақты кооперацияны белсенді ете түсу үшін көптеген мүмкіндіктерге иеміз.

Суомимен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі шеңберінде және Дүние­жүзілік сауда ұйымы платформасында ынтымақтастықты ке­ңейту мәселесінің болашағы зор деп білеміз. Әңгіме сондай-ақ Ауғанстанды қалпына кел­тіру жөніндегі уағдаластықтарды қамтамасыз ету кооперациясы, ЕО-ның ОА-мен ынтымақтасты­ғын арттыра түсу туралы болып отыр­са, бұл мәселенің 2019 жылы Финляндияның ЕО-дағы төраға­лығы тұрғысынан аса көкейкесті екені айшықты реңк алатыны анық. 

Жоғарыда айтылғандар Аста­на­ның Хельсинкимен кооперация серпінін өрістете түсу үде­рісінде қисынды екенін айғақтай түседі. Осындай кезекті бір қадам ретінде Қазақстан басшысының үстіміздегі жылдың 16-17 қаза­нын­да өтетін Финляндияға ресми сапарын атап көрсеткен жөн.

Сапар бағдарламасында Фин­лян­дия Президенті С.Ниинис­тёмен келіссөз қарастырылған. Оның шеңберінде, күн тәртібіне сәйкес, тараптар екіжақты және көпжақты ынтымақтастықтың кең ауқымды мәселелерін талқылайды деп күтіліп отыр.

Болашақ сауда-экономикалық қатынастардың талқылануынан да көп нәрсе күтіледі. Өткен жыл­дар­дағы өзара табысты іс-қи­мыл­дардан Қазақстан басшысы ұзақ мерзімді перспективаға бағыт­талған басымдықтарды анықтауға қуатты серпін береді деп ой түюге негіз бар.

Қазіргі таңда екі ел арасында көлік және транзит салалары бо­­йынша тариф саясаты, тех­ни­­­калық жаңғырту, тауарларды біртұтас цифрлық жүйемен қам­та­масыз ету кооперациялары мәсе­лелері көкейкесті.

Финляндияның АӨК саласына енгізген ғылыми-техникалық жаңалықтары астық шығымын жоспарлау, балық шаруашылы­ғын дамыту үшін жағдайлар жасау, ет өңдеу, сүт және сүт өнім­дерін өндіру мен орман шаруашы­лығына жетекші технологияларды ендіру тұрғысынан жұмысты осы бағыттарда жүргізуге мүмкіндік береді.

Қазақстан экономикасын индустрияландыру бағдарламасын жүзеге асыру жағдайында фин­лян­диялық әріптестерді Қазақ­стандағы электр энергетикасы ны­сандарын жаңғырту үдеріс­теріне тартуға алғышарттар да жеткілікті.

Бұған қоса, білім беру, адам капиталын дамыту, биоэнергетика, жел технологиялары, инф­рақұрылымдар, цифрлық қыз­мет көрсету, 3D-принтинг, қал­дық­тарды кәдеге жарату, инновациялар енгізу, IT-индустриялар құру мәселелері қозғалатын болады. 

Осылайша алдағы сапар ше­шу­ші бағдарламалық құжат­тардағы басымдықтарды жүзе­ге асыру үшін қосымша сер­пін береді, сондай-ақ екіжақты коо­пе­рацияны жаңа биіктерге шы­ға­рады деуіміз керек.

Сапар барысында «Үшінші жаң­ғырту» міндеттеріне қол жет­к­ізу тұрғысынан үдемелі уағ­­да­лас­тықтар қатарына жататын Солтүстік инвестициялық банк­пен (СИБ) келісімге қол қойы­латынын айтуға болады.

Солтүстік Еуропа мен Балтия елдерінің аса ірі несие-қаржы инс­титуттары, СИБ инвестициялар тарту мен жетекші технология­лар трансферті тұрғысынан Қазақ­станның нақты қаржы әріптестері бола алады.

СИБ-тің Қазақстан нарығынан орын алуы ел экономикасының ЭЫДҰ стандарттарына өтуде жа­ғым­ды фактор қызметін атқара­тыны сөзсіз.

Қазақстанның «Нұрлы жол» транзит-көлік әлеуеті тұрғысынан сапар барысында іске қосылатын тағы бір трансөңірлік темір жол маршрутының маңызы зор. Ол Қазақ­стан аумағы арқылы Фин­лян­дия мен Қытай арасын жалғай­ды. Аталған маршрут Еуропа мен Азия арасындағы тауар тасымалы мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді.

«Nokia» компаниясының Қа­зақ­станмен ұзақ мерзімді өзара ық­палдастықты дамытуға ерекше ықыласты екенінің көрсеткіші ретінде Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың компанияның басқарма төрағасы Р.Суримен кездесуін айтуға болады. Кездесу барысында Елбасына Қазақстан­да жүзеге асырылуы жоспарланып отырған «Rural Broadband», «Smart City Astana», сондай-ақ «Industry 4.0» бағдарламаларының жоспары таныстырылады.

Мемлекет басшысының Фин­лян­дияның бизнес топтары­ның өкілдерімен іскерлік кездесуі де үлкен маңызға толы болмақ. Іс-шараға Суомидің аса ірі компаниялары мен кәсіпорындарының шамамен 25 басшысы, оның ішінде «Nokia», «Telia Sonera», «Stora Enso», «Kone», «Nurminen Logistics», «Wartsila», «Metso» сияқты компаниялардың басшылары қатысады деп күтілуде. Кез­десуге қатысушылар Қазақ­стандағы жаңғырулар мен жаң­ғыртулар үдерістері шеңберіндегі ынтымақтастықты дамытудың перспективаларына қатысты өз ұстанымдарын ортаға салатын болады.

Сапар барысында, соны­мен қатар Қазақстан мен Финлян­­­дия арасында энергетика және «жасыл» экономика, әуе қаты­насы, жүктерді темір жол көлі­гі­мен тасымалдау сала­ларын­­дағы ынтымақтастық жөнін­дегі екіжақты құжаттарға қол қойы­лады деп күтілуде. Бұл  қатар­да цифрландыру, биоэнергия өндірісі, ядролық қауіпсіздік­ті қамтамасыз ету мен энергия тиімділігі салаларындағы жобаларды жүзеге асыру бойынша құжаттар да бар. Бұған қоса, сомасы 0,5 млрд АҚШ долларына тең 20 шақты коммерциялық құжат­тарға да қол қойылатын болады.

Тұтастай алғанда, Қазақстан Прези­денті Нұрсұлтан Назар­баевтың Финляндияға ресми сапары екіжақты қарым-қатынасты дамытудың жаңа кезеңі ретінде тарихта қалмақ.

Мұрат НҰРТІЛЕУОВ,

Қазақстан Республикасының Финляндия Республикасындағы Төтенше және өкілетті елшісі

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.01.2019

Мектеп түлегі «Болашақпен» оқи алады

21.01.2019

Шағын фермалардағы жоғарғы технология

21.01.2019

Қостанай облысы өткен жылы алғаш рет экспортқа мол ет шығарды

21.01.2019

Тереза Мэй Еуроодақтан шығуға байланысты қосымша жоспарын таныстырады

21.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Зимбабве Республикасы Президентінің ресми сапары бойынша брифинг өткізді

21.01.2019

Қазақстанда соңғы 10 жылда нәрестелер өлімі-жітімі екі есе төмендеді

21.01.2019

Қарағандыда мамандандырылған фронт-офис ашылды

21.01.2019

Нұрлан НҰРҒАЛИЕВ: Ағам – мен үшін нағыз қаһарман!

21.01.2019

Әулиеатада денсаулық сақтау деңгейі жақсарып келеді

21.01.2019

Сыр өңірінің «Өлкетану» оқулығы әзірленді

21.01.2019

Қызылорда облысында экспорт көлемі артады

21.01.2019

Жылқының сүйек құрылымы

21.01.2019

Сәби өлімі неге көп?

21.01.2019

Алматылық студенттердің ішімдікті қаншалықты тұтынатыны зерттелді

21.01.2019

Б.Сағынтаев «Франция–Қазақстан» сауда-өнеркәсіптік палатасының өкілдерімен кездесу өткізді

21.01.2019

Ақтөбеде сегіз өзеннің арнасы тазаланып, тереңдетіледі

21.01.2019

Маңғыстауда шетелдіктер тастап кеткен кемелерді сатып алып жүр

21.01.2019

Әл-Фараби ауданына спорттық сауықтыру орталықтары қажет

21.01.2019

Қазақстанда қара және түрлі-түсті металды шетелге шығаруға тыйым салынды

21.01.2019

Қызылорда облысында 283 шетел азаматы әкімшілік жауапкершілікке тартылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу