Қазақстан • 08 Қараша, 2018

Қауіпсіздік Кеңесінде тариф мәселесі қаралды

291 реткөрсетілді

Мемлекет басшысы Нұр­сұлтан Назарбаев Қауіп­сіздік Кеңесінің кезекті оты­рысын өткізді. Ақор­дада өткен алқалы жиын электр және жылу энер­гияларының қолданыстағы тарифі мен энергетикалық қызмет нарығындағы ба­ғаның белгіленуіне бақылау ж­а­сайтын мемлекеттік ор­гандардың іс-қимылдарына арналды. 

Елбасы бірінші кезекте елі­міз­де жүргізілген әлеуметтік зерт­теу­лердің нәтижесі халық­тың ком­муналдық төлем тарифт­ері­нің жоғары екендігіне алаңдау­шы­­лық көрсеткендігін атап өтті. 

– Менің Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауымда негізінен халықты алаңдатқан мәселелерге басымдық берілді. Со­ның ішінде коммуналдық та­рифтердің жоғары екендігіне тоқталып, Бас прокуратураға ар­найы тапсырма бердім. Сол тек­серістің нәтижесі күрделі бол­ғаннан кейін, оны Қауіпсіздік Кеңесінің отырысына шығарып, сіз­дермен бірге талқылауды ұй­ғар­дым, – деді Мемлекет басшысы. 

Елбасы, сондай-ақ елімізде 2009 жылы «Тариф – инвестиция орнына» деген бағдарлама қабылданып, монополистерге тозған жүйелерді жаңғыртып, өндірістерді модернизациялауға мүмкіндік берілгендігіне тоқ­талды.

– Аталған бағдарлама 2009 жылдан бастап 7 жыл бойына монополистерге өз өндірісін модернизациялау үшін миллиардтаған пайда табуға мүмкіндік берді. Дәл осы қадам арқылы тарифті екі есеге көтеруге жағдай жасалды. Алайда ірі энергетикалық компаниялар өндірісті инвестициялау мен қуатын жаңғыртудың орнына тұтынушылар есебінен заңсыз байып келген. Тарифтер мен қызмет құнына қызметкерлерге төленетін сыйақы, бонустарын қосқан. Халықтың есебінен не­сие­лерін жауып, өндірістік шығын­дарын негізсіз арттырған, – деді Елбасы. 

Мемлекет басшысының айтуынша, тексерулер нәти­же­сін­де электр энергиясын жеткі­зуші компаниялар тарапынан тұтынушыларға 14 млрд теңге, ал энергиямен жабдықтаушы компаниялардың кесірінен 15 млрд теңге шығын келген. Тіпті, бірқатар облыстар шарықтаған тарифті тоқтатуға әрекеттенудің орнына, монополистерге субсидия төлеп келген. 

– Халықтың негізсіз шығынын азайтудың орнына қандай жағдай қалыптасып отырғандығын көріп отырсыздар ма? Мұның екі се­бебі болуы мүмкін – Президент Жолдауына қасақана қарсылық танытып, оның рөлін төмендету әрекеті немесе жауапкершілікті сезінбеу. Мен бұл екі жағдайды да қылмыс деп есептеймін, – деді Мемлекет басшысы. 

Президент мұндай ахуалдың қалыптасуын құзырлы мемле­кеттік органдардың әрекетсіздігі мен бақылаудың жоқтығы деп са­найтындығын айтты.

Оның ішін­де тариф қалыптастыру сая­сатында Энергетика, Ұлттық эко­­номика министрліктерінің жә­не жергілікті атқарушы орган­дар­дың жауапкершіліктерін еске салды. 

– Энергетика министрлігі монополистердің инвестициялық жауапкершіліктерінің орын­-
да­луын бақылап отыруға тиісті еді. Бүгінгі жағдай көрсетіп отыр­ған­дай, монополияға қарсы коми­тет өз мін­дет­терінен тайқып кетті немесе мо­нополистермен мүд­делес болып отыр. Оны тексеруді соңына дейін жеткіземіз, – деді Президент. 

Елбасы, сондай-ақ тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық қызметіне, жылу мен электр энергиясына халықтың табысының едәуір бөлігі жұмсалатындығын атап өтті. 

– Егер тарифтің өсімі нақты экономикалық көрсеткіштермен негізделмей, жасанды түрде тағайындалса әрбір отбасының шығынын көбейтеді. Бұл ха­лық­тың әл-ауқатын жақсартуға бағыт­талған менің Жолдауыма қарама-қайшы келеді, азаматтардың әлеуметтік көңіл күйіне әсер етеді. Адалдықтан жұрдай монополистер жауапкершілікке тартылуы керек, – деді Елбасы. 

Негізсіз тағайындалған тариф­терге қатысты жүргізілген тек­се­рулердің қорытындысын Бас прокурор Қайрат Қожамжаров айтып берді. 
Мәселен, 15 тексеру ғана ар­тық кірістің 51,5 млрд теңгеден асып жығылғанын анықтаған. 

Осы тектес әрекеттерге байланысты елімізде 7 қылмыстық іс қозғалған. Атап өтерлігі, Саран қаласының бұрынғы әкімі, ал қазір Энергетика министрінің орынбасары лауазымындағы Анатолий Шкарупа 2015 жылы 215 млн теңгені жымқыруға қатысы бар деген күдікке іліккен. Бас прокурордың баяндауынша, сол кездері орталық жылу жүйесі жоқ қалада тұрғын үйлерге жылу есептегіштері орнатылған. 

Мемлекет басшысы Қа­уіп­сіздік Кеңесінің отырысында Энергетика министрлігі, Ұлттық экономика министрлігі және монополияға қарсы ведомство басшыларының баяндамаларын тыңдады. 

Олардың қорытындысы бойынша Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті және тұ­тынушылардың құқықтарын қор­ғау комитетінің төрағасы Азамат Майтиевке сөгіс жариялады. 

Нұрсұлтан Назарбаев жиында жасалған баяндамаларды назарға ала отырып, бірқатар нақты тапсырма берді.

Атап айтқанда, Мемлекет бас­шысы Ұлттық экономика ми­нис­трлігінің монополияға қарсы комитет жұмысының нашар­­­лығын айтып, Премьер-Ми­нис­трге комитет қызметін тәртіп­­ке келтіруді, өңірлік деңгей­­дегі монополияға қарсы бар­лық ведомстволар жұмыс­ының тиім­ділігіне баға беруді тапсырды.

– Энергетика министрлігі тұтынушылар төлеген әрбір тиын үшін жауап беруге тиіс. Бұл қара­жат экономикамызды да­мы­ту­ға жұмсалуы керек. Тариф көте­ру жөніндегі әрбір шешімді қабыл­даған сайын, ең алдымен, халық­тың төлем қабілеттілігін ескер­ген жөн. Тарифтерге қатыс­ты жос­парлы өзгерістердің бәрі көп­ші­ліктің талқылауына мүлдем түс­пейді немесе формальды түр­де өткізіледі. Бұл іске жұрт­шы­лықты, үкіметтік емес ұйым­дар­ды және бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерін кеңінен тарта отырып, қазіргі механизмді өзгерту қажет, – деді Қазақстан Президенті. Сонымен қатар Мемлекет бас­­шысы Табиғи монополиялар­ды реттеу, бәсекелестікті және тұ­ты­ну­шылардың құқығын қор­ғау коми­тетінде азаматтармен «ке­рі бай­ланыс» орнатудың тиім­ді жүйе­­сінің жоқтығына назар ау­дарды.

Нұрсұлтан Назарбаев Энерге­тика министрлігі тарапынан тұр­ғын­дар үшін электр энергиясы­ның бағасын төмендету жөнінде шаралар қабылдануы қажет екенін айтты.

Сондай-ақ Қазақстан Пре­зи­денті Үкімет пен Бас прокура­­турадан тарифтердің негізсіз кө­терілуіне жол берген тұлғаларға қатысты барлық құқықтық актілердің заңға сай орындалуын талап етті.

– Электр энергиясы мен жы­лу тарифтері мәселесі – проб­леманың бір бөлігі ғана. Басқа да қызмет көрсетуші-монополистер бар. Бұл ауыз су, газ, кәріз жү­йесі, телефон байланысы және интернет үшін көрсетілетін қызметтермен қамтамасыз ету ісіне де қатысты. Монополияға қарсы комитет осы мәселелерді де ретке келтіруі керек, – деді Мемлекет басшысы.

Нұрсұлтан Назарбаев субсидия ретінде бюджеттен бөлінетін қаржының көзделген мақсатқа жұмсалуына кешенді сараптама жасауды да тапсырды.

– Осы шаралардың бәрі бір жолғы акцияға айналмауға тиіс. Құзыретті мемлекеттік ор­ган­дар жұмысының барынша ашық болуын, тұрақты түрде есеп беріп отыруын және тиімді қызмет етуін талап етемін. Заңсыз иемденіп кеткен қара­жаттың қайтарылуына қатысты қа­был­данған шаралар жөнінде жұрт­шылық хабардар болуы қажет, – деді Қазақстан Президенті.

Жиын соңында Мемлекет бас­шы­сының сөзі энергиямен қам­тамасыз ететін компаниялардың барлық басшылары мен меншік иелеріне арналды.

– Халық қаражаттың қайда және қандай мақсатқа жұм­сал­ғанын білуге тиіс. Жұмысты қай­та құрып, әлеуметтік жауап­кершілікті сезіну қажет. Сон­дай-ақ ашық жұмыс істеп, адам­дардың сенімінен шыға білу керек, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Серік ӘБДІБЕК,

«Егемен Қазақстан»

Соңғы жаңалықтар

Абай дүкені – Бельгияда

Руханият • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Риза Исаева

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Дәурен Дариябек

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Назерке Саниязова

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Ақылбек Шаяхмет

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Еркеғали Бейсенов

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Көгедай Шәмерхан

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Жасұлан Серік

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Ақжол Қалшабек

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Ең қысқа әңгіме. Нұрбек Нұржанұлы

Ең қысқа әңгіме • Кеше

Күлкі керуені № 7

Руханият • Кеше

Жақсы дәстүр жалғасады

Руханият • Кеше

Игілікті еңбек иесі

Қоғам • Кеше

Кедергісіз келешек

Қоғам • Кеше

Ұқсас жаңалықтар