Сәби өлімі неге көп?

Егемен Қазақстан
21.01.2019 5524
2

Іңгәлап дүние есігін ашқан сәби 5-6 айдан кейін немесе 1 жасқа да жетпей жарық дүниемен қоштасатын болса, бұдан артық қасірет бар ма? Бұған кім кінәлі? Қорғасындай ауыр сауалға біржақты жауап қайтару қиын-ақ. Соңғы жылдары Ақтөбе аймағында сәбидің дүниеге келу деректері өскенімен олардың шетінеп кету көріністері көбейіп келе жатқаны алаңдатпай қоймайды. Яғни бала туу көрсеткеші екі пайызға артқанымен, сәби өлімі бір пайызға көбейгені алдыңғы жағымды жайтты жоққа шығарғандай әсер қалдырады. Қазіргі қолда бар деректер облыстың Қобда, Мұғалжар және Байғанин аудандарында нәрестелердің өлімі көбірек тіркелгенін көрсетеді. Дәрігер-мамандар мұның бірнеше себебін алға тартады. Бұл бағытта бұған дейін жасалған талдаулар мен зерттеулер сәбидің өліміне негізінен туабіткен ақаулар басты себепші екенін көрсетеді. Оның ішінде туабітті жүрек дімкәсі, хромосомдар мен бүйректің бүлінуі, бас сүйек пен мидың өзгеріске ұшырауы секілді паталогиялық сипаттағы кінараттар бар екен.

Сондай-ақ облыстық балалар ауруханасы балалар кардиохирургиясы бөлімшесінің меңгерушісі Әнуар Досмағамбетовтың айтуынша, тамырлардың кейбір құрамдас бөліктері жаратылмаған немесе тамырлары тарылған күйінде дүниеге келетін сәбилер де кездесетін көрінеді. Мұндай нәрестелер дұрыс тыныс ала алмайды. Қалыпты қан айналымы болмағандықтан жүрегі сәбиді оттегімен қамтамасыз ете алмайды. Яғни оның мөлшері тек алпыз пайыз төңірегінде болады. Соның салдарынан өкпе мен бүйрекке және басқа зақым келеді. Шұғыл медициналық көмекті қажет ететіндер де көбіне көп осындай туабітті ақауы бар сәбилер. Баланы ана босана салсымен мұндай нәрестелерді ота жасау үшін бізге жолдайды. Оған шұғыл көмек берудің, шақалақты өлім халінен алып қалудың қам-қарекетін жасаймыз. Бүгінгі заманауи қондырғылардың сәби дертін тез анықтауға көмегі көп, әйтсе де, өкінішке қарай, барлық ота нәтижелі аяқтала бермейді, - дейді ол.

Бүгінгі күні жаңа туғандар ақтөбелік денсаулық сақшыларынан кәсіби шеберлік пен біліктілікті талап етеді. Интернет көздерінен алынған кейбір деректер республикамызда әр жыл сайын 1,5 мың балаға ота жасалатынын көрсетеді. Оның шамамен 600-ы Астанада, 400-і Алматыда жасалса қалған өңірлерде жасалады екен. Алайда балалар кардиохирургиясы деңгейі барлық жерде жоғары деп айтуға тағы да ауыз бара бермейді. Дегенмен еліміздің батыс өңірінде Ақтөбедегі балалар кардиохирургиясының базасы салыстырмалы түрде алғанда кеңірек екені де анық. Алдағы уақытта осы мүмкіндік пен әлеует толықтай пайдаланылса, мүмкін өңірдегі сәби өлімінің деңгейі төмендер ме еді деген ой келеді.

Әрине, сәбидің дүниеге он екі мүшесі сау, туабітті дертсіз келуінің басты факторы анаға байланысты екені анық. Егер олар екіқабат кезінде өзінө-өзі дұрыс күтіп, жүктілік талаптары мен нормалар дұрыс сақтаса, оқыс оқиға бола қояр ма екен? Ұл үшін алдын ала тексерулер мен зерттеулерден өтудің тигізетін пайдасы мол. Яғни мұның өзі әйелдер мен аналардың жүктілікке дейінгі кезеңін қоса қамтитын кешенді үдерістер деп тұжырымдайды медицина мамандары.

Бір сөзбен айтқанда, жүктілікке дейінгі кезеңнің өзінде болашақ аналардың арнайы дайындықтан өтуі – болуы мүмкін қайғылы оқиғаның алдын алудың басты жолы болып шығады. Қосалқы аурулар, құрсақ ішіндегі инфекциялар болса, бала көтерместен бұрын олардың емделгендері жөн. Алайда кейбір екіқабат аналар бұған көңіл аудара бермейді дейді акушер-геникологтар. Әрине, медальдың екі жағы бар екені белгілі. Бұған дейінгі тәжірибелер ультрадыбыстық зерттеулер кезінде анықталмайтын жайттар да жиі кездесетінін көрсетеді. Бұл орайда оны жүргізген дәрігерлерді ақтап алудың да ешқандай жөні болмаса керек. Қалай дегенде де, бүгінгі күні бала өлімінің алдын алу үшін терең ультрадыбыстық зерттеулер мен анықтаулар деңгейін тереңдетудің тигізетін көмегі көп екені кәміл.

Осы орайда Ақтөбеде биыл ультрадыбыстық зерттеулер орталығын ашу белгіленгені де сәбилер өлімін азайтуға септігін тигізеді деген ойдамыз. Ақтөбе облысының Денсаулық сақтау басқармасының басшысы Әсет Қалиев қазір бұл үшін жеке компаниямен келіссөздер жүргізіліп жатқанын алға тартты. Алдын ала белгіленген жоба мен жоспар бойынша аталған орталық өз жұмысын алғашқы жартыжылдықта бастамақ. Тағы бір жағымды жайт, жоба іске қосылғаннан кейін нәрестелер арасындағы туабітті ақаулар ультрадыбыстық зерттеулер арқылы жүктіліктің ерте кезеңінде анықталмақ. Осы арқылы облыста сәби өлімі көрсеткішін төмендету жолдары қарастырылған.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан»

Ақтөбе

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.02.2019

Елбасы Сауд Арабиясының Королімен телефон арқылы сөйлесті

20.02.2019

Елбасы «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

20.02.2019

Жас журналистер клубы құрылды

20.02.2019

Алексей Луценко тағы да топ жарды

20.02.2019

«Амурға» әліміз жетпеді

20.02.2019

Асанәлі Әшімов: «Театрды ашудағы мақсатым – талантты жастарды қолдау»

20.02.2019

Бақыт Сұлтанов автобус паркін жаңарту жоспарлары туралы айтып берді

20.02.2019

Қарағанды облысында 2 күнде 41 жол-көлік оқиғасы тіркелді

20.02.2019

Бейсенбі күні Қостанай облысы мен СҚО-да дауылды ескерту жарияланды

20.02.2019

Тілсіз жаудан зардап шеккен отбасыға тәртіп сақшылары көмектесті

20.02.2019

Ақмола облысының 5 ауданында «Еnglish for jastar» жобасы жалғасатын болады

20.02.2019

Бурабайда қысқы президенттік көпсайыстан облыстық біріншілік өтті

20.02.2019

Көкшетауда «Бояулар құпиясы» жас суретшілер байқауы өткізілді

20.02.2019

Еліміз Иранға 42 тонна сиыр етін экспорттайды

20.02.2019

Қарағандыда жемқорлық құқық бұзушылықтар бойынша брифинг өтті

20.02.2019

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

20.02.2019

Ақтөбе облысында «Агрогектар» жобасы жүзеге асырылуда

20.02.2019

Қырғыз Республикасынан кіргізілетін өнімдерге шектеу қойылмақ

20.02.2019

Мемлекеттік қызметшілер декларациясын тапсыру мерзімі 31 наурызда аяқталады

20.02.2019

Астанада кәсіпкерлер мен инноваторларды біріктіретін алаң ашылады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу