Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

Егемен Қазақстан
06.11.2018 551
3

Áleýmettik jeliden bir baıqaıtynym, Allanyń atyn kóp aıtatyn bolyppyz. Bul, árıne, jaqsylyq, ımandylyqtyń oralýynyń belgisi. Biraq sóıte tura talqylanyp jatqan máselelerde jaqsylyqtan kóri negatıvterdi kóbirek jazamyz. Kóbine, bılikti jerden alyp, jerge salyp jatamyz. Qazirgi qazaq basyndaǵy qıyndyqtardyń bárine bir ǵana bılik kináli sekildi. Al aınalamyzda bolyp jatqan jaqsylyqtardy kórgimiz kelmeıdi. Nege?

Qazirgi Astana qalasyn aralap, jan-jaǵyńyzǵa beıtarap kózben qarasańyz, tek jaqsylyqtardy baıqar edińiz. Buryn-sońdy bolmaǵan ásem ári keremet ǵımarattar salynyp jatyr. Qala ishinde baqtar kóbeıgen. Onda bala jetektep qydyrǵan jastar men qarıalar jıi kezdesedi. Olarǵa sál qarap, qyzyqtap otyrýdyń ózi adam kóńiline tynyshtyq pen qýanysh syılaıdy. Osynyń ózi jaqsylyq emes pe?!

Qaladaǵy avtobýstar da túgeldeı jańarǵan. Minseńiz, óte jaıly. Avtobýstarǵa keń kóshelerde arnaıy júrý jolaqtaryn belgilep qoıǵan. Sondyqtan adam baratyn jerine burynǵydaı yrǵalyp-jyrǵalmaı tezi­rek jetedi. Munyń syrtynda kóshelerdi toltyryp jarq-jurq etken ásem jeńil kólikter ketip bara jatady. Bul kólik­terdiń rýlinde úrip aýyzǵa salǵandaı jap-jas qazaq­tyń qyz-jigitteri otyrady. Osyny kórýdiń ózi jaqsyl­­yq, qýanysh emes pe? Endeshe kún saıyn aınalasy­nan osyndaı qýanyshty jańalyqtardy kóretin adam­dar nege pikir jazǵanda jamandyqqa úıir bola ketedi eken?

Aýylǵa barsań, ondaǵy adamdar da buryńǵydaı emes, tirshilikke beıimdelip qalǵan. Dastarhandary toq, kóńilderi kók ekendigin baıqaısyń. Qalada salynatyn ádemi qurylystar men kottedjder endi aýylda da boı kórsete bastaǵan. Rasynda da naryqtyń alǵashqy jyldary aýyl adamdary jappaı jumyssyzdyqqa tap bolǵanda eńsesi túsip ketip edi. Júzderinen jabyrqaýlyq taby seziletin. Endi kerisinshe, qala adamynyń júzinen sharshańqylyq baıqalsa, aýyl adamynyń júzinen dalanyń tyń lebi esedi. Osyǵan qarap olardyń jany tynysh, uıqysy tátti ekendigin baıqaýǵa bolady. Al qala degenimiz qaıshylasqan ómir men básekelestiktiń ortasy ǵoı. Jańaǵydaı keremet úılerden páter alý, jarq-jurq etken jeńil kólik miný de ońaı emes ekeni anyq. Birazynyń moınynda kredıt ilinip júrgeni de ras. Biraq túptep kelgende, osynyń ózi alǵa basý, turmysty túzeý qamy ǵoı. Beınetpen kelgen dúnıeniń zeıneti de jaqsy bolmaýshy ma edi. Eń bastysy, bul arttaǵy óskeleń urpaqtyń tárbıesi úshin qajet. «Myń estigennen bir kórgen artyq» degendeı, olar ata-analarynyń búgingi jasap jatqan tirligin kórý arqyly dúnıeniń qadirin bilip ósetin bolady. Al bul – zaman jáne naryq tárbıesi. Kez kelgen halyq ta osyndaı tirshilik jolyndaǵy arpalysty bastan ótkerip baryp qana zaman yńǵaıyna qaraı beıimdelmek.

Oılap otyrsańyz, bizdiń qazaq halqynyń kórgeninen áli kórmegeni kóp sekildi. Buǵan tirshilik baǵytyndaǵy basyp ótken tarıhı joldarymyz kýá. «Týǵan jer» degen sózdi kóbirek aıtady ekenbiz. Biraq Keńes Odaǵyna deıin sol týǵan jerimizdiń bir ǵana qasıetin maldanyp kelippiz. Ol – jerdi mal jaıylymdyǵy retinde ǵana paıdalaný. Keńes Odaǵy kezinde qaýymdasyp egin egýdi úırendik. Sonyń nátıjesinde qazir kóp qınalmaı-aq álemdegi iri kólemde astyq eksporttaıtyn on eldiń qatarynan oryn alyp otyrmyz. Al táýelsizdigimiz qolǵa tıip, elimizge naryq kelgennen keıin kóbimiz qalaǵa kelip qonystanyp, qalalyq halyqqa aınala bastadyq. Soǵan saı aldymyzdan sandaǵan kásip túri ashylyp otyr. Biraq onyń kóbin áli meńgere qoıǵan joqpyz. Sol tańdaǵan kásip túrin tolyq meńgergende ǵana jerimizdiń basqa da qasıetterin ashyp, álemniń baıyrǵy halyqtaryndaı tirshilikke beıim bolatyndyǵymyz anyq.

Qysqasy, qazirgi zaman kóńili dalasyndaı darhan qazaq halqyn tirshilik talqysyna salyp tur. Sol tirshilikke tolyq beıimdele almaǵandyqtan qınalǵan kezimizde buryńǵydaı aıǵaı-uıǵaıǵa basyp jibergimiz keletin sekildi. Feısbýktegi kóptegen «negatıv» jazbalardy sonyń áserinen týyndaǵan dúnıeler dep esepteımin. Áıtpese, biz kórgen qıyndyqtardy kórshimiz ózbek halqy kórmeı otyr ma? Biraq sol halyqtyń ókilderiniń arasynan óz taǵdyrynyń nalasyn ekinshi bireýge artpaq bolǵan eshqaısysyn baıqamadym. Olar dál qazir shetelden bilim alý, jańa tehnologıalardy meńgerý jaǵynan bizden artta turǵanymen, eńbek etýge kelgen kezde yń-shyńsyz-aq aldymyzǵa túsip, alǵa basyp barady. Sebebi kórgeni kóp, ejelden saýda jasap, jer emshegin emgen, mádenıetti boıyna sińirgen halyq.
Áıtpese, bizdiń bıliktiń olardikinen artyq bolmasa, kemdigi joq. Bılik shamasy kelgeninshe halyqty uıystyryp, jańalyqtarǵa úndep, alǵa qaraı basýymyzdy qalap otyr. Bıliktiń áreketteriniń bári durys deýge kelmes. Bári durys dúnıe bul ómirde bola qoımas. Biraq onyń ustap kele jatqan basty baǵytynyń durys ekendigi daý týdyrmas. О́ıtkeni biz TMD keńistigindegi kóptegen halyqtardyń aldyna osy arqyly tústik qoı.

Endeshe, feısbýkte pikir jazbas buryn kóp máse­leni oı eleginen ótkizip alǵanymyz, jazý máse­lesine jaýapkershilikpen qaraǵanymyz jón sekildi. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу