15 Наурыз, 2019

Секер әженің құрақ көрпесі

738 реткөрсетілді

Мата қиындыларынан қиюластырылып жасалған түрлі-түсті әсем көрпелер әрбір шаңырақтың сәні. Адамды табиғатпен үндестіріп, көңілге жылылық сыйлайтын мұндай көрпеге отырсаң өзіңді хан жайлауда отырғандай сезінесің. Алматы іргесінде тұратын Секер әжей «Құрақ құраудың өзі бір математика» дейді. Шебер қолдан өріліп, сан алуан бояулармен көмкерілген көркем туындылар көз баурайды. 

Әжелеріміз құрақ құрауды қас­иет­ті өнер деп бағалаған. Жасы сексеннің екеуіне келген Секер Кенжебаева 40 жыл бойы математика пәнінен сабақ берген ұлағатты ұстаз. Білім беру ісінің үздігі. Бағалы бұйым ретінде ұза­ты­ла­тын қыздың жасауына еніп, халқымыз қастерлі іске бала­ған құрақ құрау шеберлігі ана­сы­н­ан дарыпты. «Бала күні­мнен қаныма сің­ген сүйікті ісім осы, зейнет жа­сында болсам да кесте тігіп, құ­рақ құрамасам, немерелерге шұ­лық тоқымасам, отыра алмай­мын» деген кейуана талай сырдың тиегін ағытты.

«Баяғы заманда қымбат мата­лар тапшы болған. Тігіншілер киім-кешек­терден қалған мата­лар­дың қиындыларын кәдеге жара­туға тырысып, түрлі бұйым­дар жасаған. Құрақ құрау өнері осы­лай дүниеге келген деген сөз бар. Құрақты қамқа, қатипа, торқа, барқыт, торғын, батсайы, мақпал, қыжым, бояқ, борлат сынды түрлі маталардан жасаған. Қаз­­ір­гі заман­да ерінбеген адамға керек дүние­нің бәрі бар. Құрақ төсеніш қазақ дәстүрінде қыз бала­лар кіш­кентайынан үй­ре­ну­­ге тиісті қол­өнер түрі. Ол өрім­дей қыздарды төзімділікке, үнем­ді­лікке, шеберлікке баулиды. Ана­ларымыз құрақ көрпені тек төрге төсейтін. Өйткені қашаннан қонақжай қазақ төрін қонағына ұсынған. Төрді қасиетті орын деп санаған. Ғасырлар бойы өз құндылығын жоғалтпаған бұл өнерді кейінгі ұрпақ жалғай алмай қала ма деп алаңдаймын. Қазір кішкентай қыздарды былай қойғанда, олардың аналары құрақ құрауды білмейді. Бұл өнерді меңгеру үлкен тәрбие. Тігін тігуді кәсіп қылмаса да, әрбір ананың бұл істен хабардар болғаны абзал. Құрақ құрайтын адамның қиялы ұшқыр болады. Сол арқылы түстердің үйлесімін дәл табады. Өзімнің қыздарым мен немерелерімді де осы өнерге бау­лыдым», – дейді Секер Кенже­бае­ва.

Секер әжей құрақтың халық дәстүрінен, наным-сенімінен алатын орны да ерекше екенін айтады. Мәселен, ерте кезде баласы өліп тоқтамаған үй «тіл көзден аман болсын» деген ырым­мен қырық түрлі құрақ құрап перзентін соған орайтын болған. Ал қыз жасауына құрақ көрпе қосудың астарында «қызы­мыздың барған жерінде басы көбейіп, тірлігі қиюын тапсын» деген тілек жатады екен. «Халықтың ұлт екенін айыратын үш негізгі арнасы бар: сөз өнері, саз өнері, қол өнері» деп бекер айтылмаса керек-ті. Үй ішіне ұлттық рең беретін сәнді көрпелер адамның көңіл күйін де асқақтатады. 

Арман ОКТЯБРЬ,

«Egemen Qazaqstan» 

АЛМАТЫ

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Біз - «BIRGE»!

Сайлау • 24 Мамыр, 2019

Мергендер Мюнхенде жүр

Спорт • 24 Мамыр, 2019

Мас араны омартаға кіргізбейді

Экология • 24 Мамыр, 2019

Ұқсас жаңалықтар