Feık pen keıip

Búgingi qoǵamda áleýmettik jelige áli keletin eshqandaı kúsh joq sıaqty. Bir ǵana paraqshada talqylanǵan máseleler úlken minberlerge deıin jetip jatqanyn kóz kórip, qulaq estip otyr. Elimizdegi demokratıanyń demi men deni de osy ǵalamtor ǵajaıyby ekeni ras. Túıtkildi túıinderdiń talaıy tarqatylyp, esesi ketkenderge el bolyp kúsh biriktirýdi atalǵan platforma qazaqqa úıretip keledi. Alaıda, hakim Abaı aıtqandaı, oılanbaq jaqsy, iske tipti salynyp ketken kisi oıyn baılaı almaı, qıalı bolyp ta ketkeni bolady. Ishpek, jemek, kımek, kúlmek, kóńil kótermek, qushpaq, súımek, mal jımaq, mansap izdemek, aılaly bolmaq, aldanbastyq – bul nárselerdiń báriniń de ólsheýi bar. О́lsheýinen asyrsa, boǵy shyǵady. Neniń qyzyǵyn kóp izdeseń, sonyń kúıigin bir tartasyń...

Егемен Қазақстан
25.12.2018 1115
3

Shynynda joǵaryda aıtylǵan áleýmettik jeli, jekeleı alǵanda – feısbýk alańy jaqsy-aq, alaıda «feıkterdiń» álegi álemdi tóńkerip, jalǵan paraqshalar jaǵadan alyp turǵanyn da aıta ketkenimiz jón.

Bóten atty búrkenip, óziniń shynaıy júzin shynynyń ar jaǵyna jasyrǵan «kózsiz» batyrlar batyryp-batyryp aıtýǵa beıil, betten alyp, tóske shabýǵa daıyn. О́zderiniń topshylaýynsha, búrkenshek esimmen pikir aıtýdy sóz bostandyǵy dep uıǵarady. Alaıda, onyń ar jaǵynda bilimsizdik pen mádenıetsizdiktiń maıdany júrip jatqanyn qaıdan bilsin? Jarıalylyqtan jasyryný – aldymen ǵalamtor jelisin paıdalanýdaǵy mádenıetsizdikti bildirse kerek. Tasada jatyp tas atý úrdisi mádenıetti elderde joq. Mádenıeti, ekonomıkasy damyǵan elder aıtylǵan pikirdiń esim-soıy belgili tulǵaniki bolǵanyn talap etedi hám soǵan daǵdylanǵan. 

Jalpy, ǵalamtordaǵy feıkter men trolderge qatysty bıyl Almatyda ótken Eýrazıalyq medıa forýmda Elbasy Nursultan Nazarbaev forým qatysýshylaryna BAQ-tyń jaýapkershiligi máselesine qatysty hat joldap, áleýmettik jeli men feıkter jaıly aıtqan bolatyn. Prezıdent óziniń málimdemesinde adamdardyń barǵan saıyn dástúrli BAQ-tan ketip, táýelsiz blogerler men áleýmettik jeli sıaqty balama aqparat kózderine basymdyq berip jatqanyn aıta kele, shynaıy aqparat pen feık jańalyqtardy tekserip otyrý mańyzdy degen bolatyn. 

Atalǵan Eýrazıalyq medıa forýmnyń ashylý saltanatynda sóz sóılegen Senat depýtaty Darıǵa Nazarbaeva da ınternet tehnologıanyń damý qarqynyna toqtala kele, trolder máselesin qozǵaǵan bolatyn. D.Nazarbaeva ınternet keńistigine kirý jeńildigi sonymen birge avantıýrıster men qylmyskerlerge, barlyq úlgidegi nasıhatshylarǵa jol ashty degendi aıtty.

Onyń aıtýynsha, eń jamany – bul trolder, aqparattyq soǵystyń kórinbeıtin «jaýyngerleri» sonymen birge jalǵan jáne feık jańalyqtaryn jazýshylar. Bir qyzyǵy, mundaı jaǵdaıdy saryjaǵal basylymdar táýir kóredi eken.

Jalpy, feıkter ártúrli maqsatta ashylyp jatady. Birinshiden, erkin oıly azamattarǵa kúıe jaǵý úshin, arnaıy tapsyrmamen ashylǵan feıkter bolady. Osydan birneshe jyl buryn jer mıtıngisi kezinde sondaı feıkter myńdap tirkelgenin bilemiz. Ýkraına da osyndaı aqparattyq soǵysqa ózderiniń daıyn bolmaǵandyǵyn aıtqan bolatyn. Arnaıy qarjylandyrylǵan tutas troldar fabrıkasy jumys istep jatady. Sondyqtan, jaý joq deme, jar astynda degendi osy jerde oraıly qoldanýǵa bolatyn sıaqty. Feıkterdiń taǵy bir maqsaty, ózińniń jeke dushpandaryń, rýaralyq arazdyqty qozdyrý pıǵylynda da kúsh retinde jumsalady. Negizinen, feısbýktegi feıkterdi qurtýdyń bir joly – shaǵym túsirý. Bul úshin sizdi mazalap júrgen feık paraqshaǵa arnaıy kirip, profıliniń oń jaǵyndaǵy úsh núkteni basyp, paraqshaǵa shaǵym túsirý kerek. Feısbýk osyndaı ondaǵan shaǵymnan keıin feıkten jeke tólqujatyn surap, akaýnttaǵy aty-jónimen sáıkestigin anyqtap, sáıkespese dereý buǵattap tastaıdy. Bir sózben aıtqanda, bireýdiń ómirine bóten atpen atoı salýdyń artynda úlken máseleler jatatynyn únemi eskere júrgenimiz jón.

Taıaýda jas jazýshy, belsendi bloger Arman Álmenbet óz paraqshasynda tamasha oı salarlyq jazba qaldyrdy. Aqylǵa qonymdy, aıtary bar. Qysqasha aıtqanda, Armannyń ákesiniń týǵan aǵasy birde ınstagram, feısbýk bárine tirkeledi. Álgi kisiniń aıtýynsha, basynda kúnde jumystan kelip, tamaq iship alǵan soń otyryp alyp qaraýǵa jaqsy qural. Týystar shyǵady, jumystaǵylar shyǵady, «e, mynaý toıda júr eken, anaý ana jaqqa ketipti ǵoı» dep qarap otyrý qyzyqty sııaqty. Sóıtip eń az degende eki saǵatyn joǵaltady. Sosyn bir kúni «Qoı, bireýdiń ómirine qarap otyrǵanda óz ómirim ótip keter» dedim de, bárin telefonymnan óshirip tastadym. Qurysyn», deıdi álgi kisi. 

Shynymen de bireýdiń ómirin talqylap otyrǵanda qysqa ómirdiń óte shyqpasyna kim kepil? О́z atynan tushymdy oı aıta almaıtyndardan osy kúni aıaq alyp júrý qıyn. Baıaǵynyń Jalańtós bahadúrleri ketip, ǵalamtor batyrlary kúsh alǵan zamannyń bet-álpeti saǵattap myń qubylady.

Shyn keıip pen qur feıktiń sharpysqan tusyna kelgen sııaqtymyz. Siz qaı jaǵyndasyz?

Mıras ASAN, 

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.01.2019

Қостанайда Ақылбек Шаяхметтің шығар­ма­шы­лық кеші өтті

24.01.2019

Астанада британдық қаламгер Ник Филдингпен кездесу өтті

24.01.2019

Сексен деген сеңгірге шығып жатқан Кәмел Жүністегі туралы үзік сыр

24.01.2019

Береке белсендіге бітеді

24.01.2019

Алғашқы қысқы ҰБТ қорытын­дылары шықты

24.01.2019

Маңызды заң жобалары мақұлданды

24.01.2019

ҚХА «Жаңғыру жолы» республикалық жастар қозғалысының үндеуі

24.01.2019

Жалындаған жастардың жарқын жобалары

23.01.2019

Шекара бұзған азамат қаза тапты

23.01.2019

Елбасының Жастар жылының салтанатты ашылуында сөйлеген сөзі

23.01.2019

Мәулен Әшімбаев: Жастар жылында науқаншылдыққа жол бермеуіміз қажет

23.01.2019

Түркістанда «Орта Азия жастарының форумын» өткізу жоспарлануда

23.01.2019

«Жастар жылы» жамбылдық жастарға мол мүмкіндік береді

23.01.2019

Қаржы және бюджет комитетінің Заң жобаларын талқылау бойынша отырысы өтті

23.01.2019

Мәжіліс сот жүйесі мен судьялар мәртебесі туралы конституциялық түзетулерді мақұлдады

23.01.2019

Алматы облысында 1332 әйел онкологиялық есепте тұр

23.01.2019

Сенаторлар Жастар жылын қолдауға бағытталған жұмыстарға кірісті

23.01.2019

Еурокомиссия MasterCard-қа айыппұл салды

23.01.2019

Жылқының қозғалыс аллюры: Аяң түрлері

23.01.2019

Юлия Тимошенко Украина президенті сайлауына қатысатынын мәлімдеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу