Жұмысшы жалақысының жөні бөлек
Бейсенбі, 23 мамыр 2013 2:54
Біз кезіңде «Еңбек ет те, міндет ет» деген ұстанымды ұстаған қоғамда өмір сүрдік. Өкінішке орай, соңғы жылдары бұл қағида аяқасты болып барады. Көптеген еңбек ұжымдарында жұмыс адамының жалақысын уақтылы төлемеу, кейде тіпті мүлдем бермей қою үйреншікті үрдіске айналды. Бұл көбіне-көп бюджеттік емес мекемелерге тән болып отыр. Мұның өзі ең алдымен еңбек адамының конституциялық құқықтарын бұзу болып табылады. Сондықтан аталмыш өзекті проблемаға прокуратура органдары араласа бастады.
Бейсенбі, 23 мамыр 2013 2:54
Біз кезіңде «Еңбек ет те, міндет ет» деген ұстанымды ұстаған қоғамда өмір сүрдік. Өкінішке орай, соңғы жылдары бұл қағида аяқасты болып барады. Көптеген еңбек ұжымдарында жұмыс адамының жалақысын уақтылы төлемеу, кейде тіпті мүлдем бермей қою үйреншікті үрдіске айналды. Бұл көбіне-көп бюджеттік емес мекемелерге тән болып отыр. Мұның өзі ең алдымен еңбек адамының конституциялық құқықтарын бұзу болып табылады. Сондықтан аталмыш өзекті проблемаға прокуратура органдары араласа бастады.
Қазіргі таңда Қызылорда облысында «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автомагистралінің құрылысы қарышты қарқынмен жүріп жатыр. Оның еліміз аумағындағы ең ұзын бөлігі де Қызылорда облысының үлесіне тиеді. Осы ұлы жолдың құрылысында 4 бас мердігер, 100-ден астам субмердігерлік құрылыс ұйымдары жұмыс жасауда. Облыстағы еңбек адамының жалақыларын дұрыс және уақтылы төлемеу деректерінің көбі мен көлемдісі де негізінен осы жол мекемелерінің төңірегінен шығып жатыр.
Жасыратыны жоқ, облыс прокуратура органдары қазіргі таңда осынау күрделі де өзекті проблеманы шешуде орасан зор жұмыстар атқаруда. Содан да шығар, жұмыс адамдары арасынан бүгінде біздің салаға осы мәселеге байланысты шағым айтып, туындап отырған тығырықтан шығарып беруді өтініп келетіндер көп.
Жақында бізге сондайлардың бірі – «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық дәлізіндегі субмердігерлік ұйым – «Жылыойқұрылыссервис» ЖШС-ында еңбек ететін 370 адам қол қойған арыз келіп түсті. Хат жолдарында олардың өткен жылғы қыркүйек айынан бері жалақы алмағаны туралы айтылған. Ал жалпы қарыздың мөлшері бұл кезде 57 млн. теңгеден асып түсіпті. Біз үшін қиындық туғызған ең басты проблема серіктестік кеңсесінің Атырау облысында орналасқандығында болып шықты. Осыған орай мұнда жұмыс жасайтындардың тек жартысы ғана Қызылорда облысынан алыныпты да, қалғандары аталмыш аймақтан вахталық тәсілмен қатынап жұмыс істейді екен. Ал Байқоңыр қаласымен іргелес Төретам және Ақай кенттерінен жұмысқа алынған жұмысшылардың сонау бір қияндағы мекеме басшыларын көре қоюлары екіталай. Арқаны кеңге салған серіктестік жетекшілері де мұндағы жұрттың қалай күн көретіндерін ойлауды ұмытқан.
Бұл мәселені Байқоңыр қаласы прокуратурасының арнайы тексеруі нәтижесінде жұмыс берушілердің тек жалақы төлеуді ғана кешіктіріп қоя салмай, олардың зейнетақы қорларына түсуге тиісті міндетті төлемдерін де осы кезге дейін жібермегендері анықталды. Бұған қоса, жұмысшылардың айлық жалақылары ұдайы негізсіз төмендетіліп отырған. Базбір жұмысшылардың аты-жөндері тіпті ақша алатындар ведомостысында да жоқ болып шықты. Сол сияқты келісімшарттарын күні бұрын үзген азаматтар еңбекақы бойынша қарыздары жөніндегі құжаты мен еңбек кітапшаларын ала алмаған. Бұл олардың келесі бір жерге жұмысқа тұруларына кедергі келтірген.
Біз осының бәрін өте қысқа мерзімде ретке келтірдік. Атап айтқанда, Байқоңыр қалалық прокуратурасының еңбек жөніндегі уәкілетті органдарға енгізген ұсынысы, сондай-ақ Қызылорда және Атырау облыстық прокуратура органдарының бірлесе күш салулары арқасында жұмыс берушілер жіберген барлық кемшіліктер қазір түгелдей жойылды. Мамырдың 18-і күні жоғарыда аталған 370 жұмысшы осы кезге дейін ала алмай келген жалақыларына қол жеткізді. Бұл жерде тек аталмыш кәсіпорынға Ақтөбе және Жамбыл облыстарынан келіп, жұмыс атқарып жүрген вахтадағы еңбек адамдарының қарыздары өтелмей қалды. Себебі, олардың банкілік карталары болмай шықты. Сонымен қатар, олардың алашақтары жөнінде де нақты ақпарат жоқ.
Қанат ҚҰЛЖАНОВ,
Байқоңыр қаласының прокуроры.
Қызылорда облысы.
–––––––––––––––––––
Суретті түсірген
Алмас МАНАП.
