14 Наурыз, 2019

Ел мүддесіне сай өзгерістер енгізілді

827 реткөрсетілді

Мәжіліс Төрағасы Нұрлан Нығма­тулиннің төрағалығымен өткен па­латаның жалпы отырысында Ұлт­тық қордан 2019-2021 жылдарға ар­налған кепілдендірілген трансферт туралы және 2019-2021 жылдарға арналған бюджет туралы заңдарға өзгерістер мен толықтырулар ен­гізу жөніндегі заң жобалары жұ­мысқа алынды. Бұл өзгерістер Мем­лекет басшысының «Нұр Отан» пар­тия­сының кезекті XVIII съезінде берген тапсырмаларын іске асырумен байланысты болып отыр. 

Авторлық құқықты қорғау аумағы кеңейеді

Жалпы отырыс барысында «Авторлық және сабақтас құқықтарды ұжымдық негізде басқару тәртібі туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы талқыланып, толық мақұлданды. 

Аталған мәселе бойынша баяндама жасаған Әділет министрі Марат Бе­ке­­­­таевтың айтуына қарағанда, бұл келі­сім Еуразиялық экономикалық одақ ау­ма­ғында құқықтарды ұжым­дық басқару ар­қы­­лы қа­­зақ­стандық автор­лардың мүлік­­тік құ­қық­тарын қамтамасыз етуге бағыт­талған. 

– Өз кезегінде, одаққа кіретін мемле­кет­тер авторларының мүліктік құқық­тары Қазақстан аумағында қамта­масыз етілетін болады. Авторлардың Еуразия­лық эко­но­микалық одақ аумағында сыйақы алу құқығы іс жүзінде ұжымдық басқару арқылы жүзеге асырылады. Осы­ған бай­ланысты, келісім ұжымдық бас­қару ұйым­дарының негізгі қағидаттарын, құқықтары мен міндеттерін, олардың мем­лекеттік бақылау нысандарын белгілеу ар­қылы ұжымдық басқарудың жалпы тәсіл­дерін реттейді, – деді М.Бекетаев. 

Министрдің баяндауынша, келісімде авторларға жиналған сыйақыны бөлу және төлеу, міндетті аудит жүргізу, ұжымдық басқару ұйымдарының міндеттерін орындамағаны үшін жауапкершіліктің негіздері қарастырылады. Құжатқа сәйкес ұйымдар жиналған сыйақы сомасының 50 пайызына дейін өзінің шығыстарын жабу үшін ұстап қалуға құқылы. Алайда, әр мүше мемлекет өз заңнамасында мұндай ұстап қалудың ең төменгі шектік жалпы мөлшерін белгілей алады.

– Мысалы, еліміздің ұлттық заңна­масына сәйкес ұйымдардың шығыстарын жабуға арналған сомалар жиналған сыйақының жалпы сомасының 30 пайызынан аспауға тиіс. Енді әр мемлекет бес жыл ішінде ұйымдардың сайт­тар­ында авторлардың аудиторлық қорытын­дыларға қол жеткізілуін қамтамасыз етуге міндетті, – деді Әділет министрі. 

Осы орайда, депутаттар әдебиет, өнер, ғылым салаларында авторлық құ­қық­ты сақтамаудың ең көп таралған түрі – плагиаттың өршіп тұрғандығына байла­ныс­­ты алаңдаушылықтарын білдірді. 

– Тәжірибе көрсетіп отырғандай, ав­тор­лық және аралас құқықтар жиі бұ­зылуда. Сондықтан бұл құқықтар қор­ғау­ды қажет етеді. Бұл сала заңнамаға енгізі­летін осы өзгерістер арқылы негізгі қиын­дықтарды шеше отырып, нысандарды зияткерлік, эко­номикалық пайдала­ну­ды табысты жүзеге асыруға негіз бо­­лады деп ойлаймын, – деген Мәжіліс Төр­­­ағасы әріптестерін то­лықтыра келе, осы күрделі құжатта елі­міздің мүдде­сін та­бандылықпен қорғап шық­қан Әді­лет ми­нистрлігінің жұмысын жоғары бағалады. 

Иран нарығы ашыла түсті

Ал «Бір тараптан Еуразиялық эко­но­микалық одақ пен оған мүше мемлекеттер және екінші тараптан Иран Ислам Рес­публикасы арасындағы еркін сауда аймағын құруға алып келетін уақытша келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы бойынша баяндама жасаған Ұлттық экономика министрі Руслан Дәленов 2018 жылдың мамыр айында Астанада қол қойылған аталған келісімді іске асыру отан­дық тауарларды 80 миллионнан астам халқы бар Иранның перспективті нары­ғына шығару арқылы олардың экспортын ұлғайтуға мүмкіндік беретіндігін атап өтті. 

– Жалпы алғанда, осындай келісім экс­портты әлемдік нарыққа шығару тетік­терінің бірі болып отыр. Иранмен өзара сау­да көлемі 2018 жылы 516 млн АҚШ долларына жетті, оның ішінде 426 млн доллар Иранға бағытталған экспортқа тиесілі. Экспортқа шығарылған негізгі тауарлар арасында арпа, болат, рапс тұқымы, қой еті бар, – деді Р.Дәленов.

Министрдің айтуына қарағанда, келі­сімге сәйкес, Иран тарапы 864 тауарға қа­тысты импорттық баж ставкаларын төмен­детеді. Соның нәтижесінде Иран нарығына ірі қара мал және қой еті, бұршақ дақылдары, өсімдік майы, макарон және кондитерлік өнімдер, рельстер, аккумуляторлар, арматура мен құбырлар және басқа да тауар­лар жеңілдетілген тариф бойынша жет­кізілмек. Оның үстіне, бұл тауарлар бүгінде Қазақстанның Иранға экспор­тының жартысынан астамын алып отыр. Тағы бір атап өтерлік мәселе – Еура­зия­лық экономикалық одақ елдері 502 тауар бойынша импорттық баж ставкаларын төмендететіндігі. Олардың ішінде құр­ма, жүзім, кондитерлік өнімдер, ыдыс, кілемдер, жуу құралдары және өзге 
тауарлар қамтылған. 

Тауарлар теңгерімі сақталуы керек

Заң жобасын талқылау барысында депутаттар Иран мен өзге де мемлекеттерге ет және ет өнімдері жеңілдетілген бағамен жеткізілетіндіктен, экспорт көлемі күрт артып, ішкі нарықта тапшылық болмай ма деген алаңдаушылықтарын білдірді. Бұл сауалға жауап берген Ауыл ша­руа­­шылығы вице-министрі Ерлан Ны­санбаев қой етімен ішкі нарықтың то­лық қамтамасыз етіліп отырғанын көл­денең тартты. Алдағы 10 жылда мал шаруашылығы өнімін кө­бейту жоспарланып отыр, деді ол. 

Осы мезетте сырттан жеңілдікпен әкелінетін өнімдер кесірінен жергілікті өнім өндірушілер зардап шекпеуі тиіс деген әріптесінің сауалына түсінік берген Мәжіліс Төрағасы Н.Нығматулин соңғы кездері Үкіметтегі жиналыстарда көрнекі құралдарын жиі пайдаланып жүр­ген Ұлттық экономика министріне: «сіз өз қызметіңізді базарда түсірілген сурет­термен белсенді түрде көрсетіп отыра­сыз. Демек, сізді базарға барып жүр деп ойлаймын. Енді аймақтарға шыға қалсаңыз, тағы бір қиындыққа көз жеткі­зесіз. Биыл Павлодар облысынан бастап, тұтас ел аумағында картоп, сондай-ақ қияр шығымы мол болғанымен, оны өткі­зуде қиындықтар туындады. Оның бас­ты себептерінің бірі бұл өнімдердің қа­жетті мөлшерден тыс көптігіне байланысты болды. Оған біздің екіжақты келі­сімдер арқылы төмендетілген жарна төлеп сырттан әкелуге мүмкіндік жаса­ған тауарлардың да қатысы бар. Мен сондықтан да отандық өнім өндірушілерді, оның ішінде, бірінші кезекте ауыл шаруа­шылығы өнімін өндірушілерді Үкімет қорғай алмаса да ең құрығанда қолдау көрсетуі тиіс деп есептеймін және сырттан әкелінетін тауарлардың тізімін қайта қарап шығуды ұсынамын, – деді Н.Нығматулин. 

Депутаттар жалпы отырыс барысын­да «Арнайы экономикалық және ин­дус­­триялық аймақтар туралы» және «Қа­зақ­стан Республикасының кей­бір заңна­малық актілеріне арнайы эконо­мика­лық және индус­трия­лық аймақтар, инвестицияларды тарту, экспортты дамыту және ілге­рілету мәселелері бойынша өзге­рістер мен толықтырулар енгі­зу туралы» заң жобаларын екінші оқылымда толық мақұлдады.

Серік ӘБДІБЕК,

«Egemen Qazaqstan»

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар