Экономика • 06 Мамыр, 2019

Көпвекторлы экономикалық саясаттан айнымау керек

832 рет көрсетілді

Еуразиялық логистикалық инфрақұрылымды дамыту ел экономикасын дамытудағы басым бағыттардың бірі саналады. Соған байланысты жүктердің транзит ағынын қамтамасыз ету, көлік дәліздерін құру және жаңғырту бүгінгі таңда кезек күттірмейтін стратегиялық міндет деуге болады.

Жуырда ел Үкіметі Қытайдан 112 млрд теңге шамасында же­ңіл­­детілген несие алғаны бел­гілі. Осы­ған қатысты коғамда әжеп­тәуір пікірталас туғаны да рас. Елдегі синофобиялық климат кү­­ше­йіп тұрғанын ескерсек, бұл отқа май құйғанмен пара-пар еді. Не­лік­тен қазақ қоғамы шетелдік инвес­тицияға жатсына қарайды? Өз­ге мем­лекеттен құйылатын қар­жыны – экономикалық экспан­сия ре­тінде қабылдауымыз қан­ша­лық­ты дұрыс? Осы және басқа да өзекті сұрақтарға қатысты са­рап­­шы­­лардың жауабын білуге тырыстық. 

ҚХР-дан алынған 2 млрд юаньға (112 млрд теңгеден астам) 9 автокөлік бекеті мен 1 темір­ жол өт­кізу бекеттерін жаңғырту және техникалық жабдықтау жос­пар­ланып отыр. Семейдегі Шәкәрім атын­дағы мемлекеттік уни­верситеті «Экономика» кафед­расының меңгерушісі, PhD док­торы Жібек Абылқасымова жос­пар­ланған жоба 2022 жылға қарай аяқталуы тиіс екенін айтады. Несиені юаньға шаққанда жыл­дық мөлшерлемесі 2%-ды құ­рай­ды. Өтеу мерзімі – 20 жыл. Алғашқы 5 жылда тек пайыздық төлем аударылмақ. Алтыншы жылдан бастап соңғы мерзіміне дейін қарыздың негізгі сомасы төленеді деп жоспарлануда. 

– Еуразиялық экономикалық одақтың сыртқы шекарасының барлық периметрі бойынша бақы­лау пункттерін жаңғырту, сон­дай-ақ тауарлардың қозғалы­сын толық циклді автоматтандыру – кедендік әкімшілен­діру дең­гейінің сапасын көтереді. Сыбай­лас жемқорлықтың тәуе­кел­дері барынша азайтылады. Бұл тұтас­тай алғанда трейдерлер мен елдің қаржы шығындары­на жағымды әсер етеді, – деді Ж.Абылқасымова.

Finprom.kz агенттігінің ақ­паратына сәйкес, 2018-2019 жыл­дары құны 4,4 млрд АҚШ доллары болатын 11 қазақстандық-қы­тай­лық жоба жүзеге асырылуға тиіс. Биылғы жылдың басында қы­тай­лық инвестициялар­дың көлемі 15,6 млрд долларды құрапты. Соңғы үш жылда ҚХР-дың инвес­ти­циялық ағын­дарының желілік өсуі 6,6%-ды көрсетіп отыр.

Салалық сегментте Қытай елінің инвесторлары үшін ең тартымды 5 сектор қарастырылған. Бұл – тасымалдау және қоймалау (4,9 млрд доллар), тау-кен өндірісі (2,6 млрд доллар), қаржы және сақтандыру қызметі (2,2 млрд доллар), құрылыс, қайта өңдеу өнеркәсібі (2,1 млрд доллар). ТОП-5 саланың үлесі барлық қы­тайлық инвестицияның 88,9%-ын (14 млрд АҚШ доллары) құ­райды. Бүгінгі таңда екі ел ком­панияларының бірлескен жо­ба­ларының ұзын саны 51-ге жетіп, жинақталған инвестиция 27 млрд долларды құрағанын да айта кету керек. Көзделген меже іске асырылса, 20 мыңға жуық тұрақты жұмыс орындары ашылуы ықтимал.

Дегенмен, мына бір жайтты естен шығармаған абзал. Гео­сая­саттағы тектоникалық өз­ге­ріс­­терді назарға алсақ, көр­ші­­­лерімізге жасалған санк­ция­лард­ың салқыны Қазақстанға да тиюі ғажап емес. АҚШ пен Қы­тай­­дың арасындағы сауда соғысы өрши беретін болса, бұл бел­гілі дәрежеде қазақстандық эко­но­микаға да әсер етуі ықти­мал. Өйткені Ресей мен Қытай – Қазақстанның ең ірі сауда әріптес­тері. Тағы бір фактор, АҚШ-тағы ақша-кредит саясатын қатаңдату. Бұған қоса мұнай нарығындағы тұрақсыздық – күн тәртібіндегі мәселенің бірі.

– Сарапшылардың пікіріне жүгінсек, Ресейге қарсы жасалған санкциялардың Қазақстанға тигізетін әсері ірі экономика­лық шығындарға немесе геосаяси шие­леніс­терге әкеледі деген қауіп сон­шалық үлкен емес. Қазақ­стан көпвекторлы саясатын әрі қарай жалғастыра береді. Дипло­матиялық тетіктер арқылы өзінің интеграциялық байланыстарын үдете түседі. Президент белгілеген мульти­векторлық саясат дұрыс, – дейді Ж.Абылқасымова.

Сарапшының пайымдауынша, Қазақстанмен іргелес немесе алшақтау жерде орналасқан экономикалар көп. Олармен де санасып, кез келген жағдайға бейімделе білу қажет. 


Жақсылық МҰРАТҚАЛИ,

журналист

СЕМЕЙ
Соңғы жаңалықтар

Ұлы даланың ұлағаты

Аймақтар • Бүгін, 12:23

Ұстаздың аты өлмейді

Білім • Бүгін, 10:30

Карапастың қарқыны күшті

Спорт • Бүгін, 10:29

«Каспий» көш бастады

Спорт • Бүгін, 10:27

Ұқсас жаңалықтар